• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        مقبره ی کلنل محمد تقی خان پسیان

        محمدتقی خان پسیان افسر میهن پرست ایرانی در سال ۱۲۷0 خورشیدی در تبریز چشم به جهان گشود .

        دوران جوانی وی مقارن با مبارزات مشروطه خواهان ملت ایران بود. بعدها به آلمان سفر کرد و در آنجا عملیات موفقیت‌آمیزی را علیه متفقین انجام داد. بعد از بازگشت از آن کشور فرمانده ی ژاندارمری تهران شد و پس از آن اداره امور خراسان را عهده‌دار گردید .

        وی که در زمان والی گری قوام السلطنه در خراسان فرمانده ژاندارمری این ولایت بود در سال ۱۳۰۰خ به سبب مخالفت قوام با وی به دستور او توسط کردهای شمال خراسان کشته شد و جسدش ابتدا در باغ نادری و بعداً در همان سال به امر قوام‌السلطنه در گورستان بین بیرون دروازه سراب دفن گردید. اما در سال ۱۳۳۱ خورشیدی و زمان نخست وزیری دکتر مصدق مردم میهن پرست خراسان جسد کلنل را با احترام و تشییع رسمی از گورستان مزبور به مقبره نادرشاه منتقل کردند .1

        یکی از اتفاقاتی که در آبان 1331 در مشهد رخ داد، کشف جسد کلنل محمدتقی خان پسیان، - پس از سی و دو سال که از کشته شدن او می‌گذشت- در قبرستان سراب بود. در این سال و در جریان پی‌کنی ساختمان حمام عمومی سناباد (گرمابه پارس)، واقع در ضلع جنوبی فلکه سراب (سعدی) یک عدد صندوق آهنی محتوی جسد پیدا شد. به دنبال تصدیق چند تن از افراد مطلع مبنی بر این که صندوق در برگیرنده پیکر کلنل محمدتقی خان پسیان است، گروهی از مردم مشهد و نیز یاران قدیمی پسیان از قبیل اسماعیل خان بهادر و نایب آقا خان خوش کیش، طی تلگرافی به دکتر مصدق خواهان برگرداندن پیکر کلنل پسیان به آرامگاه اولیه‌اش در باغ نادری شدند . دکتر مصدق پس از هماهنگی با آیت‌الله کاشانی، با مخابره تلگرافی به استاندار خراسان، ضمن موافقت با انتقال پیکر کلنل پسیان به آرامگاه نادری، بر مشارکت دوایر دولتی در مراسم تأکید کرد . بدین گونه در روز دوم آذر 1331 تشییع جنازه باشکوهی از پیکر این شخصیت ضد قوام به عمل آمد. شروع مراسم از ستاد لشکر 8 خراسان و همراه با مراسم کامل نظامی شروع شد و با به خاک سپردن کلنل پسیان در باغ نادری به پایان رسید. 2

        با گسترش  خبر قتل کلنل اوضاع  شهر مشهد فوق العاده بحرانی شد . رهبران و گروه های سیاسی طرفدار کلنل  برای شورشیان پیام‌هایی را فرستادند و سر و پیکر کلنل را از قوچان خواسته و تهدید کردند در صورت خود داری به قوچان حمله خواهند نمود. به دنبال موافقت سران کرد پیکر بی سر کلنل که توسط اهالی روستای جعفرآبادکفن و دفن شده بود ، بعد از سه روز از نخستین مقبره اش خارج و  همراه با سر او که در قوچان نگهداری می‌شد، به آن دسته از افرادی که برای بردن سر او آمده بودند داده شد. این عده سرو پیکر کلنل را  به مشهد آوردند و به شهر نو واقع در حومه مشهد بردن تا صبح روز بعد آن را تشییع کنند. قبل از تشییع جنازه سر و تن کلنل  را با آب معروف سناباد که معروف است  پیکر امام رضا علیه السلام را با همین آب غسل داده‌اند شستند و سپس موهای او را شانه زدند و معطر ساختند  پیکر کلنل بعد از طواف در حرم مطهر امام رضا علیه السلام در میان ماتم و اندوه  فوق العاده ی مردم مشهد تا باغ نادری تشییع  و سپس در کنار مقبره نادر شاه افشار به خاک سپرده شد .

        در سال ۱۳۳۶ که قرار بر تخریب مقبره فرسوده نادری و احداث بنایی نو گرفته شد جسد کلنل از داخل مقبره به گوشه باغ نادری منتقل گردید تا پس از اتمام بنا در کنار جسد نادر به خاک سپرده شود اما بعداً چنین نشد و جسد کلنل در همان گوشه باغ باقی ماند تا سال ۱۳۸۰ گور وی سنگ ‌قبر عادی داشت اما در آن سال به مناسبت هشتادمین سال شهادت او یادمان گونه‌ای توسط آقای مهندس دانشدوست طراحی و ساخته شد و بر سر گور نصب گردید .

        در لوح جدید یادمان کلنل جنین نوشته شده است : محمد تقی خان از میهن پرستان جوان پرشور ایران بود در سال ۱۳۰۹ در تبریز متولد و در سال ۱۳۲۴ به تهران آمد و پس از ۵ سال تحصیل در مدرسه نظامی به درجه سلطانی رسید در مهر 1335ق سال به آلمان رفت و در سال ۳۸ پس از بازگشت به فرماندهی ژاندارمری خراسان در دولت مشیرالدوله رسید در ذیحجه سال  ۳۹ آزادی خواهان خراسان به رهبری کلنل قیام کردند که برای کسب استقلال ایران بود توسط روسای عشایر و تحریک قوام السلطنه و سپاهیان دولتی ایران مورد هجوم قرار گرفت و کلنل پسیان که او را  در شمار مردانی چون جلال الدین خوارزمشاه و لطفعلی خان زند می‌دانند در زد و خورد با اکراد بجنورد در جعفرآباد قوچان به خدعه  کشته شد.۱

        رسته :مقبره ی کلنل محمد تقی خان پسیان
        منابع :

        1.کتاب گورستان های شهر مشهد و نامداران مدفون در آن ها، سیدی ، نادره، شورای اسلامی شهر مشهد، مرکز پژوهش ها، 1390، ص(61-57)

        2. کتاب تاریخ معاصر مشهد ج 2/ یوسف متولی حقیقی- شورای اسلامی شهر مشهد، مرکز پژوهش ها،سال 1392:ص (152)

        فرمانده ی ژاندارمریوالیخراسانقوام السلطنهباغ نادریدروازه سرابگورستاندکتر مصدقنادرشاهحرم مطهر امام رضامهندس دانشدوستدولت مشیرالدولهقبرستان سرابکلنل محمدتقی خان پسیاندکتر مصدقآرامگاه نادری
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :88
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: