• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        باغ خونی

        مجموعه باغ خونی مربوط به دوره قاجار است و در مشهد، خیابان عنصری واقع شده و این اثر در تاریخ 25 اسفند ۱۳۷۹با شماره ی ثبت ۳۲۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

        در اوایل قاجاریه، در بخش جنوبی خارج از حصار های شهر مشهد نمادی از باغ ایرانی با وسعت ۵/۶ هکتار ساخته شد که به باغ خونی و یا به واسطه وجود چشمه ای در آن به باغ چشمه موسوم گردیده است. این باغ دارای سه عمارت مستقل بوده که دو ساختمان آن تخریب شده است. بنا بر روایات تاریخی در سال ۱۳۳۰شمسی ۱۹۱۲میلادی از این باغ مسجد گوهرشاد را به توپ بستند. این مکان امروزه در ضلع شمال شرقی میدان بسیج (در محدوده خیابان عنصری) واقع است.    باغ خونی در فاصله ۵۰۰متری از حرم مطهر درحد فاصل میدان بیت المقدس (فلکه آب) و میدان بسیج (فلکه برق یا فلکه گل خطمی) ودر انتهای خیابان عنصری 9 قرارگرفته است. 

        باغی که در زمان قاجار احداث شد و ظاهراً مالک شخصی آن فردی به نام «حاج محمد مهدی تاجر قندهاری» بود. 1


        در دوران اقتدار کلنل محمدتقی‌خان پسیان، مرکز ژاندارمری خراسان بوده است. سپس نزدیک شش دهه در اختیار روس‌ها قرار گرفت و محل استقرار کنسولگری روسیه در شهر مشهد ‌شد. به همین جهت، به باغ روس‌ها هم نیز شهرت دارد.

        روس‌ها ابتدا از آن به عنوان محل سکونت سرکنسول استفاده می‌کردند؛ امّا بعد از مدتی، عملکرد تجارت‌خانه به خود گرفت و در واقع به عنوان دفتر نمایندگی بازرگانی دولت روسیه به شمار می‌رفت. با فروپاشی کمونیسم در سال 1991م، روس‌ها برای همیشه باغ را تخلیه کردند. درباره وجه تسمیه این باغ، اقوال مختلفی هست؛ از جمله اینکه این باغ محل استقرار روس‌ها در مشهد بود و سال 1290هـ.ش که حرم مطهر حضرت رضا(ع) توسط روس‌ها به توپ بسته شد، عده‌ای از زوّار و مخلصان آن حضرت در جریان این حادثه به شهادت رسیدند. گفته شده نیروهای روسیه اجساد آن شهیدان را به این باغ منتقل و دفن کردند. از آن زمان این باغ به «باغ خونی» معروف گردیده است. البته شواهد تاریخی این نظر را رد می‌کند. زیرا اولین باری که از نام «باغ خونی» در متون ذکر شده، مربوط به سفر اوّل ناصرالدین‌شاه به مشهد در سال 1284هـ.ق است. یعنی 46 سال قبل از به توپ بسته شدن حرم مطهر توسط روس‌ها، این باغ به خونی معروف بوده است. به گفته مؤلف تاریخ شهر مشهد، «خون، خین، خونی، خونیک، خانیک، کانی، گانی و... همه تلفظ‌های مختلف یک واژه است و آن «چشمه» به زبان پهلوی است. روستاهای فراوانی در خراسان به نام «خونیک» یا «خانیک» مثل «خین عرب» و «خین چخماقی» در مشهد وجود دارد که همگی دلالت بر وجود چشمه و آب در آن محل‌ها است.» (سیدی، 1378، 364) بنابراین با توجه به اینکه عده‌ای معتقدند خون، تعبیر دیگری از چشمه، آب، مایه حیات و منشأ زندگی است، می‌توان احتمال داد، وجود چشمه آبی در محدوده این باغ علت وجه تسمیه آن بوده، که این احتمال به واقعیت نزدیکتر است.

        بنای این باغ هم اکنون پابرجاست و نیروی انتظامی در آن مستقر می‌باشد. البته باتوجه به پیشینه تاریخی فرهنگی آن، مقدمات ثبت آن در فهرست آثار ملّی ایران فراهم گردیده است. (حسنعلی‌پور، 1384، 52ـ49) 2

        رسته :باغ خونی
        منابع :

        1. دانشنامه مشهدالرضا

        2. کتاب شناسایی و وجه تسمیه معابر، محلات و اماکن عمومی بافت قدیم شهر مشهد ، دکتر محمد رحیم رهنما، اداره کل روابط عمومی و امور بین الملل شهرداری مشهد.با همکاری انتشارات سخن گستر،1390: ص (217)

        آثار ملیقاجارخیابان عنصریباغ چشمهمسجد گوهرشادمیدان بسیجمیدان بیت المقدسفلکه آبفلکه برقکلنل محمدتقی‌خان پسیانژاندارمریخراسانکنسولگری روسیهناصرالدین‌شاهنیروی انتظامی
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :7
        مطالب مرتبط
        باغ خونی
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: