• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        شاهراه

        موقعیت سیاسی


        روستای شاهراه (Shahrah) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        نام واژه جغرافیایی «شاهراه » در جغرافیای سیاسی ایران منحصر به فرد است، هرچند دو روستای همنام «شاهراه » در دهستان کاخک بخش کاخک شهرستان گناباد استان خراسان رضوی، که امروزه متروکه و خالی از سکنه هستند، تا چندی پیش دارای جمعیت و رونق و آبادنی بود هاند. شاهراه واژه ای مرکب از دو کلمه «شاه» و «راه» است و به معنای راه، جاده، اتوبان، راه وسیع، حاده بزرگ، راه عمومی، راه کاروان رو، راه پر رفت و آمد است. (منبع 1)  نام این آبادی از موقعیت جغرافیایی آن گرفته شده، چرا که این روستا در گذشته بر سر یک شاهره مهم اقتصادی بازرگانی شمال خراسان قرار داشته است و حتی اهالی بر این باورند که این روستا به عنوان رباط و کاروانسرایی بر سر راه اصلی کاروانی بوده است، از این رو به آن «شاهراه» نام نهادند. در شهرستان مشهد روستای دیگری به نام «حسن آباد شاهراه » وجود دارد، که به آن «حسن آباد گرجی » هم می گویند. پس از پیروزی انقلاب، نام آن در اسناد و گزارشهای محلی به علی آباد امام (Aliabad-e Emam) تغییر یافت، اما نام رسمی آن همچنان «شاهراه » می باشد.

        تاریخچه


        شاهراه، از روستاهای کمتر شناخته شده بلوک میان ولایت است، که در دوره قاجاریه و با اقتصادی کشاورزی محور و به عنوان مزرعه شاهراه بنیاد نهاده شد و با وجودی که حادثه و رویداد مهمی در این آبادی در طول 200 سال حیات سیاسیش به وقوع نپیوست، اما همیشه از یک روند یکسان و پیوسته آبادانی نسبی برخوردار بود. محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:«مزرعه شاه راه: قدیم النسق است. در 5 فرسخی شهر است. 4 خانه وار رعیت از کرد و تاجیک دارد. زراعات خود را از قنات مشروب می کند. هوایش معتدل است و نوکر دیوان هم ندارند.» (کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 195) حاج علی اکبر خان در سال 1302 ق. یک عشر از درآمد مزرعه حلوائی و مزرعه قاسم آباد وصل به حلوائی و یک عشر درآمد آسیای شاهراه و ربع مهدی آباد میان ولایت را وقف آستان قدس کرد و درآمد آن را به ایتام سادات اختصاص داد. (فرهنگ خراسان، 2/ 84 ؛ شمس الشموس، 490) روستای شاهراه در آغاز به صورت «قلعه ای شکل » و مجتمع در دشت ساخته شد و استخوان بندی بافت آن در بخش قدیمی، به صورت ارگانیک، پیوسته متراکم، فرسوده و فشرده بوده و کوچه های باریک و کم عرض، دیوارهای کاه گلی و درهای چوبی از مشخصات معماری سنتی آن بود. مرحله اول توسعه روستا، که از سال 1330 تا 1342 به درازا انجامید، در پیرامون هسته اولیه و در غرب و شرق آن انجام یافت. شبکه معابر به صورت ارگانیک و نامنظم با عر ضهای متفاوت قطعات مسکونی را به شکل نامنظمی در حاشیه خود پذیرا گردیده اند و واحدهای مسکونی نیز به صورت پراکنده ساخته شدند. در مرحله دوم توسعه، که در جنوب هسته اولیه و مرحله اول توسعه تحقق یافت، با واگذاری اراضی روستاها، در فاصله 15 ساله اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی، فرم واحدهای مسکونی از حالت مجتمع به مساکن وسیع تر تغییر یافت و چهره عمومی آبادی نیز دستخوش تغییرات بنیادین شد. در مرحله سوم توسعه، که در چهل سال اخیر ودر دو جهت غرب و شرق روستا انجام گردید، بناها با فرم و مصالح شهری و بادوام ساخته شد و آبادی از بلو کهای منظم و شبکه معابر شطرنجی برخوردار گردید.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 34 دقیقه و صفر ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 32 دقیقه و 4 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1120 متر است. این دهکده در 23 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و غرب جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 2)
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا 18 هکتار وسعت داشته واهالی آن در 77 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 78 /21 نفر در هر هکتار می باشد. 

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        محلات


        محلات این روستا که ظاهرا بر اساس زمانی تشکیل یافته اند، عبارتند از:
        میان قلعه: هسته اولیه روستا که در میانه بافت آن قرار گرفته و بناهای مسکونی دارای حیاط مرکزی بوده و ارتباط بین واحدهای مسکونی را معابر کم عرض و باریک تشکیل می دهد.

        قلعه سفلی: در غرب میان قلعه قرار گرفته و پس از هسته اولیه تأسیس گردیده است. تفکیک واحدهای مسکونی آن منظم می باشد و دبستا ن نیز در این محله واقع شده است.

        قلعه علیا: در جنوب هسته اولیه شکل گرفته و ورودی روستا از این محله شکل می گیرد.
         

        اماکن مذهبی


        این آبادی دارای یک مسجد در حاشیه محور اصلی آن است، که 467 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


         


        1. علی اکبر اکبری شاهراه: در 8 تیر 1334 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد و مادرش گوهر نام داشت. تا چهارم ابتدایی درس خواند. سال 1359 ازدواج کرد و صاحب 2 پسر و یک دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 10 اردی بهشت 1361 ، در سن 27 سالگی، در خرمشهر بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. مزار او در روستای دهشک شهرستان مشهد واقع است. (منبع 3)

        رسته :
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین، 3/ 2008
        2. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 217
        3. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 135
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :184
        مطالب مرتبط
        شاهراه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: