• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        باغ فراگرد

        موقعیت سیاسی


        روستای باغ فراگرد (Faragerd e-Bagh) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن باغ فراجرد(bagh-e Farajerd) یا فراجور (Farajur) یا باغ فرهاد گرد (Bagh-e Farhad Gard) هم می گفتند.
        این نام واژه جغرافیایی در ایران منحصر به فرد می باشد، اما به دلیل آن که نام قدیمی آن فرهادگرد بوده است همنام شهر باستانی فرهادگرد شهرستان فریمان در استان خراسان رضوی است، که البته فرهادگرد فریمان در تاریخ مشهورتر است گاه رویدادهای تاریخی فرهاد گرد فریمان با باغ فراجرد مشهد دچار اختلاف نظر میان تاریخنگاران محلی می شود.
         
        باغ فراگرد از دو بخش تشکیل شده است:
         
        1 .باغ: نامی پارسی که به دلیل علاقه و اشتیاق ایرانیان در استفاده از نام عوارض زیبای طبیعی در نامگذاری زیستگاههای خود، در حال حاضر، 396 روستا در ایران شناسایی شده که بن واژه آنها کلمه ایرانی «باغ»می باشد در میان این جاینام ها، ترکیبهای گوناگونی مشاهده می گردد، از جمله: باغ ابر، باغ الکی، باغ انار، باغ بابا، باغ باال، باغ بخشی، باغ برآفتاب، باغ برج، باغ بهزاد، باغ بهشت، باغپشم، باغ تپه، باغ چاله، باغ حاجی، باغ خلیفه، باغ زینب، باغ سرخ، باغ شریعتی، باغ صاحب، باغ عوض، باغ گنجه، باغ معدن، باغ ملا و باغ نظر.
         
        2 .فراگرد (faragerd) در اصل یک واژه دو بخشی پهلوی اشکانی است و از فرا fara و گرد (gerd / َ کرت تشکیل شده است.


        جزء نخست این کلمه، یعنی »فرا»، همان«فرهاد» است که برگرفته از نام یکی از شاهنشاهان دودمان اشکانی/ پارتی است:

        1. فرهاد یکم (Phraates I) ،پادشاهی: 176 تا 171 پیش از میلاد.

        2. فرهاد دوم (Phraates II) ،پادشاهی: 138 یا137 تا 128 پیش از میلاد.

        3. فرهاد سوم (PhraatesIII) ،پادشاهی: 70 تا 57 پیش از میلاد.

        4. فرهاد چهارم (PhraatesIV)،پادشاهی: 37 تا2 پیش از میلاد.

        5. فرهاد پنجم (V Phraates) ،پادشاهی: 2 پیش از میلاد تا 4 میلادی.


        جزء دوم این واژه همان گرد/ کرد/ کرت/ جرد است.


        محمد مهریار می گوید: «برخی تصور کرده اند که جزء دوم این کلمه «گرد» یا «گراد» روسی به معنی شهر ارتباط دارد. این واژه از ریشه فارسی«کرت» به معنای ساخته و پرداخته آمده است و ما در شاهنامه می بینیم که شهر زیبایی که سیاوش بنا نهاد و طرق و شوارع گشاده و ستقیم و فضاهای باز و معابد و کوشکها و خانه ها و خالصه همه چیز را به جای خود و در محل مناسب بنا کرد و شهری آرمانی پدید آورد که از پیش نقشه آن مرتب و منظم کشیده بود، آن را سیاوش گرد نامید، یعنی شهر سیاوش.» (منبع 27، 386)
         
        گرد (gerd) در زبان پارسی به معانی مختلفی آمده است، از جمله: خاک، خاک برانگیخته، گردیدن، چرخ زدن، گردان، گردنده، گردون، فلک، آفتاب، بوی خوش، نفع، فایده، عکس، غم و اندوه، شادی، برق، ابریشمینه، مدور، حوالی و اطراف، خرگاه.
         
        معنای دیگری که در ریشه شناسی جاینام ها کاربرد دارد، گرد به معنای شهر است، که در نام واژه های باستانی مانند سیاوش گرد، دستگرد، یزدگرد، فرهادگرد، بالشگرد (ولاشگرد) ، که عمدتا دارای ریشه اساطیری و اشکانی هستند، پس از نامهای خاص (= پادشاهان و شاهزادگان یا پهلوانان) آمده و به معنای شهری است که به دستور آن فرد ساخته شده باشد.


         
        در مجموع، باغ فراگرد، به معنای باغ و بوستانی است که در شهر ساخته شده به دستور فرهاد اشکانی قرار داشته و یادگاری از دوران شکوه و عظمت آن در دوران حکومت پارتیان در این منطقه می باشد.

        تاریخچه


        باغ فراگرد یا باغ فراجرد، از ماندگاه های باستانی استان خراسان است، که در هزاره نخست اسلامی نیز نام واژه کهن خویش را نیز حفظ کرده و تنها با تغییر اندکی (گ به ج) روبرو بوده است.
         
        باستان شناسان بر این باورند که اماکنی که با واژهای هفت خفته، هفت برادر، هفت تن و مانند آن شناخته می شوند، بی شک یادگارانی از سکونت انسان پیش از ظهور اسلام به شمار می آیند و شهرها وآبادی های که هنور پسوند «گرد»در نام آنها به چشم می خورد، در دوران پارتی ساسانی ساخته شده و از آن زمان به جای مانده اند.
         
        از وضعیت این کهن شهر ایرانی، در سده های اول تا هفتم هجری گزارشی به دست ما نرسیده است، اما شهاب الدین عبدالله خوافی (حافظ ابرو)، جغرافیدان نامی سده هشتم و نهم هجری(درگذشته 833ق.) نام آن را به شکل قریه فرهادجرد از توابع بلوک تبادکان والیت طوس ثبت کرده است. (منبع 36، 60).
         
        کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در 7 اگوست 1875م./ 16 مرداد 1254ش. زاویه سمت و فاصله تقریب بعضی از روستاهای مشهد از پایین مقبره خواجه ربیع را محاسبه می کند، از جمله روستای فراگرد را به فاصله دو و نیم مایل گزارش می دهد. (منبع 37، 2/ 47)
         
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300-1290ق.)را چنین بیان می کند:

        «قریه باغ فراجرد: 30 خانه وار است از تاجیک و قدیم النسق است و دو رشته قنات دارد:

        یکی دایر و یکی بایر و زراعت و باغات خود را از قنات مشروب میکنند. هوایش معتدل است. 
        (منبع 38، 235)
         
        در برخی منابع شش دانگ این روستا را وقف آستان قدس رضوی دانسته اند. (منبع 35 ،296).
         
        برخی از اهالی روستا معتقدند که این روستا در آغاز به نام «گو قلعه» و در نزدیکی آبادی «لک لک» شکل گرفته و پس از احداث سد کارده، روستاییان به مکان فعلی نقل مکان نموده و روستای «باغ فراگرد» را پدید آوردند.
         
        این ادعا با اسناد و مدارک موثق و متقن تاریخی که قدمت روستا را به 600 سال پیش نسبت می دهد و در صحت آنها شکی نیست، مطابقت ندارد.

        هسته اولیه در کنار قنات و در منتهی الیه شمال آبادی قرار داشته و مرحله اول توسعه، که در سالهای 1330 تا 1345 انجام یافته، به صورت U شکل در جنوب هسته اولیه شکل گرفته است.

         
        مرحله دوم توسعه، که در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی از شمال و شمال شرق به مرحله نخست توسعه تحقق یافته و برخی از کاربری های عمومی آبادی (نظیر گرمابه عمومی) و واحدهای مسکونی متعددی که در پی واگذاری اراضی روستا به روستاییان ساخته شد، نشان از رشد آهنگ توسعه کیفی و کمی آن در این 15 سال داشته است. مرحله سوم توسعه، که در چهار دهه اخیر به وقوع پیوست، با بیشترین وسعت بخش وسیعی از بافت کالبدیآبادی را در بر می گیرد، شبکه معابر ومنظم و بهره گیری از فرم و مصالح شهری به عینه مشاهده می گردد.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 37 دقیقه و 37 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 24 دقیقه و 57 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1000 متر است. این دهکده در 6 کیلومتری شمال شهر مشهد قرار دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. سرو کهنسالی در این دهکده وجود دارد که قدمت آن به بیش از 1000 سال می رسد. (منبع 19، 32/ 46)

        مساحت


        این روستا 33 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 168 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 76 /19 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        خانه بهداشت


        این آبادی یک باب خانه بهداشت روستایی دارد، که 277 متر مربع وسعت دارد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای چند مسجد می باشد که بر روی هم 2197 متر مربع وسعت دارند.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1 .نوروزعلی حسین زاده فراگرد: در 1 فروردین 1344 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش خداداد (فوت 1365) و مادرش فاطمه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در 4 شهریور 1366 ،در سن 22 سالگی، در جزیره مجنون عراق به شهادت رسید.

        مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (منبع 24، 1 /471)

        2 .سیدکمال صباغی فراگرد: در 26 مهر 1342 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش سیدمحمود، در شرکت نفت کار می کرد و مادرش کلثوم نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. شغلش آزاد بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 12 فروردین 1361 ،در سن 19 سالگی، در بستان بر اثر اصابت ترکش به سینه و کتف، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (منبع 24، 2/ 1011)
        3 .عباس نادری فراگردی: در سال 1342 در روستای باغ فراگرد از توابع شهرستان مشهد دیده به دنیا گشود. پدرش علی اصغر و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. گچکار بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 10 اردی بهشت 1361 ،در سن 19 سالگی، در کرخه نور بر اثر اصابت ترکش خمپاره به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (منبع 24، 2/ 1606)
        4 .یوسف ناصری: در 1 دی 1338 در روستای باغ فراگرد تابعه شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش قاسم و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره متوسطه در رشته تجربی درس خواند و دیپلم گرفت. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 7 فروردین 1360 ،در سن 22 سالگی، در میمک بر اثر اصابت ترکش مین به شهادت رسید. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (منبع 24، 2/ 1609)

        رسته :باغ فراگرد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران
        14. فرهنگ فارسی معین
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        20. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی
        21. روزنامه سفر خراسان
        22. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        23. فهرستواره دستنوشته های ایران
        24. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        25. واژه نامه پازند
        26. شاهنامه
        27. فرهنگ جامع نامها و آبادی های کهن اصفهان
        28. گزارش نامه یا فقه اللغه اسامی امکنه
        29. شناخت تابران توس
        30. سفرنامه خراسان
        31. شمس الشموس
        32. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ
        33. فرهنگ نامه بومی سبزوار
        34. فرهنگ پارسی پاشنگ
        35. ظفرنامه عضدی
        36. جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو
        37. شرح سفری به ایالت خراسان
        38. کتابچه تبادکان، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :38
        مطالب مرتبط
        باغ فراگرد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: