• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        جلالیه

        موقعیت سیاسی


        روستای جلالیه (Jalalieh) از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.
         

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن جلالی (Jalali) و جلال آباد (Jalalabad) هم می گفتند. تنها 3 روستا در ایران وجود دارد، که از این نام واژه بهره می جویند:

        1. جلالیه: از توابع دهستان حومه شرقی بخش مرکزی شهرستان دشت آزادگان (سوسنگرد) استان خوزستان

        2. جلالیه: از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی

        3. جلالیه: از توابع دهستان رستم آباد جنوبی بخش مرکزی شهرستان رودبار استان گیلان


        بی شک، بنیانگزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام «ج جلال» (با پسوند یا پیشوند احتمالی خان یا میرزا) بوده است، که در دوران صفویه تا قاجاریه در این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمیتی بوده است.

        تاریخچه


        این روستا در روزگار صفویه و به دو نام مشابه جلالی یا جلال آباد در شرق شهر مشهد ساخته شده و از همان زمان با نظام ارباب و رعیتی اداره می شده است. بر اساس وقف نامه میرزا محسن رضوی (متعلق به سال 1055 ق.)، «و همگی مزرعه ده جلالی بالتمام»، وقف آستان قدس رضوی گردیده است. (منبع 1) در وقف نامه میرزا کاملای کرمانی (1084 ق). نیز بر وقف بودن این آبادی تأکید شده است. (منبع 2؛ منبع 3)
        جلالی (جلالیه کنونی) مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است. ساختار کالبدی هسته اولیه آن به عنوان یکی از استحکامات دفاعی و بر مبنای الگوی آبادی های قلعه ای شکل شمال خراسان، با بافت متراکم ویژه به منظور امکان دفاع و تأمین امنیت اهالی تعریف شده است.
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق) را چنین بیان می کند:

        «مزرعه جلالی: موقوفه است. 8 خانه وار است از طایفه مروی. زراعت ایشان از قنات است. طبع و هوایش معتدل است.» (منبع 4)

        برخی نیز این احتمال ضعیف را مطرح کرده اند که این روستا با آبادی جلال لو انطباق دارد که ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل جلال لو ثبت کرده است. (منبع 5)

        مک گرگور، در سال 1875 م. در باره آن می نویسد: «جلال آباد: روستایی است در خراسان در فاصله تقریبی 5 تا 6 مایلی مشهد در کنار جاده سرخس که جمشیدی ها در آن سکونت دارند.»(منبع 6)

        مهدی سیدی در باره آن می نویسد: «جلالی روستایی نسبتا قدیمی، اما کوچک در جوار قریه کهنسال شهر آباد است... داخل زاویه تلاقی کشف رود با کال طرق است. جلالی 10 خانوار شیعه و سنی دارد و اراضی آن متعلق به آستان قدس رضوی است.
        گورستان بزرگی که متعلق به اهالی شهر آباد، مهدی آباد، همت آباد و خود جلالی است، در جوار این روستاست و چند گور مربوط به اهل سنت که به جای سنگ قبر بر روی آنها قلوه سنگ گذاشته اند، در آن دیده می شود. این روستا در حاشیه راست جاده کنه بیس و فاصله حدود 3 کیلومتری شرق مهدی آباد و نیم کیلومتری غرب شهر آباد است. تصفیه خانه فاضلاب آستان قدس هم در جوار این روستا قرار دارد.» (منبع 7)

        به مرور زمان روستا از حالت قلعه گونه خارج شده و ساختار متراکم قلعه ای آن فروریخته و روستا در پهنه دشت گسترش و توسعه یافت. هسته اولیه این آبادی در جنوب آن و در حاشیه جنوبی محور بین روستایی در جهت غربی شرقی و پیرامون مظهر قنات قدیمی آن گسترش یافته و امروزه 1510 متر مربع (4/ 10 % سطح کنونی دهکده) را به خود اختصاص داده است.
        مرحله نخست توسعه آن به صورت نیم دایر های با گرایش به سمت جنوب و جنوب غرب هسته اولیه گسترش یافته و در مرحله دوم توسعه، که بازه زمانی اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی را دربرمی گیرد، به شکل نیم دایر های در جهت شمال و شمال غرب هسته اولیه و مرحله اول و با محور قرار دادن بافت متراکم روستا انجام یافته است. تغییرات تدریجی آبادی در مرحله سوم در سمت شمال غربی به توسعه بخش عمده ای از فضاهای نوساز و در حال ساخت اختصاص یافت.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 42 دقیقه و 50 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 16 دقیقه و 27 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 950 متر است. این دهکده در 11 کیلومتری شرق شهر مشهد و 4 کیلومتری شرق جاده مشهد به سرخس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 8)

        مساحت


        این روستای کوچک 5/ 1 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 27 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 67/ 70 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

         

        گویش و مذهب


         
        اهالی آن از دو قومیت فارس خراسانی و بلوچ بوده و دارای مذهب تشیع اثنی عشری و تسنن و حنفی می باشند.
         

        محلات


         


        نامگذاری محلات این روستا بر اساس دوری و نزدیکی به مسجد آن انجام شده است. بخش شمالی آن به نام «محله بالای مسجد» و بخش جنوبی که دارای مساحت بیشتر و بافت مسکونی متراکم تری است، به نام «محله پایین مسجد» شناخته می شود.

        سازمان اداری


        این آبادی دارای شورای اسلامی روستایی می باشد، اما دهیاری ندارد.

        جاودانه های تاریخ


        1. محمدعلی حمیدی: در 3 مهر 1323 در روستای جلالیه از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش یوسف (فوت 1357) و مادرش فضه (فوت 1365) نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. کارگر آستان قدس رضوی بود. سال 1347 ازدواج کرد و صاحب 3 پسر و 4 دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 29 اردی بهشت 1365 ، در سن 42 سالگی، در قلاویزان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (منبع 9)

        رسته :جلالیه
        منابع :
        1. بیست وقف نامه از خراسان 114
        2. بیست وقف نامه از خراسان 167
        3. شمس الشموس 493
        4. کتابچه تبادکان در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری242
        5. سفرنامه خراسان 160
        6. فرهنگ جغرافیایی خراسان 252
        7. نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد 214
        8. فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور 85/32
        9. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی 523/1
         
         
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :52
        مطالب مرتبط
        جلالیه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: