• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        چهل حجره

        موقعیت سیاسی


        روستای چهل حجره (Chehel Hojreh) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        چهل حجره، جاینامی منحصر به فرد در ایران است و هیچ روستا و شهر دیگری به نام این نام وجود ندارد. البته 30 روستا در ایران شناخته شده که نام آنها با «چهل» آغاز شده یا عدد چهل در نامجای آنها دیده می شود، مانند چهل امیران، چهل تخم، چهل چشمه، چهل حصار، چهل خانه، چهل خانه، چهل دختران، چهل روباه، چهل سر و چهل گزی. بسیاری اعتقاد دارند که اعداد هفت، چهل، هفتاد، صد و جز آن، که بخشی از نام واژ ه های جغرافیایی یا آثار باستانی و تاریخی را به خود اختصاص داده اند، اغلب کارکرد «سمبلیک» دارند، تا این که دقیقا همان تعداد روباه، دختر، امیر، چشمه، کوه، دره، خانه و مانند آن در آن مکان وجود داشته باشد. اهالی روستا بر این باورند که نام آن از رباطی قدیمی که در حال حاضر در 500 متری آبادی واقع شده و دارای 40 حجره (اتاق) بوده، گرفته شده است. حجره، واژه ای عربی به معنای خانه، اتاق، غرفه، کلبه می باشد (منبع 1).
        معانی دیگر آن عبارتند از: دکان، دکه، مغازه، تجارت خانه، اتاق طلبه، دکان تاجر، هر یک از خلوت های حمام، خانه خرد، کاروانسرا، سوراخ زمین، پاره ای زمین دیوار درکشیده مسقف.

        تاریخچه


        روستای چهل حجره از ماندگاه های اسلامی اواخر دوره صفویه است، که به عنوان سکونتگاه صوفیه در کلنی تصوف ناحیه طوس و مشهد (شامل رباط بش ساروق، رباط ویرانی، اقامتگاه خلج، روستای فارمد، پیر کاکلی و چهل حجره) که در بازه زمانی سلجوقیان تا قاجاریه فعال بوده اند، از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. این دهکده در آغاز به صورت یک رباط مستقل در شمال شهر مشهد ایجاد شده، که جایگاه آن در شمال شرقی روستای کنونی هنوز پابرجاست. این دهکده از نظر جغرافیایی جزء بلوک «چناران» به شمار می آمده، چنان که محمدحسن خان اعتماد السلطنه آن را به شکل «چهل حجره: از قری و مزارع بلوک چناران مشهد مقدس است. » (منبع 2) یاد می کند.
        شکل گیری این روستا بر مبنای گسترش تدریجی خانه ها در حول رباط عباسی و ایجاد یک مزرعه کوچک کشاورزی و سپس پیشرفت در شرق و غرب هسته اولیه بوده است. خانه های خشت و گلی روستا قابل نگهداری و نیمه با دوام بوده اند. نخستین گزارش تاریخی از این روستا، نوشته طبیب سفرنامه نویس عصر قاجار، علی نقی حکیم الممالک است، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده است. وی نام این روستا را به شکل چهل حجره و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است.(منبع 3)
        اندکی بعد، محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 -1290 ق.) را چنین بیان می کند: «مزرعه چهل حجره: 80 خانه وار رعیت از طایفه کرد سیف کانلو که از طایفه شجاع الدوله است، سکنا دارند. در 3 فرسخی شهر واقع است. زراعت این قریه از قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. » (کتابچه میان ولایت، در «منبع 4 »)
        ابوالحسن میرزا شیخ الرئیس قاجار، ادیب و دولتمرد عصر قاجار، روز چهارشنبه 29 صفر 1292 ق./ 17 فروردین 1254 ش. در راه سفر به قوچان از این آبادی دیدن کرده و به اختصار می نویسد: «پس از تکلف و توقف دلیلی گرفتیم که ما را به چهل حجره رساند. بعد از ورود به منزل مقصود منکشف شد خط و ثبتی بوده زاین ره وصال. اخوی ملا عبدالجواد که اسباب نظافت و آداب ظرافت را سفرا و حضرا مراقبتی تمام دارد، جای نرم پرداخته بود و چای گرم ساخته، سقایتی به جا کرد بل عنایتی به موقع نمود. بعد از لمحه ای آسایش که از احوال همراهان پرسش کردیم، معلوم شد بعضی به منزل رسیده اند و بارها در صحرا مانده اند و بار و بنه هم با آنهاست. گفتم جای شکر باقی است. بعد از نماز و اظهار نیاز به درگاه چاره ساز شام خوردیم و استراحت کردیم. » (سه سفرنامه قوچان، 28 ؛ نقل از بدایع السمر و وقایع السفر)
        ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل چهل حجره ثبت کرده است.(منبع 5) مولابخش و اسمیت (1906 م.) آن را به شکل چهل حجره و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (منبع 6) 
        هسته اولیه آبادی به صورت بسیار فشرده و کم وسعت در شمال شرق و خارج از کالبد فعلی روستا واقع شده است. مرحله نخست توسعه، که در حد فاصل سالهای 1330 تا 1342 به طول انجامیده، در ادامه هسته اولیه و در شرق و غرب آن گسترش یافته و وسیع ترین بخش دهکده را از آن خود نموده است. مرحله دوم توسعه روستا، که در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی تحقق یافته، در جنوب غربی و مرکز روستا شکل گرفته و متناسب با افزایش جمعیت و بهره وری بهینه از زمین حاصل خیز و رشد کیفی و کمی اقتصاد کشاورزی محور، دهکده نیز گسترش یافته و با کمترین تغییر در بافت اجتماعی به حیات خویش ادامه می دهد. با آغاز مرحله سوم توسعه روستا، که در 40 سال اخیر و در جهت شمال و شمال غرب آبادی به وقوع پیوسته، بخش اعظم واحدهای مسکونی نوساز و مرمتی شده و معماری آن به معماری شهری گرایش یافته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 30 دقیقه و 42 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 24 دقیقه و 51 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1018 متر است. این دهکده در 6 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد قرار گرفته و از شمال به مزارع روستای زرکش، از جنوب به آبادی کال زرکش و از شرق و جنوب به روستای امیر آباد محدود می شود. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد (منبع 7)
         
         alt= alt= alt=

         


        مساحت


        این روستا 30 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 982 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 63 /146 نفر در هر هکتار می باشد.

         
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        آثار تاریخی


        1. آب انبار چهل حجره: این آب انبار تاریخی که قدمت آن به دوره قاجاریه تعلق دارد، تنها آب انبار باد گیردار شهرستان مشهد می باشد.

        رسته :چهل حجره
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین 1/ 1342
        2. مرآت البلدان 4/ 2313
        3. روزنامه سفر خراسان 211
        4. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 206
        5. سفرنامه خراسان 160
        6. فرهنگ جغرافیایی خراسان 1015
        7. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور 108/32

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :52
        مطالب مرتبط
        چهل حجره
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: