• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        حسن آباد

        موقعیت سیاسی


        روستای حسن آباد (Hasanabad) از توابع دهستان شاندیز بخش شاندیز شهرستان بینالود می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن کلاته (حسن آباد - Kalateh ye Hasanabad) هم می گفتند. حسن آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه «آباد» ترکیب یافته و جزء نامجای هایی است که شناسه خویش را از «آب» و «آباد» و «آبادی» می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی. 224 روستا در ایران به نام حسن آباد وجود دارد، که 136 تای آن به شکل «حسن آباد» (بدون پسوند یا پیشوند) می باشند. این جاینام ترکیبی از یک نام خاص و پسوند آباد می باشد:
        1. حسن (Hasan): نام واژه عربی، به معنای خوب، نیکو، جمیل.(منبع 1)
        2. آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکبa + pata)، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع 2)
        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a-pat، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از a-pat-ih ، به معنی آبادی، آبادانی، ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع 3 ،36). هر چند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثناء، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع 4، 1/2).
        آباد (abad)، به جایی گفته می شود که در آن جا آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جزء پین در اسامی امکنه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.
        <فارسی میانه: apat (آباد)> ایرانی باستان: - a - pata (محافظت شده، پاییده شده). (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f) از ریشه - (pa ( y ( پایدن، مراقبت کردن).
        پارتی (اشکانی): abad bd (آباد) )Boyce MMPP 4, Dukin-Meisterernst DMINIPP 7) سغدی:” ‘‘pt (آباد)، -py ‘’(توجه کردن، پاییدن) (a-paya->) “pat ،(Gharib SD 192,203) (احسنت، آباد!)10 Ir .Mac Kenzie Ac) 74/۱۹۷۶مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (منبع 5).
        خوارزمی: (bdn آبادان) ( فارسی) FKhwD6 ) Henning) کردی: ava (آباد)) Kurdica82 Asatrian - Livshits ) ارمنی: apat (آباد، معمور) ( ایرانی)، | anapat( مخروبه، ویرانی) (فارسی میانه:an+apat بایر، نا آباد) (97.Hubschmann Arm) (منبع 6، 1/3-4).
        دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات pat-A مأخوذ است که این کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap-pa- ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی اوقات صفت فاعلی).
        واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مکون است. (منبع 7)
        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بساز بسامان، منظم، مرتب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، منتسق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه یافته، روا، مجری در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، قصبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه (تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازیکستان) واژه «آباد» آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است. در ایران، کلمه پارسی به آباد در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه «آباد» ترکیب یافته است.
        درباره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:
        دیدگاه اول: بنیانگزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام «حسن» (با پسوند احتمالی خان) بوده است، که در دوران قاجاریه در این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمیتی بوده است.
        دیدگاه دوم: برخی از تاریخنگاران معتقدند تعدد وجود روستاها و شهرهایی با اسامی احمد آباد، محمد آباد، امیر آباد، امین آباد، علی آباد، حسن آباد، حسین آباد، عباس آباد و مانند آن، نشان از وجود علاقه و اشتیاق ساکنان مناطق شیعه نشین به نامگذاری زیستگاه خود به خاندان اهل بیت می باشد.

        تاریخچه


        روستای حسن آباد از آبادی های کهن اسلامی شهرستان مشهد است، که قدمت آن به سد ههای هشتم و نهم هجری تعلق دارد، چنان که شهاب الدین عبدالله خوافی (حافظ ابرو)، جغرافیدان نامی سده هشتم و نهم هجری (درگذشته 833 ق.) نام آن را به شکل مزرعه حسن آباد از فهرست مزارع متعلقه به مشهد، ثبت کرده است. (منبع 8، 64)
        این آبادی مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است. اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، مثلا مولابخش آن را از روستاهای نیم بلوک شاندیز دانسته است.(منبع 9، 597)
        علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به نام حسن آباد و به عنوان یکی از دهات معروف بلوک شاندیز و در کنار آبادی های زشک و کنگ و شاندیز ثبت کرده است.(منبع 10) قنات حسن آبا دارای 3000 متر طول، 100 میله چاه، 27 متر عمق مادرچاه، دبی 60 لیتر بر ثانیه و 50 هکتار سطح زیر کشت می باشد.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 26 دقیقه و 10 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 21 دقیقه و 20 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1149 متر است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد.
         alt=

        مساحت


        اهالی آن در 18 واحد مسکونی اقامت دارند.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسلامی روستایی دارد و نه دهیاری.

        رسته :حسن آباد
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین 1355/1
        2. Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transerit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266
        3. فرهنگ زبان پهلوی
        4. برهان قاطع.
        5. مجمع الفرس 33
        6. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی
        7. وجه تسمیه شهرهای ایران 18
        8. جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو
        9. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        10. روزنامه سفر خراسان، 205

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :33
        مطالب مرتبط
        حسن آباد
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: