• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        حلوایی

        موقعیت سیاسی


        روستای حلوایی (Halvai) از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد وجه تسمیه 2 روستا به نام «حلوایی» در ایران وجود دارد، که عبارتند از:
        1. حلوایی: از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی
        2. حلوایی: از توابع دهستان براکوه بخش جلگه ماژان شهرستان خوسف استان خراسان جنوبی. جاینام «حلوایی » از واژه عربی «حلوا» گرفته شده و به معنای حلوافروش، حلواساز، دکان حلوایی، بسیار پیر و نزدیک به مرگ است.(منبع 1)
        در ضمن، نام ایالت و طوایفی در بختیاری، بچاقچی کرمان، اطراف تهران و مهاجر در خراسان و افغانستان نیز می باشد(منبع 2) در میان شعرا و ادبا نیز چند نفر به حلوائی شهرت یافته اند، از جمله حافظ حلوائی (،464-463 ) و غیاث حلوائی(منبع 3)، بابافولاد حلوائی (مدفون در گورستان تخت فولاد اصفهان).

        تاریخچه


        نشانه ای از قدمت تاریخی روستای حلوائی تا پیش از روزگار صفویه، نه به صورت اثر باستانی و تاریخی و نه در گزارش کارگزاران دولتی یا تاریخ های عمومی و محلی و نه سفرنامه های سیاحان و جهانگردان ایرانی و خارجی مشاهده نمی گردد.
        این دهکده در دوره استقرار نخستین حکومت شیعی متمرکز در تمام محدوده جغرافیایی کنونی ایران، یعنی دودمان صفویه، به عنوان یکی از کانون های جمعیتی ناحیه مشهد شناخته می شد.
        نام این آبادی در وقایع تاریخی سده دوازدهم هجری و سلسله زندیه ثبت شده است:
        «در سال 1183 ق. چون احمدشاه درانی نزدیک مشهد رسید، شاهرخ نادرمیرزا را به صلاحدید نصرالله میرزا مأمور کرد که به عراق رود و از کریم خان زند استمداد کند. او بر حسب فرمان پدر بی درنگ از مشهد بیرون شد و از راه طبس به جانب عراق روان گردید. در طبس چون علی مرادخان زنگویی از خیال وی آگاه شد، او را از رفتن به عراق منع کرد و استمداد از کریم خان را برای سرداران خراسان ننگ و عار دانست. به این جهت خود درصدد جمع لشکر برآمد و خوانین اطراف را به جنگ احمدشاه درانی تحریک کرد.
        احمدشاه درانی با جمعیت بسیار (به گفته صاحب تاریخ زندیه با 300,000 سپاه) به ظاهر مشهد آمد و در حلوایی که در 2 فرسخی شهر مشهد واقع است نزول کرد. شاهرخ، نصرالله میرزا را سپهسالار لشکر خود و مأمور حفظ شهر و جنگ با احمدشاه درانی ساخت. نصرالله میرزا امر کرد همه دروازه ها را جز یک دروازه که جهت رفت و آمد باز گذارده بود، خاکریز کردند و جمعی از غلامان را جهت نگاه داری شهر بر باره و بروج گذاشت و خود هر روزه با عده قلیلی سوار و پیاده و تفنگچی از قلعه بیرون می آمد و بی باکانه خود را به قافله می زد.
        جمعی را کشته و مجروح می کرد و تا افاغنه خود را مستعد پیکار می ساختند، به شهر بازمی گشت.
        چندین روز به همین منوال جمعی از لشکریان افغان را خسته و مجروح و مقتول کرد. یک روز که 2000 نفر افغانی به باغی نزدیک شهر رفته و به خرابی مشغول بودند، شاهزاده با 500 نفر پیاده به سر وقت آنها رفت و 300 نفر را در نزدیکی خندق در کمین گرفت و با 200 نفر دیگر اطراف باغ را محاصره کرد و به شلیک تفنگ جماعتی از آنها را کشت.
        افاغنه متوحش و سراسیمه متوجه سنگر شدند. ناگاه جماعتی که در کمین بودند، آنها را هدف تیر و تفنگ قرار دادند. در این جنگ به قول صاحب «تاریخ زندیه 800» نفر از افاغنه کشته شدند و از آن وقت ترس و بیم نصرالله میرزا در دل افغا نها جایگیر شد، به طوری که جرأت بیرون آمدن از سنگر را نداشتند.» (منبع 4)
        در دوران قاجاریه بر اهمیت و آبادانی آن افزوده شد، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل حلوائی از توابع بلوک تبادکان مشهد و به عنوان یکی از قرائی که زیر کوه و داخل جلگه مشهد قرار داشته، ثبت کرده است.(منبع 5)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری(1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه حلوایی: قدیم النسق است. 18 خانه وار رعیت دارد از هراتی و بربری. از آب قنات زراعت خود را مشروب می کنند. هوایش معتدل است. (منبع 6)
        مولابخش و اسمیت (1906 م.) آن را به شکل حلوایی و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند.(منبع 7)
        حاج علی اکبر خان در سال 1302 ق. یک عشر از درآمد مزرعه حلوائی و مزرعه قاسم آباد وصل به حلوائی و یک عشر درآمد آسیای شاهراه و ربع مهدی آباد میان ولایت را وقف آستان قدس کرد و درآمد آن را به ایتام سادات اختصاص داد.(منبع 8)
        در برخی منابع 6 سهم از10 سهم آن وقفی است.(منبع 9)
        مهدی سیدی در باره آن می نویسد: «این روستا اکنون در حاشیه شرقی محدوده شهرداری منطقه 5 مشهد قرار گرفته و در آستانه ضمیمه شده به شهر است.» (منبع 10)

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 42 دقیقه و صفر ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 18 دقیقه و 2 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 942 متر است. این دهکده در 500 متری شرق شهر مشهد و شرق جاده مشهد به سرخس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد(منبع 11)

        مساحت


        این روستا 7/ 5 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 56 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 16 /103 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        گویش و مذهب


        اهالی آن فارس زبان و شیعه مذهب می باشند.

        اماکن مذهبی


        وسعت مسجد آن 627 متر مربع برآورد شده است.

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسلامی روستایی دارد، نه دهیاری.

        رسته :حلوایی
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین 1370/1
        2. جغرافیای سیاسی کیهان 111
        3. تذکره الشعرا دولتشاه سمرقندی 463-464
        4. تذکره نصرآبادی 238
        5. سالشمار وقایع مشهد در قرن های پنجم تا سیزدهم 186-187
        6. مجمل التواریخ 428-425
        7. روزنامه سفر خراسان 212
        8. کتابچه تبادکان، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 243
        9. فرهنگ جغرافیایی خراسان 1015
        10. فرهنگ خراسان 84/2
        11. شمس الشموس 492
        12. نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد 221
        13. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور 128/32-129
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :56
        مطالب مرتبط
        حلوایی
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: