• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        سرواباد

        موقعیت سیاسی




        روستای سرو آباد (Sarvabad) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه




        سرو آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه « آباد» ترکیب یافته و جزء نامجای هایی است که شناسه خویش را از «آب» و « آباد» و « آبادی» می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی. 28 روستای ایران به نام «سرو آباد » نامگذاری شده است. این نام واژه جغرافیایی پارسی از دو بخش تشکیل شده است:1. سرو (Sarv): درختی است از راسته بازدانگان از تیره مخروطیان که دارای بر گهای سوزنی و دائمی است و ارتفاعش تا 25 متر و محیط تنه اش که به شکل مخروط بالا می رود، تا 2 متر هم می رسد.

        چوب سرو سفید و در برخی گونه ها زرد رنگ یا کمی مایل به قرمز است و بوی مطبوعی دارد و بسیار محکم و گرانبها می باشد. میوه های آن شبیه میوه کاج، ولی به مراتب کوچک تر از آن و به اندازه یک فندق می باشد که مخروطی شکل و دارای بوی تند و مطبوعی می باشد. (منبع14، 2/ 1876 )
        دارای سه نوع سرو آزاد و سرو سهی و سرو ناز می باشد. در پهلوی Sarv (منبع51، 206) و Sarb (منبع53، 116)، در طبری Sur (منبع52، 448)، سریانی: شُربینا Shorbina ، اکدی Shurmenu (منبع 54، 221) خوانده می شود. (منبع3، 2/ 1130)
        2. آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a+pata )، به معنی معمور و در مقابل ویران است.

        (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente.Fribourg, 1945, P. 266)

        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a-pat، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه a-pat-ih و مرکب از apatih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع2، 36) هر چند کلمه آبادی در زمان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع3، 1/2).
        آباد ( a.bad)، به جایی گفته می شود که در آن با آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جز پین در اسامی امکه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.
        >فارسی میانه: apat (آباد) >ایرانی باستان: -a-pata (محافظت شده، پاییده شده).

        (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. PLl. Eilers MSS 45/1985 23f)

        از ریشه pay (پایدن، مراقبت کردن).
        پارتی (اشکانی): bd abad (آباد).

        (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)

        سغدی: p"t" (آباد)، -py' (توجه کردن پایدن) (<-pat ، (Ghanib SD ۱۹۲٫۲۰۳ ) ( a - paya(احسنت، آباد!) ۱۰ .Mac Kenzie AcIr) 1976/74مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (منبع 8، ۳۳).
        خوارزمی: bdn آبادان) (فارسی) (6 Henning FKhwD)
        کردی: ava (آباد) Asarian – Livshits Kurdica 82)
        ارمنی: apat آباد، معمور) (ایرانی)، anapat (مخروبه، ویرانی) (=فارسی میانه: an- apat بایر، نا آباد) (۹۷.Hubschmann Amg) (منبع12، 1/3-4).
        دید گاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات Apat مأخوذ است که این : کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap- pa - ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جره تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی أوقات صفت فاعلی).

        واژه مرکب a-pa - ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی میباشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است. (منبع13، ۱۸)

        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بازها بسامان، منظم، مرب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، مشق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه یافته، روا، مجری.
        در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، نبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه آباده آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.

        در ایران، کلمه پارسی «آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه (آباد) ترکیب یافته است.در باره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: در شهرستان مشهد، نام واژ ه های با ریشه نام درخت و گل و گیاه کم نیستند، از جمله، توپ درخت، کج درخت، برگ، بوته گز، درخت بید، سنجدک، سیرزار، باغچه، بیدک، بوته مرده، درخت سفیدار. به نظر می رسد این آبادی نیز دارای درختان سرو بسیار یا یک درخت سرو کهنسال بوده، که اهالی روستا نام آن را بر زادگاه خویش نهاده اند.
        دیدگاه دوم: برخی از اهالی آن بر این باورند که نام روستا در گذشته «سبز آباد» بوده و به تدریج به «سبز آباد» تغییر یافته است. منشأ نامگذاری آن به سبز آباد را این دانسته اند که به دلیل وجود خاک حاصلخیز و آب کافی بسیارسرسبز بوده است.



        تاریخچه


        روستای سروآباد، از دهکده های کهن 400 ساله بلوک میان ولایت می باشد که در دوره های صفویه تا قاجاریه، به عنوان یک «مزرعه» و «قریه» وقفی و خوش آب و هوا شناخته می شد.
         
        علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل سرو آباد و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع21، 211) محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه سرو آباد: در 5 فرسخی شهر واقع است. موقوفه حضرت فیض آثار می باشد. 8 خانه وار از کرد و ترک رعیت دارد. زراعت از آب قنات مشروب می شود . هوایش معتدل است. نوکر دیوان ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در منبع38، 205)

        میرزا قهرمان امین لشکر، که در سفر ناصرالدین شاه قاجار، ملازم رکاب او بوده، در گزارش روز سه شنبه 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 آورده است: «سر آباد که 50 خانوار دارد.» (منبع47، 136)

        مولابخش و اسمیت (1906 م.) آن را به شکل سرو آباد و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (منبع22، 1015)


        شش دانگ این روستا وقف آستان قدس رضوی می باشد. (منبع55 ، 296 ؛ منبع31، 479 ؛ پیش نویس فهرست موقوفات ،منبع57، 1/ 52 ؛ منبع56، 462)
        در طومار علیشاهی میزان وقف چنین گزارش شده است: «مزرعه سرو آباد: 4 زوج. جنس: 10 خروار. » (طومار علیشاهی، 18)

        هسته اولیه روستا در جنوب شرق آن که امروزه به اراضی کشاورزی تبدیل یافته، قرار داشته است. مرحله نخست توسعه، که در بازه زمانی 1330تا 1342 به وقوع پیوست، بخش های شمال، جنوب و غرب آبادی را در بر می گیرد. مرحله دوم توسعه که از اصلاحات اراضی تا پیروزی انقلاب اسلامی انجام یافت، در ادامه مرحله اول و با سرعت کمتر، تا آسیاب قدیمی آن از غرب و دبستان از جنوب را شامل می گردد. در سا لهای اخیر، مرحله سوم روستا، در شمال و جنوب آن تحقق یافت و به دلیل گرایش روزافزون اهالی به بهره وری از فرم و مصالح شهری، تغییرات محسوسی در چهره روستا مشاهده می گردد.



        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 23 دقیقه و 12 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 57 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1071 متر است. این دهکده در 25 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 5 کیلومتری شرق جاده مشهد به قوچان قرار گرفته و رودخانه کشف رود از شمال آن می گذرد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/198)

        قنات سرو آباد، دارای 16000 متر طول، 65 میله چاه، 61 متر عمق مادرچاه، دبی 10 لیتر بر ثانیه و 45 هکتار سطح زیر کشت می باشد.
         

        مساحت




        این روستا 26 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 109 واحد مسکونی اشتغال دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 20/12 نفر در هر هکتار می باشد.




        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        گویش و مذهب




        اهالی آن به سه زبان فارسی مشهدی و ترکی سخن گفته و پیرو مذهب تشیع دوازده امامی (اثنی عشری) می باشد.




        اماکن مذهبی


        این روستا دو باب مسجد دارد، که یکی در بافت قدیم و دیگری در بافت جدید (غرب روستا) قرار گرفته است. این مسجد در سال 1376 مورد بهره برداری قرار گرفته است. یکی از این دو مسجد به نام امام حسن مجتبی (ع) می باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.
         

        جاودانه های تاریخ


        1. احمد صفری طاهر آبادی: در 1 فروردین 1348 در روستای سرو آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش حاجی و مادرش نصرت (فوت 1361) نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. بسیجی بود. در 16 بهمن 1362 ، در سن 14 سالگی، در پایگاه بسیج سرو آباد بر اثر اصابت سهوی گلوله به شهادت رسید. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (منبع24، 2/ 1036).

        2. موسی نظام دوست: در 26 شهریور 1348 در روستای سرو آباد تابعه شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش رمضان (فوت 1360) و مادرش صفیه نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. کارگر بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 30 مهر 1363 ، در سن 15 سالگی، در میمک توسط نیروهای عراقی به شهادت رسید. اثری از پیکرش به دست نیامد. (منبع24، 2/ 1642 - 1643)

         

        رسته :سرو آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی
        3. برهان قاطع
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران
        14. فرهنگ فارسی معین
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        20. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی
        21. روزنامه سفر خراسان
        22. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        23. فهرستواره دستنوشته های ایران
        24. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        25. واژه نامه پازند
        26. شاهنامه
        27. فرهنگ جامع نامها و آبادی های کهن اصفهان
        28. گزارش نامه یا فقه اللغه اسامی امکنه
        29. شناخت تابران توس
        30. سفرنامه خراسان
        31. شمس الشموس
        32. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ
        33. فرهنگ نامه بومی سبزوار
        34. فرهنگ پارسی پاشنگ
        35. ظفرنامه عضدی
        36. فرهنگ مشهدی
        37. بیست وقف نامه از خراسان
        38. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        39. روضه الصفا
        40. تاریخ منتظم ناصری
        41. مطلع الشمس
        42. تاریخ شهر مشهد
        43. پیش نویس فهرست موقوفات آستان قدس رضوی
        44. مشهد کم فروغ
        45. گروه های مهاجر به مشهد از صفویه تاکنون
        46. پژوهش در نام آبادی های قائمشهر
        47. روزنامه سفر خراسان
        48. شرح سفری به ایالت خراسان
        49. پژوهش در نام آبادی های قائمشهر
        50. شرح سفری به ایالت خراسان
        51. فرهنگ وندیداد
        52. واژه نامه طبری
        53. بندهش
        54. معجمیات عربیه، سامیه
        55. ظفرنامه عضدی
        56. فردوس التواریخ
        57. مولوی

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :34
        مطالب مرتبط
        سرواباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: