• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        عبدل اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای عبدل‌آباد (Abdolabad) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        عبدل‌ آباد، یکی از ۲۸ روستای حریم کلان‌شهر مشهد است که با واژه «آباد» ترکیب بافت و جزء ناهجای‌هایی است که شناسه خویش را از «آب» و «آباد» و «آبادی» می‌گیرد، یعنی نزدیک‌ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.

        ۲۸ روستای ایران به نام «عبدل‌آباد» نامیده شده که ۶ تای آن در استان خراسان رضوی قرار دارد:

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان بلهرات بخش میان جلگه شهرستان نیشابور.

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان گل مکان بخش گل‌بهار شهرستان چناران.

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان تخت جلگه بخش مرکزی شهرستان فیروزه.

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان حومه مرکزی شهرستان مه ولات.

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد.

        عبدل‌آباد: از توابع دهستان پائین جوین بخش هلالی شهرستان جغتای.

        این نام واژه از دو بخش تشکیل‌شده است:

        1.عبدل (Abdol): به معنی عبد، مملوک، عبد بنده. عبدلی منسوب به عبدالله است. (منبع 14)

        آباد (abad) که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata)، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع 1)

        دکتر بهرام فر‌ه‌ وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a-pat به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a- pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاته apath و مرکب از a-pat-ih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع 2) هرچند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع 3)

        آباد (a.bad)، به‌جایی گفته می‌شود که در آنجا آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جزء پسین در اسامی امکنه، نظیر ابراهیم‌آباد، جعفرآباد، علی‌آباد.

        فارسی میانه: apat (آباد) ایرانی باستان: -a-pata (محافظت‌شده، پاییده شده).

        (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)

        از ریشه pa(y)-(پاییدن، مراقبت کردن)

        پارتی (اشکانی): abad bd (آباد).

        (Boyce MMPP4, Deakin-Meisteremst DMMPP 7)

        سعدی “p”t (آباد)، -“py (توجه کردن، پاییدن) (>- a-paya) (203، 192 Ghanib SD)، pat" (احسنت، آباد!) ۱۰.Mac Kenzie AcIr, / 1976 74 مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (مجمع الفرس، 23).

        خوارزمی: bdn آبادان ((>فارسی) ۶ FKhwD Hemming)

        کردی: ava (آباد) (82 Asatrian – Livshits Kurdiea)

        ارمنی: apat آباد، معمور (ایرانی)، anapat (مخروبه، ویرانی) (= فارسی میانه: apat+an بایر، نا آباد) (97.Hubschmam Amgr) (فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی، 1 /3-4)

        دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات A - pat مأخوذ است که این کلمه نیز می‌تواند (از ایرانی باستان ap-pa- ta صورت باستانی) گرفته‌شده باشد.

        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل‌شده است: a پسوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (اینجا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی اوقات صفت فاعلی)

        واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در اینجا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می‌باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است.(وجه‌ تسمیه شهرهای ایران، ۱۸)

        آباد معانی بسیاری دارد، ازجمله: مرفه، بساز، بسامان، منظم، مرتب، پررونق، پیشرفته، آراسته منتسق، توانگر، پرمایه، تمام سلاح، تندرست توسعه‌یافته، روا، مجری.

        در پایان نام برخی از آبادی‌ها، شهرها، قصبات، بخش‌ها و شهرستان‌های کشورهای (ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه تاجیکستان، ترکمان که پایتخت آن عشق‌آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه «آباد»، آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.

        در ایران، کلمه پارسی «آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می‌گردد که از این میان نام ۷7۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه آباد، ترکیب یافته است.

        بی‌شک، بنیان گزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام عبدالله یا «عبدل»، (با پسوند احتمالی خان) بوده است که در دوران صفویه تا قاجاریه در این مکان دارای ارج‌ وقرب و ثروت و قدرت حاکمیتی بوده است.
         

        تاریخچه




        عبدل‌آباد از آبادی‌های تاریخی بلوک میان ولایت در دوره افشاریه، زندیه و قاجاریه است که بر اساس مستندات موثق تاریخی بیش از ۲۲۰ سال قدمت دارد و نام آن به دو شکل عبدل‌آباد و عبدالله‌آباد ثبت‌شده است.

        هوتوم شیندلر نام آن را به شکل عبدالله‌آباد نگاشته و درباره آن می‌نویسد: عبدالله‌آباد: روستایی است در فاصله ۲۴ مایلی مشهد در سمت چپ جاده قوچان. (فرهنگ جغرافیایی خراسان، 655)

        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (۱۳۰۰-۱۲۹۰ ق.) را چنین بیان می‌کند:

        مزرعه عبدل‌آباد: قدیم النسق است. در ۷ فرسخی شهر واقع است. ۱۰ خانه وار کرد و تاجیک رعیت دارد. زراعت این مزرعه از قنات مشروب می‌شود. هوای معتدل است. «نوکر دیوان ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری، ۲۰۱)

        هسته اولیه روستا که در شرق بافت کنونی آبادی واقع‌شده، دارای بافتی فرسوده پیوسته و ارگانیک بوده است. مرحله اول توسعه، در حدفاصل سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۲، در جنوب هسته اولیه و به سمت جاده بین‌شهری شکل‌گرفته و اغلب بناهای آن نیمه بادوام و مرمتی هستند.

        در مرحله دوم توسعه که در بازه زمانی ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷، یعنی از اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی به وقوع پیوست، در جهت غرب آبادی انجام‌یافته و با عنایت به واگذاری اراضی مسکونی و کشاورزی به روستائیان و لغو نظام ارباب‌ورعیتی، ساخت‌وساز واحدهای مسکونی با حیاط وسیع‌تر و شبکه معابر منظم و گرایش به بهره‌گیری از فرم و مصالح شهری در این مرحله نمود عینی یافته است.

        در مرحله سوم توسعه که در چهل سال اخیر و با آهنگ رشد قابل قبولی رخ‌داده است، گسترش در سمت شمال بافت کالبدی روستا شکل گرفت و چهره عمومی روستا از «سنتی شمال خراسان» به «روستاهای شهرک مانند حاشیه کلان‌شهرها» تغییریافته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹ درجه و ۱۷ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۲ دقیقه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۱۱۵۰ متر است. این دهکده در 37 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و کنار جاده مشهد به قوچان قرارگرفته است. آب‌وهوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 19)

        ٣ قنات قدیمی دارد:

        1. عبدل‌آباد ۱: این قنات دارای ۴۲۰۰ مشر طول، ۱۵۰ میله چاه، ۱۸ متر عمق مادر چاه، دبی ۳۰ لیتر بر ثانیه و ۲۵ هکتار سطح زیر کشت است.

        ۲. عبدل‌آباد ۲: این قنات دارای ۴۲۰۰ متر طول، ۷۵ میله چاه، ۱۰ متر عمق مادر چاه، دبی ۲۰ لیتر بر ثانیه و ۵۵ هکتار سطح زیر کشت می باشد.

        ٣. چهارطاقی: این قنات دارای ۶۵۰۰ متر طول، ۳۰۰ میله چاه، دبی ۹۰ لیتر بر ثانیه و ۱۰۰ هکتار سطح زیر کشت است.
         
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا ۱۰ هکتار وسعت داشته و اهالی آن در ۱۱۵ واحد مسکونی اقامت دارند. یک مطالعه میدانی مساحت روستا را ۸۴۱۹۱ مترمربع و تعداد واحدهای مسکونی آن را ۱۱۳ باب گزارش داده است. تراکم نسبی جمعیت در آن 4/ 44 نفر در هر هکتار می باشد.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله‌ ای می باشد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد نوساز می باشد که ۳۷۵ مترمربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه‌های تاریخ


        فرامرز حیدری عبدل‌آبادی: در ۷ اردیبهشت ۱۳۴۸ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش قدیر، نانوا بود و مادرش زهرا نام داشت. تا دوم راهنمایی درس خواند. به‌عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در ۱۱ شهریور ۱۳۶۵، در سن ۱۷ سالگی، با سمت بی‌سیم‌چی در حاج عمران براثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکر او را در بهشت رضای مشهد به خاک سپردند. (مشهد، 1/ 533)

        عباس علی صحرانوردی عبدل‌آبادی: در ۱۰ دی ۱۳۴۶ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش حسن، معمار بود و مادرش معصومه نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. به‌عنوان جهادگر در جبهه حضور یافت. در ۱۳ خرداد ۱۳۶۷، در سن ۲۱ سالگی، با سمت راننده لودر در جزیره مجنون عراق براثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکر او را در صحن حرم امام رضا (ع) به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1016)

        سعید قرایی عبدل‌آبادی: در ۱۴ مهر ۱۳۴۳ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمود (فوت ۱۳۶۳) و مادرش عصمت نام داشت. تا پایان دوره متوسطه درس خواند و دیپلم گرفت. خیاط بود. به‌عنوان گروهبان سوم وظیفه ارتش در جبهه حضور یافت. در ۲۱ تیر ۱۳۶۷، در سن ۲۴ سالگی، در فکه به شهادت رسید. پیکر او در همان منطقه برجا ماند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1293)

        رسته :عبدل آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 2 /2273
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور،32/ 241-242
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :30
        مطالب مرتبط
        عبدل اباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: