• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        فرخد

        موقعیت سیاسی


        روستای فرخد (Farkhad) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        به آن فرخد (Farrokhad) با فرخد (Farokhad) هم می‌گویند.

        این نام واژه پارسی در تمام ایران منحصربه‌فرد می‌باشد. درباره وجه تسمیه آن چند دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: اهالی محل و مشهدی‌ها به این روستا فرخی، (Ferichi) می‌گویند، که در زبان کردی به نوعی انگور گفته می‌شود. (منبع 1)


        برخی از دیگر جاینام‌های مشهد نیز بی‌ارتباط با «انگور» نیستند:
        1. پرمه یا فارمد که در گویش مشهدی «پرمی» خوانده می‌شود، نام نوعی از انگور است. (منبع 3, منبع 14)
        ٢. نام روستای «دستگردان» در سده‌های نخستین اسلامی «دستگرد خوش انگور» بوده است. «الانساب، 5 /364. برهان قاطع، 2/ 860، برگزیده مشترک، 84؛ معجم‌البلدان، 2/ 381؛ آثارالبلاد و اخبارالعباد، 461)
        3. برخی از اهالی روستای «عسکریه» معتقدند که نام این آبادی از انگور عسکری گرفته شده است.
        دیدگاه دوم: نرخ (فهرخ) در زبان کردی، به جوجه پرندگان با بچه بسیاری از جانوران دیگر گفته می‌شود. (فرهنگ کردی فارسی هه ژار، 524)
        دیدگاه سوم: فراخت (Fraoxta)، در زبان اوستایی به معنای آگهی‌شده، گفته‌شده، آشکار شده است.‌ (فرهنگ واژه‌های اوستا، 2 /943)
        دیدگاه چهارم: اغلب اهالی معتقدند که جاینام «فرخنده» ترکیبی از «فرخ» و «ت» می‌باشد و به معنای «فرخت، مبارکت، خجسته‌ باد» می‌باشد، چون واژه فرخ یعنی مبارک، میمون، خجسته، خوشبختی، باشگون. (فرهنگ ریشه‌ شناختی زبان فارسی، 3/ 2003؛ واژه نامه پازند، 251؛ فرهنگ کردی فارسی هه‌ ژار، 524) فرخی نیز به معنای فرخندگی، مبارکی و میمنت است (منبع 4).
        دیدگاه پنجم: نام روستا در گویش مردم محل «فرخی» می‌باشد، فرخیدن همان فرخویدن است، به معنای آراستن درخت، بریدن شاخه‌های اضافی «فرخو» نیز به معنای پیراستن تاک درخت انگور) و کشت است. (منبع 4)

        دیدگاه ششم: جاینام «فرخد» از واژه پارسی فرخوی اخذ شده، به معنای خوش‌خوی، خوش‌خلق، خوش‌طینت. فرخ به معنای نیک‌گفتار و راست‌گفتار می‌باشد و از واژه اوستایی farayo-huxta دارنده گفتار نیک گرفته شده است.( واژه‌نامه پازنده، ۲۵۲؛ فرهنگ پارسی پاشنگ، 2/784)

        تاریخچه


        روستای فرخد از دهکده‌های قدیمی بلوک تبادکان مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پرجمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
        اغلب سفرنامه‌نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده‌اند، چنانکه علی‌نقی حکیم‌الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز ۱۲ صفر ۱۲۸۴ ق./ ۲۵ خرداد ۱۲۴۶ ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل فرخه تبول ]حاجی میر معصوم خان] و از توابع بلوک تبادکان مشهد و به عنوان یکی از قرائی که زیر کوه و داخل جلگه مشهد قرار داشته، ثبت کرده است. (روزنامه سفر خراسان، ۲۱۲)



        کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در ۷ آگوست ۱۸۷۵م. ۱۶ مرداد ۱۲۵۴ش. از این آبادی به نام فَرَّخد که در مسیر رودخانه کشف رود قرار دارد، یاد نموده است. (شرح سفری به ایالت خراسان، 2/48)
        محمدحسن خان اعتماد‌السلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (۱۳۰۰-۱۲۹۰ ق.) را چنین بیان می‌کند:

        «قریه فَرَّخَد و روح‌آباد: قدیم‌النسق است. ۱۱۰ خانه‌وار از افشار و تاجیک، سکنه دارد. تقریباً ۱۵ خانه‌وارش افشار است و از رودخانه زواندرخ آب گرفته و یک رشته قنات هم دارد. باغات و مزارع خود را از رود مزبور و قنات مشروب می‌نمایند. همایش معتدل است. ۲۰ نفر سوار از افشار تو کر گرفته می‌شود.» (کتابچه تبادکان، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، ۲۳۱)

        بافتن سنگ گورهای قدیمی متعلق به دوره قاجاریه در روستای ۵۰۰ ساله فرخد، نشانی دیگری از اهمیت و قدمت این آبادی دانشمندپرور است.

        هسته اولیه روستا در مرکز آن قرار داشته و سپس به دو جهت شمال غرب و جنوب گسترش یافته است، چرا که وجود باغات متعدد در شرق آن مانع از از پیشروی ساخت‌و‌ساز در آن سمت بوده است.

        مرحله اول توسعه، با افزایش جمعیت روستا در محدوده زمانی اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی به وقوع پیوسته و گسترش آن در سمت شرق و در مجاورت و امتداد باغ‌ها شکل گرفته است، به ویژه با واگذاری اراضی روستا به روستائیان و لغو نظام ارباب و رعیتی، تحول چشمگیری در ساخت‌و‌ساز واحدهای مسکونی پدیدار گشت.

        مرحله دوم توسعه، پس از سال ۱۳۶۵ و با افزایش نسبی جمعیت در مجاورت طولی شمالی ـ جنوبی آبادی شکل گرفته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹ درجه و ۳۹ دقیقه و ۲ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۵ دقیقه و ۳۶ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۱۰۰۸ متر است. این دهکده در ۱۰ کیلومتری شمال شهر مشهد قرار دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می‌باشد. (منبع 19)
        این آبادی زیبا از مراکز مهم تولید گل محمدی در شرق کشور می‌باشد، به گونه‌ای که با داشتن ۱۰۰ هزار هکتار باغ گل محمدی، به «قصر مشهد» و حتی «قصر خراسان رضوی»، شهرت یافته است و گفته می‌شود در سال‌های اخیر، بخش وسیعی از محصولات آن روانه بازارهای داخلی و کشورهای همجوار می‌شود.
         
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستای وسیع و بزرگ ۱۳۳ هکتار وسعت داشته و اهالی آن در ۹۶۵ واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 90/ 29 نفر در هر هکتار می‌باشد.
         
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         
         

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد به نام مسجدالرضا(ع) و یک باب حسینیه به نام حسینیه ابوالفضلی‌ها (ع) دارد، که بر روی هم ۱۲۴۵ مترمربع وسعت دارند.

        خانه بهداشت


        این روستا یک باب خانه بهداشت و یک باب مرکز بهداشت روستایی دارد، که وسعت کاربری بهداشتی ـ درمانی آبادی به ضمیمه حمام را ۳۹۲۸ مترمربع نموده است.

        سازمان اداری


         


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        نام‌آوران معاصر


         


        1. اکرم داودی پژوهشگر و مدرس دانشگاه، اکرم داودی فرخد، در سال ۱۳۶۳ در شهرستان مشهد زاده شد.

        وی در حال حاضر، دانشجوی دکتری تخصصی حسابداری بوده و از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ به تدریس در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی اشتغال داشته است.

        آثار منتشره این محقق ۳۴ ساله عبارت است از:

        1. حسابداری موجودی مواد و کالاها. تهران: کتابخانه فرهنگ، ۱۳۹۶.

        ۲. حسابداری دارایی‌های ثابت مشهود. تهران: کتابخانه فرهنگ، ۱۳۹۶.

        2. احمد رمضانی: نویسنده و محقق معاصر، دکتر احمد رمضانی فرخد، در روز ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۰ در شهرستان مشهد چشم به جهان گشود.

        وی دارای مدرک کارشناسی پژوهشگری علوم اجتماعی از دانشگاه فردوسی مشهد (۱۳۸۴)، کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی و رفاه اجتماعی از دانشگاه تهران (۱۳۸۷) بوده و در حال حاضر، دانشجوی دوره دکترای تخصصی جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه (در شرف دفاع از رساله) بوده و در ضمن، رییس گروه برنامه‌ریزی و توسعه در سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد می‌باشد.

        وی در سال ۱۳۸۹ جایزه پژوهش برتر سال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در محور و فرهنگ، زبان و هویت ایرانی را به خاطر انجام پروژه علمی «فراتحلیل مطالعات انجام‌شده در حوزه تهاجم فرهنگی» دریافت نموده است. آثار منتشره این محقق ... ساله عبارت‌اند از:

        1. اقتصاد محله. مشهد: سخن گتر، ۱۳۹۳

        ٢. الگوهای برنامه‌ریزی محله مبنا. مشهد: سخن گستر، ۱۳۹۳.

        ٣. پارادایم‌ها و نظریه‌های مشارکت در جامعه‌شناسی، مشهد: سخن گستر، ۱۳۸۷.

        4. شناسایی عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی: مطالعه موردی شهروندان ساکن منطقه ۱۱ شهرداری مشهد، مشهد: آوای رعنا، ۱۳۹۲.

        5. مدیریت محله‌ای در ایران، مشهد: سازمان فرهنگی ـ تفریحی شهرداری مشهد، ۱۳۹۱.

        ٣. مهدی سیلی: نویسنده و پژوهشگر معاصر، سیدمهدی اسیدی فرخل، در سال ۱۳۳۲ در روستای فرخد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد.

        پس از اخذ دیپلم ریاضی، در رشته فیزیک در دانشگاه فردوسی مشهد و در رشته مهندسی الکترونیک در دانشگاه علم و صنعت ثبت‌نام کرد، اما تحصیلات عالیه را نیمه‌تمام رها کرد و به زادگاه خویش باز گشت.

        مدیریت آرامگاه فردوسی، مدیریت گروه تاریخ مرکز خراسان‌شناسی، عضویت در شورای نامگذاری شهر مشهد و عضویت در هیئت‌مدیره فرهنگسرای مشهد، در کارنامه این نویسنده مشهد‌پژوه به چشم می‌خورد.

        آثار منتشره این نویسنده ۶۵ ساله عبارت است:

        1. جیحون نا وخش، مشهد: مرکز خراسان‌شناسی، ۱۳۷۸.

        ۲. پند پیر عقل (گزیده قابوس‌نامه). تهران: انتشارات معین، ۱۳۹۶.

        3. تاریخ بیهقی (با همکاری محمدجعفر یاحقی). تهران: سخن، ۱۳۸۸، دو جلد.

        4. تاریخچه مختصری از کبریست در ایران. روستاهای مشهد: بی‌تا، ۱۳۴۵.

        ۵. تاریخ شهر مشهد، از آغاز تا مشروطه. تهران: مشعل جامی، ۱۳۷۸.

        6. جغرافیای تاریخی خوارزم. تهران: بنیاد موقوفات افشار، چاپ دوم، ۱۳۸۸.

        7. جغرافیای تاریخی مرو. تهران: بنیاد موقوفات افشار، ۱۳۸۶.

        8. چراغ برات خراسان، مشهد: پاژ، ۱۳۷۴.

        9. حماسه‌سرای شهر من، مشهد: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری مشهد، ۱۳۹۲.

        ۱۰. سیمای تاریخی فرهنگی شهر مشهد. تهران: اوام، ۱۳۸۲.

        ۱۱. شجره طیبه در افساب سلسله‌سادات علویه رضویه مشهد: آهنگ قلم، ۱۳۸۴.

        ۱۲. گزیده تاریخ و جغرافیای تاریخی شهر مشهدمشهد؛ به نشر، ۱۳۸۷، |

        ۱۳. مسجد و موقوفات گوهرشاد، قم: نشر کومه، ۱۳۸۶.

        14. مشرق کم‌فروغ: بخش رضویه شهرستان مشهد، مشهد: آهنگ قلم، ۱۳۸۳.

        ۱۵. مشهد در آغاز قرن چهارده خورشیدی. مشهد: آهنگ قلم، چاپ دوم، ۱۳۸۸.

        16. مشهد در جست‌وجوی هویت شهری تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، ۱۳۸۴.

        ۱۷. نام‌آوران طوس (با همکاری محمدجعفر یاحقی). مشهد: آهنگ قلم، ۱۳۹۳.

        ۱۸. نفوس ارض اقدس با مردم مشهد قدیم زین‌العابدین قاجار). مشهد: انتشارات سگال، 1382.

        19. نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد، مشهد: شورای اسلامی شهر مشهد، 1392.

        جاودانه‌های تاریخ


        1. ابوطالب طالبی: در ۵ اردیبهشت ۱۲۸۴ در روستای فرخد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمود و مادرش سلطان نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. ازدواج کرد و صاحب ۳ پسر و ۳ دختر شد. در ۹ دی ۱۳۵۷، در سن ۷۳ سالگی، در چهارراه استانداری مشهد توسط عوامل رژیم شاهنشاهی بر اثر شکستگی قفسه سینه، شهید شد. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1050)

        ۲. غلامعلی محقق: در ۶ مهر ۱۳۳۳ در روستای کاظم‌آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد و مادرش حمیده نام داشت. تا چهارم ابتدایی درس خواند. کارگر کارخانه تولید ایرانیت بود. سال ۱۳۵۴ ازدواج کرد و صاحب ۲ پسر و یک دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در ۹ فروردین ۱۳۶۱، در سن ۲۸: سالگی، در بستان بر اثر اصابت گلوله به سینه، شهید شد. مزار او در روستای فرخد شهرستان مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1440)

        2. محمد‌هاشمی فرخل: در ۱ اردیبهشت ۱۳۴۴ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش سیدکاظم و مادرش مرضیه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. سال ۱۳۶۲ ازدواج کرد. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در ۲۴ تیر ۱۳۶۴، در سن ۲۰ سالگی، با سمت آرپی‌جی‌زن در کردستان به شهادت رسید. پیکرش مدت‌ها در منطقه برجا ماند و سال ۱۳۷۰ پس از تفحص، در روستای فرخد شهرستان مشهد به خاک سپرده شد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1721)

        4. یوسف یوسفی فرخد: در ۷ بهمن ۱۳۴۳ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش حسن، در آستان قدس رضوی کار می‌کرد و مادرش طوبا نام داشت. تا دوم راهنمایی درس خواند. در مغازه کابینت‌سازی کار می‌کرد. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در ۱۷ اسفند ۱۳۶۴، در سن ۲۱ سالگی، با سمت بی‌سیم‌چی در محور بانه به مریوان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکر او را در گلزار شهدای بهشت رضای مشهد به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 3 /1760)

        رسته :فرخند
        منابع :
        1. فرهنگ کردی فارسی هه‌ ژار، 524
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 1/ 388
        4. فرهنگ سخن، 6/ 5302
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 1/ 755
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 32/260
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :35
        مطالب مرتبط
        فرخد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: