• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        کورده

         

        موقعیت سیاسی




        روستای کورده (kurdeh) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        به آن کورده (kavardeh) یا کوره (kure) هم می گویند. در برخی منابع به نام بهارستان (baharestan) هم نوشته شده است.

        تنها 3 روستا به نام «کورده» در ایران وجود دارد، که عبارتند از:

        1. کورده: از توابع دهستان دهکویه بخش مرکزی شهرستان لارستان استان فارس

        2. کورده: از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی

        3. کورده: از توابع دهستان باغان بخش محمله شهرستان خنج استان فارس

        درباره وجه تسمیه این آبادی دیدگاه های متعددی وجود دارد:
        دیدگاه اول: این روستا در زمان تأسیس روستای کوچکی بوده و چون کورده در زبان تبری به ده کوچک گفته می شود (منبع 1)، این دهکده نیز به کورده شهرت یافت.

        دیدگاه دوم: نام واژه جغرافیایی کورده از دو جزء تشکیل شده است:

        1. کور (kur): دارای معانی مختلفی است، از جمله: نابینا، سراب، جایی را گویند که پشته و شکستگی بسیار داشته باشد و قابلیت آبادی و زراعت کردن نداشته باشد. (منبع 2)

        2. ده (deh) یا دیه (dih) به معنی روستا، قریه، دهکده و آبادی کوچک در خارج شهر است. در زبان پهلوی deh، اوستایی daxyu، هندی باستان dasyu- (دیو، دشمن خدایان، بربر، بی دین)، کردی dau، بلوچی dih و deh، افغانی dih و گیلکی deh گفته می شود. (منبع 3؛ منبع 4؛ منبع 5)

        در پارسی باستان dahya، به معنای سرزمین، مملکت، منطقه، ایالت هم می باشد.

        Horn GNE 588, Nyberg man,phl. 61, brandenstein – Mayrhofer hb, 114. Bailey TPS 1959 110, hubschmann Pst. 64f.

        در لیتوانیایی tauta (کشور)، لتونیایی tauta ( مردم، خلق)، پروسی کهن tauta ( سرزمین، بوم، کشور)، فارسی میانه تُرفانی dyh] deh] (سرزمین، کشور، دیه، روستا)، wzdh, wzdyh uzdeh ( تبعید شده)، پارتی اشکانی zdyh izdeh (تبعید شده).

        (boyce MMPP19,25,38,durkin- meisterernst DMMPP77,101)

        سغدی: dyxw (دیه، روستا) (<- dahyav) , ztyw (تبعید شده) (<-uz- dahyu)

        (benveniste JA 288/ 1936 206, gershevitch GMS 183, 398)

        زازا dew (روستا، دیه) (vahman-asatrain 271) 1990/AcIr. 30

        ارمنی ( سمت، سو، جهت) ( >ایرانی)، dehapet, dehapet (دهخدا، دهبد ) (<ایرانی)، nzdeh (بیگانه، غریب) ( -فارسی باستان : niz- dahyu-)

        Hubschmann PSt. 64, id. Arm.Gr. 139, 213) )گزی de (دیه) (eilers wirM II/654) ؛ بلوچی dih, dih (زمین، ملک) elfenbeim glossary35. (منبع 6)

        بر این اساس، کورده در گذشته مکانی بوده که قابلیت کشاورزی و عمران و آبادی نداشته است. به عبارت دیگر، کورده، همان «کورده ده» یا «ده کوره»، به معنای ده کوچک و کم حاصب است.

        دیدگاه سوم: کوه (kavar): به معنای کبر است و آن رستنبی باشد خارناک که از آن آچار سازند و در دواها نیز به کار برند. (منبع 7) گیاهی است از رده دولبه ای های جدابرگ گلبرگ که سردسته تیره¬ای به مام کبرها می باشد. غنچه های نشکفته تمام گونه های این گیاه را جهت ساختن ترشی به کار می برند و دارای اثر مدر (ادرارآور) و اشتهاآور می باشد. (منبع 8)

        برخی بر این باورند که در گذشته این گیاه دارویی به وفور در زمین های پیرامون این روستا به صورت خودرو می روئیده است.

        دیدگاه سوم : کور (kavar) همان گور (گبر) است. (منبع 2) این روستا در دوران باستان محل زندگی زردشتیان (گبرها) بوده است.

        دیدگاه چهارم : برخی از اهالی بر این باورند که نام روستا «کورده» به معنای «روستای خراب شده» می باشد، چرا که قلعه هایآن 4 بار به صورت طبیعی ویران شده و مدتی بعد، دوباره از نو ساخته شده است.

        دیدگاه پنجم: عده ای نیز معتقدند نام روستا در اصل «گورده» یا «گبرده» بوده، که در گویش کرمانشاهی به معنی «سبزی ده» می باشد، زیرا نخستین ساکنان این آبادی مهاجرانی از کرمانشاه بوده اند.

        تاریخچه


         


        روستای کورده از دهکده های قدیمی بلوک میان ولایت مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پرجمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.

        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که استوارت (stewart) نام آن را به شکل کورزده (kurzdeh) نوشته و در باره آن می نویسد :« کورزده: در گذشته استراحتگاهی بوده در نیمه راه بین شریف آباد و رباط گز در خراسان.» (منبع 9)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300- 1290ق.) را چنین بیان می کند:

        «مزرعه کورده: یک سهم در جمع بلوک میان ولایت، 2 سهم در جمع رعیت حمزه کاتلو است. 5 خانوار رعیت میان ولایت دارد. زراعت ایشان از آب قناب مشروب می شود. در 5 فرسخی شهر واقع شده است. هوایش معتدل است. نوکر دیوانی ندارد.» (منبع 10)
        هسته اولیه روستا در بخش میانی غربی آن قرار دارد و شبکه معابر به شکل نامنظم و دارای عرض کم و پر پیچ و خم هستند و قطعات مسکونی به صورتی ناهماهنگ در کنار یکدیگر شکل گرفته اند.


        مرحله نخست توسعه، که حدفاصب 1357 تا 1365 را در بر می¬گیرد، گسترش آبادی در جهت جنوب هسته اولیه و در حاشیه محور مشهد به چناران انجان یافته و تیپ عمومی روستا بدون تغییر محسوسی برجای مانده است.
        مرحله دوم توسعه، در بازه زمانی 1365 تا 1375 و در سمت شمال هسته اولین و غرب مسیل تحقق یافته و ابنیه مرمتی و نوساز به صورت محدود و پراکنده به چشم می خورد.

        در مرحله سوم توسعه، که در طول 10 سال، یعنی از 1375 تا 1385 در جهت شرق و جنوب شرق دهکده و در حاشیه محور بین شهری شکل گرفت و آهنگ رشد بناهای نوساز و با فرم و مصالح شهری، همچنان با کندی و به صورت نامنظم و بدون طرح و برنامه مدون صورت گرفته است.

        موقعیت جغرافیایی


        در آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 19 دقیقه و 58 ثانیه طول شرقی و 35 درجه و 31 دقیقه و 13 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1112 متر است.
        این دهکده در 22 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و کنار جاده مشهد به قوچان قرار گرفته است. آب وهوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 11)
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا 42 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 469 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 95/ 90 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

         


        محلات


        روستای کورده از معدود آبادی های شهرستان مشهد است که دارای 4 محله می باشد، که مبنای تقسیم بندی و نامگذاری آنها بر مبنای موقعیت مکانی می باشد. این چهار محله عبارتند از: قلعه بالا، قلعه پایین، این ور کال، آن ور کال.

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد به وسعت 339 متر مربع و یک باب حسینیه به مساحت 107 متر مربع دارد که بر روی هم 446 متر مربع وسعت دارند.

        خانه بهداشت


        این روستا دارای یک باب مرکز بهداشتی درمانی به وسعت 2787 متر مربع و یک باب خانه بهداشت به مساحت 1150 متر مربع و یک داروخانه به وسعت 43 متر مربع است، که بر روی هم 3980 متر مربع وسعت دارند.

        سازمان اداری


         


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1.حسن شعبانی: در19 مرداد 1336 در روستای کورده از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی، کشاورز بود و مادرش عصمت نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 22 تیر 1366، در سن 20 سالگی، با سمت آرپی¬جی زن در سردشت توسط نیروهای عراقی بر اثر ترکش به سر و صورت مجروح شد و سپس در بیمارستان امام تبریز بر اثر عوارض ناشی از آن به شهادت رسید. مزار آو در زادگاهش واقع شده است. (منبع 12)



        2.رمضان علی غلامی مقدم: در 12 شهریور 1344 در روستای کورده از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش میرزا محمد، کشاورزی می¬کرد و مادرش صدیقه نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. کارگر بود. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 2 مهر 1364، در سن 20 سالگی، در مریوان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (منبع 13)

        رسته :کورده
        منابع :
        1. فرهنگ واژگان تبری، 3 /1713
        2. برهان قاطع، 3 /1724
        3. اساس اشتقاق فارسی، 1 /588
        4. برهان قاطع، 2 /902 
        5. فرهنگ فارسی معین، 2/ 1583
        6. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 2/ 1408- 1409
        7. برهان قاطع، 3 /1724
        8. فرهنگ فارسی معین، 3/ 2885- 2886
        9. فرهنگ جغرافیایی خراسان، 831
        10. کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 205
        11. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 328
        12. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 938
        13. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1208

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :26
        مطالب مرتبط
        کورده
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: