• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        گنبدواز

        موقعیت سیاسی


        روستای گنبدواز(Gonvadvaz) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        نام واژه جغرافیایی «گنبدواز» در جغرافیایی سیاسی ایران منحصر به فرد می باشد و از دو جزء گنبد + واز (باز) تشکیل می شود.

        درباره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه نخست: برخی از اهالی روستا معتقدند که نام قدیم این دهکده«جمبد» که از نام یکی از پادشاهان قدیم منطقه به نام «جمبد شاه» گرفته شده است.

        دیدگاه دوم: معتقد بودند که چون خانه های قدیمی روستا دارای گنبدهای کوچکی بر روی سقف بوده و این گنبدها جهت تهویه هوا به صورت دایره های واز(باز) بودند، روستا نیز به «گنبدواز» شهرت یافت.

        تاریخچه


        گنبدواز از روستاهای کمتر شناخته شده بلوک تبادکان شهرستان مشهد است، که در دوره قاجاریه با اقتصادی کشاورزی محور و به عنوان مزرعه گنبدواز بنیاد نهاده شد و با وجودی که حادثه و رویداد مهمی در این آبادی در طول 200 سال حیات سیاسیش به وقوع نپیوست، اما همیشه از یک روند یکسان و پیوسته آبادنی نسبی برخوردار بود.

        محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری(1300-1290ق.) را چنین بیان می کند:

        «مزرعه جمندار(جمبذدار): 40 خانه وار است از تاجیک. از آب رودخانه رواندرخ که مشهور به جولایی است و یک رشته قنات مزروع خود را مشروب می کنند. هوایش معتدل است و گرم و خشک است.»(کتابچه تبادکان، در «جغرافیا و نقوس خراسان در عصر ناصری»، 236)

        هسته اولیه روستا در غرب بافت کنونی آن شکل گرفته و توسعه کالبدی آبادی در مرحله اول توسعه، در نیمه شرقی و جنوبی هسته اولیه(به صورت پیوسته) صورت گرفته است. در این مرحله که سال های 1335 تا 1342 را در بر می گیرد، قطعات مسکونی ناهمگون بوده و شبکه معابر غالباً به صورت ارگانیک شکل گرفته اند. پس از اجرای اصلاحات اراضی و از بین رفتن نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی به روستائیان بومی، توسعه کالبدی در آبادی آهنگ رشد بیشتری یافته و شاهد ایجاد شبکه معابر نامنظم، افزایش نسبی جمعیت و واحدهای مسکونی نوساز و مرمتی، که غالباً به صورت پیوسته و در شرق مرحله اول توسعه هستیم.

        مرحله سوم توسعه، در چهل سال اخیر و در پیرامون سه مرحله هسته اولیه و اول و دوم توسعه شکل گرفته و با وجود گسترش کمی و کیفی ساخت و سازها و روی آوردن به فرم و مصالح شهری، همچنان از شبکه معابر نامنظم و ارگانیک پیروی نموده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 35 دقیقه و 20 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 27 دقیقه و 28 ثانیه عرضی شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1023 نفر است. این دهکده در 15 کیلومتری شمال غرب مشهد و شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل و خشک می باشد.(فرهنگ جغرافیایی آبادهای کشور، 32/ 345)
         alt= alt= alt=

        مساحت


         
        این روستا 35 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 241 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 6 /29 کیلومتر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        خانه بهداشت


        این آبادی دارای یک باب خانه بهداشت روستایی است که ۶۱۱ متر مربع وسعت دارد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد می‌باشد که ۱۸۳ مترمربع وسعت دارد.

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله‌ای می‌باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        رسته :گنبدواز
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4ِ
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :37
        مطالب مرتبط
        گنبدواز
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: