• مشاهده محتوای ویکی
        نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        بازار قدیم مشهد

        راه ارتباطی بین نوغان، سناباد و توس در قرن اول و دوم هجری از هر کجا که می گذشت بدون شک پس از مدفون شدن حضرت رضا علیه السلام از کنار مدفن حضرت رضا انتخاب گردید و این مسیر در طول زمان به صورت یک کذرگاه زیارتی، تجارتی به نام بازار درآمد. می توان بازار سناباد توس را قدیمی ترین بازارهای ایران دانست. این بازار در طول زمان دستخوش تغییراتی شد و طی سه نوبت به چندین بخش تقسیم گردید.

        نخستین بار در زمان شاه عباس بزرگ با احداث صحن عتیق صفوی بازار سراسری مشهد به دوپاره تقسیم شد و در ضلع شمالی و جنوبی آن صحن واقع گردید. دومین بار در سال ( 1308 ش) با احداث فلکه حضرت بازار سراسری مشهد مجدداً تقسیم شد و این بار با پدید آمدن رقیب اقتصادی جدیدی به نام خیابان از اعتبار سنتی بازار کاسته شد. سومین مرتبه در (سال 1333 ش) احداث خیابان خسروی نو سبب جدائی و کوچک شدن بازار سراسری مشهد گردید .

        بالاخره در سال (1353ش ) به علت طرح توسعه اطراف فلکه حضرت قسمت های مرکزی بازار باستانی مشهد تخریب ، تسطیح و برای تلطیف هوا به فضای سبز تبدیل گردید و درپی آن در بعد از انقلاب باقی مانده بازار قدیم مشهد با ادامه طرح توسعه تماماً از بین رفت.

        گذرگاه و راه ارتباطی بین نوغان و سناباد از مجاورت مدفن حضرت رضا علیه السلام و گورستان تاریخی قتلگاه می گذشت و طبیعتاً در آن محل آبادانی بیشتر شد. به طوری که اندک اندک به صورت محله و  مجتمع مسکونی و تجاری درآمد. این معبر و گذرگاه بین سناباد و نوغان به یمن مجاورت با  مدفن مطهر حصرت رضا (ع) موقعیت زیارتی یافت و به صورت بازار و محل تجاری زمان خود درآمد و آثار بر جای مانده نشان می دهد بازار قدیم مشهد قدیمی ترین بازار ایران و مربوط به دوران قبل از تیمور است. قسمت کهن و باستانی آن ابتدا به سال( 1354 ش) و  باقی مانده آن در سال (1367ش) در طرح توسعه فلکه حضرت قرارگرفت و تخریب شد.

        مسجد گوهرشاد از یک طرف به حرم مطهر و از طرف دیگر به بازار عمومی مشهد می پوست. دو در ورودی ضلع غربی  مسجد که اکنون یکی به بست شیخ  بهایی و دیگری به کفش داری 13 رواق دارالولایه باز می شود قبلا به بازار عمومی شهر باز میشد و به وسیله یک میدانچه که جلوخان مسجد گفته می شد به مسجد گوهرشاد مرتبط می گشت تا معبر اصلی بازار به علت ازدحام جمعیت به هنگام خروج مردم از مسجد بند نیاید. بازار باستانی برای نخستین  بار در زمان شاه عباس اول به هنگام احداث صحن عتیق صفوی به دو پاره تقسیم شد و در دو طرف آن صحن قرار گرفت. بخش جنوبی این بازار بین صحن تازه ساز صفوی و محله ی والی نشین و اعیان نشین چهارباغ آن روزگار قرارگرفت و تا قبل از تخریب به سال ( 54ش) باقی بود.

        یک قسمت آن به نام بازار زنجیر و  بخش دیگر آن به نام  بازار بزرگ  یا بازار سرشور معروف بود. بخش شمالی بازار سراسری قدیم  مشهدالرضا پس از احداث صحن عتیق صفوی بین ضلع شمالی آن صحن و گورستان قتلگاه قرارگرفت و تا قبل از تخریب( 1354ش) باقی بود و به بازار سنگ تراش ها و شاخه انشعاب مجاور آن به نام بازار حضرتی معروف بود. در زمان قاجاریه و تا قبل از احداث فلکه ی حضرت در ابتدای دوران پهلوی قسمت شمالی بازار سراسری قدیم مشهد از صحن عتیق صفوی و از درگاه یا صفه کنار ایوان عباسی تا مجاور ضلع جنوبی غربی قبرستان قتلگاه امتداد داشت و بازار به محل کنونی بازارچه ی حاجی آقا جان ( آستانه پرست)  منتهی می شد و سپس ادامه بازار به کوچه باغ طاووس و محله ی راسته نوغان می پیوست. احداث فلکه ی حضرت سبب شد تا بازار سنگ تراش ها  که سرپوشیده بود  از بازارچه ی آقا جان یعنی قسمت انتهایی آن جدا شود.1

        رسته :بازار قدیم مشهد
        منابع :
        1. کتاب تاریخ مشهد قدیم ، احمد ماهوان، مشهد،ماهوان1383:  408-415
        نوغانسنابادحضرت رضا علیه السلامصحن عتیقگورستان تاریخی قتلگاهمسجد گوهرشادبست شیخ بهاییرواق دارالولایهچهارباغبازار زنجیربازار سرشوربازار سنگ تراش هابازار حضرتیبازارچه ی حاجی آقا جان
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :76
        مطالب مرتبط
        بازار قدیم مشهد
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: