• مشاهده محتوای ویکی
        نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        مدرسه دو در یا یوسف خواجه

        این مدرسه دارای دو در است؛ یکی در بازار و دیگری در کوچه ای که به طرف فلکه جنوبی می رود و تقریبا در دو گوشه جنوب غربی و جنوب شرقی آن دو گنبد قرار گرفته است.

        به طوری که از کتیبه های مدرسه می آید، بنای آن در 843 هجری در عصر شاهرخ شاه کورکانی توسط یوسف خواجه بهادر از امری آن شهریار بوده، بنابراین از قدیمی ترین مدارس مشهد است. در تاریخ 1088 هجری یعنی در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی به فرمان مادر آن سلطان « ناکحه خانم » شاه ویردی بیک پسر امیر الامراء کلب علی خان قورچی باشی و بیگلربیگی مشهد، آن را تعمیر کرده است. و شاه ویردی بیک بانی کاروانسرای شاهوردی خان (بنا شده در سال 1091 ه.ق) نیز بوده است. در بالای در این مدرسه به طرف بازار کتیبه ای با خط ثلث خیلی خوب نوشته شده که اول آن «بعد حمدالله و صلواته علی رسوله قد اسست» و آخر ان «تقبل الله منه فی محرم سنه ثلاث و اربعین و ثمانمائه» سال 843 می باشد. در بالای این کتیبه به خط کوفی کریمه «الملک لله» مسطور است.

        در زیر کتیبه و طرفین در، دو مربع موجود است که در میان آنها در کاشی معرق به خط ثلث نوشته شده، بر یکی «طوبی لک المعماره بالغز و العلی» و بر دیگری «یا احسن المنازل یا خیر ملتجا» منقور است. بر دور مربع اول اشعار چندی مسطور بوده که فقط این سه مصرع باقی مانده: «خوشا بماند خرم روان ادمئی-که باز ماند از او در جهان به نیکی یاد-سرای دولت باقی نعیم آخرتست».

        بر دور مربع دوم نیز اشعاری بوده که فقط این مصراع باقی مانده است: « که دائم از پس مرگم کنی به نیکی یاد ».

        هم در زمان شاه سلیمان صفوی در پیشانی این در به خط نستعلیق کتیبه نوشته شده، که اول آن « بعد الحمد در زمان خلافت اید قرین و ایام » و آخر آن « مدرسه مبارکه میمونه به تعمیر زینت پذیر گردید، کتیه محمدخان عمل محمد شفیع سنه 1088 » می باشد.

        مسجد مدرسه در ضلع جنوبی است و در دو دیوار آن ثلث ممتاز و خط کوفی گچبری شده و خط ثلث آیاتی از «انا فتحنا» است؛ مورخ به تاریخ « ثلث و اربعین و ثمانمائه » (843) و خط کوفی در فوق خط ثلث و کریمه «الملک الله» می باشد. اما در گنبد هر دوی آنها از طرف بیرون، نیز از طرف داخل، کتیبه هایی از کاشی معرق بسیار ممتاز به خط ثلث داشته است. کتیبه گنبد جنوب غربی هم از داخل و از خارج ریخته، از کتیبه که بر گنبد دیگر بوده این ابیات خوانده می شود:

        هزار نقش بر آرد زمانه و نبود

        یکی چنانکه در آیینه تصور ماست

        بدست ما چو از این حل و عقد چیزی نیست

        بعیش ناخوش و خوش گر رضا دهیم رواست

        بزیر گنبد خضرا چنان توان بودن

        که اقتضای قضایای گنبد خضراست

        بر این مقرنس مینا نوشته اند به زر

        که بر مدار و ثبات فلک امید خطاست

        ز بعد حسن عمل هر چه ز ادمی می ماند

        در این سرای غرور و ثبات فلک امید خطاست

        فراز منظر هفت آسمان ...

        دریچه ایست که در باغ جنه الماوا ست

        در زیر گنبد، قدری نزدیک ضلع  جنوبی، قبری است که بر ان سنگی قرار دارد و بر روی آن آیات و احادیثی منقور است ( به خط ثلث و کوفی).

        به خط ثلث خفی در سمت سر این مضمون منقوش می باشد: «هذه روضه من الریاض الرضوان منور بانوار الغفران معطره باثار الریحان من الله الکریم الحریم المنان لامیر الاعظم الاعدل الاقدم افتخار الامراء و الکبراء فی العرب و العجم اعتضاد الملوک و السلاطین و اقتدار الخواقین السابقین فی مضمار التفاخر و اتبادر غیاث الدین و الدنیا امیر یوسف خواجه بهادر».

        نیز به خط ثلث خفی طرف پا نوشته شده: «  و هو ابن الامیر الکبیر ناصب الولاء المعدله و واهب العطاء الموهبه ناصر الحق و الدین امیر شیخ علی بهادر طالب ثراه و جعل الجنه مثواه وفاته فی الثالث و العشرین من شهر الله المکرم شعبان المعظم سنه ست و اربعین و ثمانمائه عمل العبد عطاء الله بن عبدالله اسلان». 1

         

        رسته :مدرسه دو در یا یوسف خواجه
        منابع :

        1. کتاب مشهد در آغاز قرن 14 خورشیدی ، محمدتقی مدرس رضوی،علی اکبر فیاض،علی موید،تصحیح مهدی سیدی،مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهرمشهد،1388: ص (94-96)

        بیگلربیگییوسف خواجه بهادرناکحه خانمشاه ویردی بیکشاهرخ شاهشاهوردی خانشاه سلیمان صفوی
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :91
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: