• مشاهده محتوای ویکی
        نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        مدرسه عباسقلی خان

        مدرسه ایست در ضلع جنوبی خیابان سفلی و بالنسبه موقوفات زیادی دارد. بنای آن در سال 1077 هجری، یعنی اول سلطنت شاه سلیمان صفوی بوده، بانی آن امیرالامراء نظام ایاله عباسقلی خان شاملو بیگلربیگی کل خراسان می باشد. 1لچکی سردر مدرسه عباسقلی‌خان در سال ۱۳۱۲ تعمیر شد. 2 بعدا هم چند بار تعمیر شده، من جمله « فریزر» موقعی که به مشهد آمده مشغول تعمیر آن بوده اند. در سنه 1348 و 1352 هم تعمیر شده است. سر در این مدرسه تازه تعمیر شده و با کاشی معرق جدید تزیین یافته و در دو طرف آن نوشته شده: در تولیت و تصدی ابوالفتح خان شاملو تعمیر شد 1352 در پیشانی در، بر سنگ سیاه (معروف به سنگ هرکاره) به خط نستعلیق حکمی منقور است که اول آن « الملک الله حکم جهان متاع شد آنکه ایالت» آخر آن « به توجهات شاهانه مستمال باشد، تحریر فی شهر جمادی اولادی 1077 » می باشد. بعد از آن اشعاری است که اول آن چنین است:

        روزی که به این اشرف احکام سرافراز                              عباسقلی گشت ز لطف شه ایران

        غرب مدرسه به کوچه عباسقلی‌خان، شرق آن به قیصریه و کاروانسرای گمرک، جنوب آن به حمام عباسقلی‌خان و شمال آن به دکاکین حاشیه پایین‌خیابان محدود می‌شد. تعداد دکاکین وقفی مدرسه در حاشیه پایین‌خیابان را تا ۲۵ باب برشمرده‌اند.

        تعداد زیادی از دکاکین وقفی نیز در حاشیه کوچه عباسقلی‌خان قرار داشت که سبب پدید آوردن بازارچه‌ای در آن گذر شده بود. در وقف‌نامه تعداد کل

        دکاکین وقفی مدرسه در شرق و شمال عمارات مدرسه و قیصریه ۴۹ باب ذکر شده است. قیصریه که مابین مدرسه و کاروانسرا واقع بود، خود مشتمل بر ۱۰۰ باب دکان بزازی بود. مدرسه عباسقلی‌خان در زمره مدارس چهار ایوانی قرار می‌گرفت و ساختمان آن شامل ۴ ایوان بزرگ و ۱۰۴ حجره در دو طبقه حول میانسرا بود. مدرسه همچنین دارای مسجد و کتابخانه بود. برابر هر حجره ایوانچه‌ای مستقل قرار داشت، و راهروی باریکی در پشت حجرات طبقه دوم دسترسی به حجره‌های مزبور را ممکن می‌ساخت. فضایی تونل مانند (سرداب) در زیر حجرات طبقه همکف تعبیه شده بود، که نشان از وجود بادگیری بزرگ در مدرسه داشت. حیاط مدرسه که بدون انحراف نسبت به خیابان و یک متر پایین‌تر از آن واقع شده بود، با یک هشتی به خیابان مرتبط بود. 3


        در پیشانی ایوان مسجد مدرسه، به خط زرد در کاشی معرق مسطور است « فی ایام دولت السطان الاعظم و الخاقان المعظم صاحب الحشمه السلطانیه و الشوکه الاسکندریه السطان بن السطان ابوالمظفر شاه سلیمان الصفوی الحسینی الموسوی بهادرخان خلد الله تعالی بمیامن دولته کتبه محمدرحیم 1077».

        دور محراب آن در کاشی، آیه الکرسی مسطور بوده، ولی در تعمیرات قسمتی ریخته است و با ساروج مرمت کرده اند. سر در هم کتیبه به خط ثلث و کاشی معرق داشته، که فقط چند آیه از آیات قرآنی در آن هنوز باقی است. 1

         

        رسته :مدرسه عباسقلی خان
        منابع :
        1. کتاب مشهد در آغاز قرن 14 خورشیدی ،محمدتقی مدرس رضوی،علی اکبر فیاض،علی موید،تصحیح مهدی سیدی،مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهرمشهد، 1388: ص (99-98)
        2. رهنما, شناسایی و وجه تسمیه معابر. ص ۱۴۱؛ صنیع‌الدوله, مطلع الشمس، ج۲، ص ۲۵۹ – ۲۶۰؛ میراث فرهنگی تهران، پرونده ۱۰۱۱۹، ص ۳.

        3. خامنه‌ای, گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد. ص۱۰۳؛ شمس المحدثین خراسانی, یادگار توس. ص ۵۲ ۵۳؛ پسندیده, حوزه علمیه خراسان. ص۱۸۱ ۱۸۷؛ صنیع‌الدوله, مطلع الشمس، ج۲، ص۲۶۰؛ عطاردی, فرهنگ خراسان، ج۲، ص ۱۴۷ ۱۴۹؛ مرکز اسناد کاخ گلستان، نقشه سال ۱۲۸۴ق مشهد؛ همان‌جا، نقشه سال ۱۲۸۶ق مشهد؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۹۳۹۸/۱، ص ۹؛ میراث فرهنگی مشهد، پرونده ۱۶۱۷، ص ۹.

        خیابان سفلیشاه سلیمان صفویعباسقلی خانمشهدفریزرمدرسهکاروانسرای گمرککتابخانه
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :200
        مطالب مرتبط
        مدرسه عباسقلی خان
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: