• مشاهده محتوای ویکی
        نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        حاج حسین آقا ملک

        مرحوم حسین ملک  (محمد حسین ملک) فرزند بزرگ حاج محمد کاظم ملک التجار در 11 ربیع الاول 1288 قمری برابر با 10 خرداد ماه 1250 خورشیدی در منزل اجدادی خود واقع در بازار بین الحرمین تهران دیده به جهان گشود.

         از آنجا که حاج حسین آقا فرزند بزرگ ملک التجار بود رتق و فتق امور پدر کلاً بر عهده او قرار داشت. در سال 1323 قمری از سوی پدر برای اداره املاک خراسان بدان صوب روانه شد.

        در همان سال های اقامت حاج حسین آقا در مشهد ، پدرش به دلیل آشنایی و دوستی با حاج سید عبدالله متولی مسجد گوهرشاد، دختر او زهرا خانم را برای پسرش خواستگاری کرد.

        احوالات شخصی حاج حسین آقا ملک

        حاج حسین آقا هرقدر دانشمند و باذوق و سخی الطبع بود به همان اندازه از مشغل سیاسی پرهیز می کرد. او هیچ دلبستگی به امور سیاسی نداشت و حتی زمانی که در دوره پهلوی به وی پیشنهاد وکالت  مجلس داده شد از پذیرفتن آن استنکاف کرد. اما البته این امر مانع از این نمی شد که در برابر اصرار دوستان سفارش آن ها را برای نمایندگی مجلس نکند.

        وی از آنجا که در کودکی و نوجوانی نزد علمای معتبری تحصیل کرده بود، با آنان ارتباط گرم و ارادت ویژه ای به آن بزرگان داشت به گونه ای که بر اثر همین ارتباطات در سال 1314 خورشیدی به دستور رضا شاه در مشهد توقیف و زندانی شد.

        دختر آن مرحوم درباره این ماجرا می گوید:« پدرم در زمان رضا خان مدتی را در حبس بود. چون با روحانیت و علمای وقت رفت و آمد داشت رضاشاه پنداشت که در مساله کشف حجاب و واقعه بهلول و مسجد گوهرشاد پدرم از مخالفین بوده پس او را دستگیر و زندانی کرد ولی پس از مدتی که بی گناهی او ثابت شد از زندان آزاد گردید» . شاید از این زمان باشد که مرحوم ملک روابط خود را با روحانیت محدود کرد تا خود و خانوادش را از خطرات احتمالی آینده به دلیل مراوده با این قشر که مورد ارادت قلبی وی بودند دور نگهدارد.

        یکی دیگر از ویژگی های او میل به سادگی و ساده زیستی بود. طبع شعر حاج حسین آقا ملک که از پدر به ارث برده بود سبب می شد که گه گاه به مناسبت های مختلف فی البداهه شعری بگوید.

        حاج حسین ملک و وقف

        حاج  حسین آقا  ملک بدلیل علاقه خالصانه به مقدسات به ویژه ساحت پاک امام هشتم (ع)، قسمت اعظم اموال و دارایی های خود را وقف کرد. او از جمله واقفان بزرگ آستان قدس رضوی است وبه طور قطع و یقین  می توان بزرگ ترین واقف تاریخ معاصر ایران نامید که شاید تا قرن ها بعد قابل تکرار نباشد.

        بر اساس منابع موجود بیش ترین موردی که در زمینه دلایل وقف املاک از سوی مرحوم ملک مطرح شده است، حفظ آن ها از تعدیات و دست اندازی های رضا شاه بود. رضا شاه اشتهایی عجیبی در زمین خواری یافته بود و املاک بسیاری از بزرگان از جمله فرمانفرماییان و حتی مردم عادی را به رایگان یا ثمن بخش از آنان مطالبه و به نام خود ثبت می کرد. از آنجا که حاج حسین آقا ملک هم یکی از این زمینداران بزرگ بود طبیعی است که از این بابت در سایه امنیت نباشد. شاید دلیل خصومت رضاشاه با حاج حسین آقا عدم همکاری وی با دیگر تجار کشور در روی کار آمدن او بود.

        موقوفات ملک در خراسان

        موقوفات حاج حسین ملک در دو شهر تهران و مشهد، از جمله بزرگ ترین موقوفات آستان قدس رضوی است به گونه ای که اگر به تومار موقوفات آستان قدس از زمان صفویه تا اکنون نگاهی بیندازیم متوجه می شویم که هیچ موقوفه ای چه از نظر کمی چه کیفی به اندازه این موقوفات نبوده است. آنگونه که به گفته واقف آن از وسعت کشور سوییس هم متجاوز است. حاج حسین ملک از سال 1316تا1340 خورشیدی در چندین فقره وقف نامه رقبات عظیمی را بر آستان قدس رضوی وقف کرد از این تعداد دو وقف نامه مربوط به تهران و مابقی آن ها مربوط به وقف املاک و مستغلات وی در منطقه خراسان به آستان قدس است.

        به دلیل وسعت این موقوفات و نیز برای اداره بهینه آن ها در سال 1351 خورشیدی تشکیلات مستقلی به نام سازمان موقوفات ملک در مشهد تاسیس شد.

        اقدامات عام المنفعه  در مشهد

        -        واگذاری باغ ملی به شهرداری مشهد

        -        واگذاری باغ وکیل آباد به شهرداری مشهد

        -        واگذاری دو میلیون مترمربع از اراضی وکیل آباد به فرهنگیان مشهد

        از مهم ترین اقدامات ارزنده حاج حسین آقا ملک در زمینه اقدامات نوع دوستانه که در زمان خود سر و صدای زیادی ایجاد کرد اهدای حدوداً دو میلیون مترمربع از اراضی وکیل آباد به فرهنگیان مشهد در 29 آذر 1338 خورشیدی بود. حاج حسین آقا طبق سند شماره 17263 در دفترخانه شماره 19 مشهد یک میلیون و 922 هزار مترمربع از اراضی وکیل آباد به پلاک شماره اصلی 82 بخش 10 را به فرهنگیان خراسان واگذار کرد.

        دیگر اقدامات عام المنفعه در استان خراسان

        -        واگذاری قسمتی از باغ وکیل آباد به اردوی پیشاهنگی فرهنگیان به اداره فرهنگ مشهد و احداث ساختمان هایی برای محل آسایش محصلان و مربیان فرهنگی در سال 1338 خورشیدی.

        -        اهدای 120 هزار مترمربع  زمین به اداره اقتصاد ملی خراسان.

        -        اهدای 200   هزار متر زمین به کارکنان اداره پست و تلگراف مشهد.

        -        اهدای مبلغ یک میلیون ریال به شهرداری مشهد برای تجدید بنای ساختمان شیرخوار گاه رضا پهلوی.

        -        اهدای 150مترمربع از اراضی وکیل آباد به اداره شهربانی مشهد جهت احداث زندان

        -        اختصاص شهریه و مستمری سالانه به مبلغ بیش از 3 میلیون ریال به عده ای از مستمندان آبرومند و سادات و کارمندان کهن سال از کار افتاده اداره شهربانی مشهد جهت احداث زندان.

        وفات حاج حسین ملک

        حاج حسین آقا ملک پس از یک دوره طولانی بیماری، سرانجام در ساعت 6 و نیم بعد از ظهر روز سه شنبه سوم مرداد 1351 خورشیدی برابر با 13 جمادی الثانی 1392 قمری بر اثر سکته قلبی در یکی از اتاق های قدیمی منزل پدری خود در بازار تهران درگذشت.

        با احتساب سال های خورشیدی و قمری می توان گفت که آن مرحوم 104 سال قمری و 101 سال خورشیدی عمر کرده است.

        در مراسم تشیع وی طبقات مختلف مردم و شخصیت های مملکتی چون رستم امیر بختیار، تدین و آیرملو حضور داشتند. از سوی دربار هم اعلامیه ای به این مضمون انتشار یافت:

        « دربار شاهنشاهی با کمال تاثر و تاسف درگذشت مرحوم حاج حسین آقا ملک را اعلام می نماید. نظر به اینکه آن فقید سعید کتابخانه عظیم و موزه معروف و قسمت اعظم ثروت خویش را وقف آستان رضوی نمود جنازه آن مرحوم در جوار مرقد مطهر رضوی بخاک سپرده میشود و پیکره آن مرحوم در باغ وکیل آباد مشهد که آن را نیز وقف بر آستان قدس رضوی و گردشگاه مردم نموده است نصب می گردد. مراسم تشیع ساعت 9.30 صبح پنجشنبه 5 مرداد ماه از مسجد سپهسالار به عمل خواهد آمد و مجالس ترحیم از طرف دربار روزهای جمعه 6 مرداد ماه در مسجد گوهرشاد مشهد و چهارشنبه 11 مرداد در مسجد سپهسالار منعقد خواهد شد » .

        پس از انجام غسل و مراسم مذهبی جنازه مرحوم ملک از مسجد سپهسالار به فرودگاه مهرآباد تشیع و بر طبق وصیت نامه وی، برای دفن در جوار حرم مطهر رضوی به مشهد فرستاده شد و در قسمت دارالحفاظ در کنار مقبره پدرش آرام گرفت. از سوی دربار مجسمه ای از آن مرحوم در باغ وکیل آباد و در نقطه مورد علاقه وی که ساعت ها در آنجا می نشست نصب شد. بهمن محصص سازنده این مجسمه حاج حسین آقا را به حالت نشسته روی صندلی نشان داده است. احمد گلچین معانی، تاریخ وفات آن مرحوم را در این قطع استوار با نهایت استادی به یادگار نهاده است. 1


         

        رسته :حاج حسین آقا ملک
         فایل
         
        ketab agha malek.pdf493.15  کیلوبایت
        منابع :

        1. کتاب حاج حسین آقا ملک، شخصیت، اقدامات، خدمات / مرضیه مرتضوی قصابسرایی ، تهران ، مرضیه مرتضوی قصابسرایی ،1391.

        حسین ملکحاج محمد کاظم ملکملک التجارمشهدباغ ملیباغ وکیل آبادشهرداریاملاکخراسانزندانوقفآستان قدس رضویامام هشتم (ع)فرهنگیاناراضی وکیل آباداداره پست و تلگرافاداره شهربانیپهلویبازار تهراندرباردربار شاهنشاهیمسجد سپهسالارمسجد گوهرشاد
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :100
        مطالب مرتبط
        حاج حسین آقا ملک
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: