• یکشنبه،10 مرداد 1400
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        قنوات مشهد












































































         


        1


        قنات رکن آباد


        مبدا این قنات از جنوب قاسم آباد و اراضی آبکوه آستانه، یعی یک فرسخی شهر، و مظهر آن پشت باغ منبع است. اراضی بین باغ مستوفی الی حوض نصرت الملک و حوض مونس را، که آخر سرشور است، مشروب می نماید. سابقا 20 زوج آب داشته و حالیه بیش از 16 زوج آب ندارد. « ولی استعداد سی زوج آب را دارد. عایدات حق الشرب آن 26000 ریال است » مدارش بر چهار سهم است.


        2


        قنات شیخ مومن


        قنات شیخ مومن مظهرش در باغ ملی است. این قنات هم از جمله قنوات وقفی و فعلا دارای ده زوج آب است. سابقاً 12 زوج آب داشته، تا سی زوج آب استعداد دارد. اراضی که به واسطه این قنات مشروب می شود عبارت است از: قنسول خانه انگلیس و قسمت عمده از محله ارگ و سرشور.


        3


        قنات سلسبیل


        مدار این قنات بر 15 و متعلق به مالکین متعدد است. مظهر این قنات مریض خانه لشکری و مبدا آن حوض عباسعلی، پشت ملک آباد است. زمین های بین محله دروازه جنت را مشروب می نماید. فعلا شش زوج آب دارد و میزان آب قدیم آن 10 زوج بوده است.


         

        4


        قنات سناباد


        قنات سناباد هم مانند سلسبیل از اراضی پشت ملک آباد، معروف به حوض عباسعلی، یک فرسخی شهر سرچشمه می گیرد و در خارج دروازه سراب نمایان می شود. وقف آستانه مقدسه ی حضرت رضا (ع) است و در اجاره ی اداره بلدیه می باشد. سابق بر این 12 زوج آب داشته، لکن امروز سه زوج آب بیشتر ندارد. اراضی یی را که مشروب می نماید واقع است بین باغ حاج قاسم علاف، که مظهر قنات است، تا دبیرستان دولتی شاه رضا.


        5


        قنات آصف الدوله


        وقفی آستان قدس و از قنات های دائر مشهد است. مقدار آب آن فعلا شش زوج است و در قدیم 12 زوج آب داشته. مبدا آن در کنار جاده ی شاندیز مقابل طاحونه خرابه ی گلستان شروع شده، در خارج دروازه سراب، یعنی باغ حاج قاسم نمایان می گردد. اراضی که از آن مشروب می گردد عبارتست از زمین های واقع بین کارخانه ی پنبه، الی دار التولیه.


        6


        آب منبع


        ابتدای آن از قاسم آباد شروع می شود و مظهرش در باغ منبع، پشت دروازه ی سراب است. مقدار آب این قنات از سابق الی حال تغییر نکرده و دارای بیست زوج آب است. استعدادش بیش از 24 زوج است. اراضی که توسط این قنات مشروب می شود عبارت است از : زمین های بین باغ منبع و مسجد گوهرشاد. از باغ منبع لوله ای کشیده شده که از محله ی سراب و چهارباغ و بازار بزرگ گذشته، به مسجد گوهرشاد منتهی می شود. به واسطه همین لوله، نیز به علت آنکه روی مجرا در همه جا بیش از ورود به منبع پوشیده است، تمیزترین آب های شهر است.


        7


        آب مسجد گوهرشاد


        از شمال آبکوه، یعنی یک فرسنگی شهر منبع گرفته، در باغ منبع نمایان می شود. از موقوفات آستان قدس است ولی در اجاره بلدیه مشهد می باشد. دارای 6 زوج آب است اما استعدادش بیش از این هاست. مقدار آب سابق آن قریب 20 زوج بوده، این قنات تا فلکه جنوبی جریان دارد.


        8


        آب مستشاری


        ابتدای آن در نزدیک طاحونه ی مخروبه گلستان، در راه شاندیز واقع در سه ربع فرسخی شهر است. از خارج دروازه ی بالا خیابان داخل شهر شده، پشت باره ی شهر ظاهر می شود. میزان آب فعلی آن 10 زوج است. آب سابق آن 11 زوج بوده، تا 14 زوج نیز استعداد دارد. اراضی یی که از آن مشروب می شود عبارتست از اراضی بین خیابان علیا الی محله پاچنار.


        9


        قنات دستجرد


        یک قسمت آن موقوفه ی آستانه ی مقدسه و یک قسمت دیگر وقف مدرسه ی نواب و موقوفات اولادی است. مبدا آن کنار راه طرقبه و چهل بازه ی گلستان، یعنی یک فرسخی شهر، و مظهر آن خارج دروازه ی ارگ است و تا دروازه، عیدگاه ادامه دارد. مقدار آب امروزی آن 8 زوج و آب سابق 12 بوده است.


        10


        آب میرزا


        این قنات از مقابل باغ حسینی در اراضی آبکوه شروع شده، در زمین قندهاری آشکار می شود. 6 زوج آب بیش ندارد، آب سابق آن 10 زوج بوده، مستعد 12 زوج آب می باشد و محله پاچنار را مشروب می کند.


        11


        قنات پایین ده


        امتداد آن از کنار شاندیز مقابل یکی از طاحونه های مخروبه ی آبکوه است. از دروازه بالا خیابان به شهر جریان می یابد. اکنون بایر و مسدود و بی آب می باشد؛ پیش از این تقریبا 15 زوج آب داشته و استعدادش تا بیست زوج هم می رسد. مظهر این قنات از داخل خیابان علیا، یعنی در باغ عشرت آباد است، و از آنجا تا باغ نو بالا خیابان ادامه دارد.


        12


        آب ممش خان


        سابقاً 10 زوج آب داشته، از دروازه بالا خیابان وارد مشهد می شود. ابتدای آن مقابل حوض راه شاندیز است، تا باغ شاه و اراضی متعلقه به آن را مشروب می کند.


        13


        قلیچ خان


        مظهر این آب در بالا خیابان منزل حاج غلامرضای علاف، ابتدا از رو به روی آبکوه، زیر باغ حسینی، یعنی نیم فرسخی شهر شروع می شود. امروز مسدود است، سابقا 8 زوج آب داشته است.


        14


        آب درویش بیک نوقان


        امروز مسدود و بایر است، سابقاً 8 زوج آب داشته، استعدادش به 15 زوج می رسد. مظهر این قنات نزدیک دروازه نوغان جنب حیطه ی لطو است و قسمتی از نوغان را تا میدان کهنه مشروب می کند.


        رسته :قنوات مشهد
        منابع :

        1. کتاب مشهد در آغاز قرن 14 خورشیدی ، محمدتقی مدرس رضوی، علی اکبر فیاض، علی موید، تصحیح مهدی سیدی، مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهرمشهد، 1388: ص (78-80)

        قنات رکن آبادقنات شیخ مومنقنات سلسبیلقنات سنابادقنات آصف الدولهآب منبعآب مسجد گوهرشادآب مستشاریقنات دستجردآب میرزاقنات پایین دهآب ممش خانقلیچ خانآب درویش بیک نوقانآبکوهباغ ملیارگجنتملک آبادسناباداداره بلدیهسرابمسجد گوهرشادآبکوهبالا
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :7
        تعداد بازدید :9
        مطالب مرتبط
        قنوات مشهد
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: