• سه شنبه،24 فروردین 1400
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        مسجد مقبره (میرزا حسن)

        مسجد مقبره که حمام و آب‌انبار بزرگی ضمیمه آن بود به سبب هم‌جواری با مقبره نادر به این نام خوانده می‌شد. 1

        بانی مسجد و آب‌انبار مقبره (میرزا محسن) فردی به نام میرزا ابوصالح رضوی در دوره صفویه بود.2

        در ازاره ایوان ورودی مسجد کتیبه‌ای از کاشی معرق منسوب به علیرضا عباسی بود. در دوره پهلوی اول به جای بخشی از کتیبه که ریخته بود، اندود گچ کشیده، و کلمات محذوف را روی آن نوشته بودند. با وجود محو و ناخوانا شدن بیشتر بخش‌های کتیبه، تاریخ احداث بنا در ۱۰۳۲ق در انتهای آن دیده می‌شد که نشان از احداث مسجد در دوره شاه عباس صفوی داشت.3

        داخل ایوان ورودی مسجد به شکل منبت گچبری شده بود. خانیکوف از این مسجد با نام مسجد شاه عباس یاد کرده؛ اما در حالی که مسجد مزبور در جنب مقبره واقع بود محل آن را مقابل مقبره نادرشاه دانسته است. از همین رو عده‌ای آن را جزو آثار تاریخی مخروبه مشهد شمرده‌اند. در این رابطه دو احتمال مطرح است. نخست آنکه از بین نویسنده و مترجم سفرنامه یکی به جای «پهلو و جنب» سهواً از لفظ «مقابل» استفاده کرده باشد؛ دوم اینکه خانیکوف جای مقبره نادرشاه را به خطا یا به صواب در جای مقبره قدیمی در جنوب بالاخیابان در نظر گرفته باشد. در هر حال این مسجد تا دوره پهلوی اول نیز پابرجا بود.

        مسجد مقبره دارای یک ایوان ورودی در حاشیه خیابان، پنج چشمه طاق و یک محراب به سبک شاه عباسی در زیر طاق بزرگتر میانی بود 4 بخشی از فضای مسجد در هنگام تعریض خیابان در دوره رضاشاه از بین رفت.5

        رسته :مسجد مقبره (میرزا حسن)
        منابع :
        1- بینش, «جغرافیای محله‌های مشهد ۳». ص ۵۸۴.
        2- مدرس رضوی و دیگران, مشهد در آغاز سده چهارده خورشیدی. ص ۱۰۱.
        3- کتیبه سردر مسجد روی کاشی معرق آبی با خط ثلث جلی و به رنگ سفید نوشته شده بود. آنچه از متن کتیبه تا سال ۱۳۱۳ باقی مانده بود عبارت بود از: «... لد فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین بنی فی ایام خلافه ظل الله ... شاه عباس الموسوی الصفوی ... و البانی هذه المسجد الشریف ... به توفیق ملک الغنی میرزا حسن خادم الرضوی احسن الله الیه و اتفق الاتمام لهذه البقعه فی سنه ۱۰۳۲». (مدرس رضوی و دیگران, مشهد در آغاز سده چهارده خورشیدی. ص ۱۵۰ – ۱۵۱.)
        4- مدرس رضوی معتقد است عکسی که جیانوزی از مقبره گرفته در واقع مربوط به مسجد مقبره بوده است، ولی مشخصات ایوان آن عکس با توضیحاتی که نویسنده از وضع مسجد در ابتدای سده ۱۴ شمسی می‌‌دهد چندان همخوانی ندارد از جمله کتیبه دور ایوان که طبیعتا می‌بایست از زمان شاه عباس به جا مانده باشد. (مدرس رضوی و دیگران, مشهد در آغاز سده چهارده خورشیدی. ص ۱۱۳ و ۱۵۰ – ۱۵۱ و ۲۲۱.) و نیز خانیکوف, سفرنامه خانیکوف. ص ۱۱۸؛ تسبیحی, از خوانسار تا خراسان. ص ۲۵۲ – ۲۵۴.
        5- بینش, «جغرافیای محله‌های مشهد ۳». ص ۵۸۴.
        مقبره نادردوره صفویهمیرزا ابوصالح رضویمیرزا محسنپهلوی اولشاه عباس صفویخانیکوفبالاخیابانرضاشاهمسجد
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :6
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: