• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        حضور شرکت ها در پایین خیابان در دوره پهلوی اول

        سابقه حضور شرکت‌ها در پایین‌خیابان دست کم به اواخر دوره قاجاریه بازمی‌گردد. شعبه شرکت آلمانی «استوکن اند کو» در سال ۱۳۲۷ق همه یا بخشی از یک سرای دو طبقه در پایین‌خیابان را در اختیار داشت. طبقه تحتانی این سرا به اصطبل حیوانات بارکش و دکان‌های خواروبارفروشی اختصاص داشت، و حجرات فوقانی آن محل اسکان مسافران، و استقرار تجارتخانه‌ها بود. 1

        در دهه ۱۳۱۰ شمسی تعداد معتنابهی شرکت بازرگانی در سراها و تیمچه‌های پایین‌خیابان و اغلب در نزدیک دروازه تأسیس شد. نام این شرکت‌ها آن گونه که در آگهی تأسیس شرکت‌ها در جراید آن دوره منعکس شده، به قرار زیر است. کاروانسرای مشهدی عبداله تاجرباشی که از کاروانسراهای خارج دروازه پایین‌خیابان بود، تا سال ۱۳۰۷ میزبان شعبه اداره پشم اتحاد جماهیر شوروی در مشهد بود. در این کاروانسرا اسباب مخصوص کار پشم همچون چرخ عدل بندی (پرس)، ترازو، گونی، مفتول و دفاتر و لوازم اداری به چشم می‌خورد. اداره نظمیه چند ماه بعد سرای مذکور را به محل نگهداری متکدیان تبدیل کرد. 2

        شعبه مرکزی شرکت تضامنی برادران کریمیانس که به خرید و فروش پنبه، پوست گوسفند، پشم، نفت، بنزین و غیره اشتغال داشت، در سال ۱۳۱۱ در محل سرای سعادت پایین‌خیابان تأسیس شد.3

        شعبه سوم شرکت مختلط سهامی حاج میرزا حسین عبدالهیان، در سال ۱۳۱۲ برای خرید و فروش اقمشه ذرعی، فرش، پنبه، قند و شکر، کبریت و ریسمان و غیره در سرای امام جمعه پایین‌خیابان تشکیل شد. 4

        شرکت نسبی حاج عبدالرزاق و شرکا، در سال ۱۳۱۲ جهت معاملات اجناس عطاری، انواع مال التجاره سقط و واردات و صادرات در پایین‌خیابان تشکیل شد. 5

        شرکت نسبی بزرگ و شرکا، در سال ۱۳۱۲ برای تجارت مال زرعی و بنکداری در پایین‌خیابان تشکیل شد.6

        شرکت نسبی بابازاده، در سال ۱۳۱۴ با سه شعبه در مشهد افتتاح شد، که دو شعبه آن در پایین‌خیابان واقع بود. یک شعبه آن در جنب کاروانسرای حاجی جواد و شعبه دیگرش در جنب دروازه پایین‌خیابان قرار داشت.7

        شرکت سهامی خیامی، در سال ۱۳۱۵ در محل سرای زواری پایین‌خیابان تأسیس شد. این شرکت به خرید و فروش مال التجاره‌های مجاز و حق العمل کاری اختصاص داشت.8

        شرکت نسبی توکلی آهنچی و شرکا، برای خرید و فروش آهن آلات و سایر مال التجاره‌های مجاز و حق العمل کاری در سال ۱۳۱۶ در پایین‌خیابان تأسیس شد.9

        شرکت نسبی آهن و فولاد محمد حسین فولادکار و پسر، در سال ۱۳۱۹ در محل بازار گمرک پایین‌خیابان تأسیس شد. این شرکت به خرید و فروش انواع آهن آلات، چدن، کالاهای بازرگانی و حق العمل کاری اختصاص داشت. 10

        شرکت نسبی بازرگانی فغفوری و فخاری، در سال ۱۳۱۹ در نزدیکی دروازه پایین‌خیابان تأسیس شد. این شرکت به کلیه معاملات مجاز بازرگانی و حق العمل کاری اختصاص داشت. 11

        رسته :
        منابع :
        1- Schweinitz, Orientalische Wanderungen. P 22.
        2- روزنامه آزادی، ش ۱۳ (۲۰ خرداد ۱۳۰۷)، ص ۳؛  مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سند ۶۳۱۳۱، ص ۳؛ همان‌جا، سند ۴۷۳۸، ص ۱.
        3- روزنامه بهار، ش۱۳۸۹ (۱۵ اسفند ۱۳۱۱)، ص ۱.
        4- روزنامه بهار، ش۱۴۲۶ (۲۴ فروردین ۱۳۱۲)، ص ۴.
        5- روزنامه بهار، ش۱۴۲۶ (۲۴ فروردین ۱۳۱۲)، ص ۱.
        6- روزنامه بهار، ش۱۵۰۳ (۱۱ مرداد ۱۳۱۲)، ص ۴.
        7- روزنامه بهار، ش۱۹۳۸ (۱۳ خرداد ۱۳۱۴)، ص ۲.
        8- روزنامه آفتاب شرق، ش۵۷۲ (۶ بهمن ۱۳۱۵)، ص ۱.
        9- روزنامه شهامت، ش ۱۰۲ (۱۶ فروردین ۱۳۱۷)، ص ۱.
        10- روزنامه آزادی، ش۱۷۷۷ (۷ مرداد ۱۳۱۹)، ص ۴.
        11- روزنامه آزادی، ش۱۷۹۶ (۳ شهریور ۱۳۱۹)، ص ۲.
        پایین‌خیاباندوره قاجاریهشرکت آلمانیتیمچه‌کاروانسرای مشهدیدروازه پایین‌خیاباناداره پشمجماهیر شورویمشهداداره نظمیهسرای سعادتحاج میرزا حسین عبدالهیانسرای امام جمعهحاج عبدالرزاق و شرکاشرکت نسبی بابازادهشرکت سهامی خیامیشرکت نسبی توکلی آهنچیشرک
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :29
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: