• پنج شنبه،14 مرداد 1400
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        صحن آزادی (صحن نو- صحن جدید)

        این صحن در شرق حرم مطهر و در پایین پای مبارک حضرت با ۴۳۳۵ متر مربع مساحت ساخته شده است ، دریک نگاه کلی می توان صحن آزادی را بنای برجای مانده از دوره قاجاریه دانست چرا که ساخت آن به دستور فتحعلیشاه ۱ (در سال 1233ق احداث و در زمان محمد شاه قاجار کاشیکاری صورت گرفت )۲ به مباشرت فرزندش علینقی میرزا و با معماری حاج آقا جان ( صاحب بازارچه معروف حاج آقا جان در مشهد ) آغازشد و در روزگار ناصرالدین شاه قاجار بنای آن به پایان رسید۱. 

        صحن آزادی دومین صحن قدیمی و دارای 4 ایوان که به رواق های دارالضیافه - دارالحکمه- دارالسرور و دارالسیاده مرتبط می شود.۲

        در وسط صحن آزادی همچون صحن انقلاب سقاخانه ای (سال ۱۲۷۱ شمسی ) ساخته شد این سقاخانه چون به هنگام عرض سلام وادای احترام از درب شرقی بین زائرین و ایوان طلا حائل می شد در اواخر حکومت قاجار تخریب گردید و حوض آب بزرگ با باغچه هایی در اطراف آن ساخته شد.  ۱

        پیرامون صحن ۵۶ غرفه در پایین و همین تعداد غرفه در بالا ساخته شده است. در پشت بیشتر غرفه‌ها، اطاقهای کوچک و بزرگ واقع است. به تصریح کتیبه بالای سردرِ ایوان شرقی و کتیبه سردرِ ایوان جنوبی این صحن، بنای آن را در ایام فتحعلی شاه و کاشی کاری آن در روزگار محمدشاه انجام گرفته است. ازاره صحن به ارتفاع ۴۴/۱ متر از سنگ مرمر تیره، و بالای ازاره روی تمام دیوارها و پایه‌ها و سردرها، با کاشی رنگارنگ آرایش یافته است. در وسط صحن به جای سقاخانه‌ای که برچیده شده، حوضی بزرگ بنا گردیده است که سنگاب یکپارچه سقاخانه مزبور را میان آن می‌توان دید. در ۴ سوی صحن،۴ ایوان بزرگ وجود دارد.

         ایوان و سردر طلای ناصری (غربی)، طول این ایوان ۳۰/۱۵، عرض آن ۲۵/۷ و ارتفاع آن ۱۰/۲۰ متر است. این ایوان به وسیله دری طلایی و یک راهروِ کوچک و یک در طلایی دیگر به دارالسّعاده و از آنجا به حرم مطهر می‌پیوندد. کف ایوان و ازاره آن تا ارتفاع ۲ متر از سنگ مرمر پوشیده شده است. ایوان  دارای ۴ غرفه فوقانی است که بدنه آنها از خشت مطلّاست   .۳   دومین ایوان طلا بلرگاه در سال 1282ق به دستور ناصرالدین شاه به طلا آراسته گردید و باب السعلده نامیده شده است.  ۲


        ایوان شرقی، طول این ایوان ۸۰/۱۵، عرض آن ۱۰/۷ و ارتفاع آن ۱۰/۲۰ متر است. کف ایوان با سنگ خلج فرش شده و ازاره آن از سنگ مرمر تیره است. از روی ازاره تا زیر سقفِ مقرنس کاری شده، با کاشی زینت یافته است. پیرامون ایوان، کتیبه‌ای به خط سفیدرنگ بر کاشی لاجوردی است حاوی سوره‌های «‌القیامه و وَالْعَصْربر پیشانی ایوان به خط ثلث زردرنگ، تاریخ تزیین صحن و ایوان توسط محمدشاه در ۱۲۶۳ق/۱۸۴۷م نوشته شده است.

        ایوان جنوبی، طول این ایوان ۳۰/۱۸، عرض آن ۳۰/۷ و ارتفاع آن ۲۰ متر است. سابقاً پشت این ایوان آشپزخانه خدمه آستانه قرار داشت که آن را خراب کردند و به عمارت و صحن امام خمینی (موزه سابق) ضمیمه کردند. اکنون این ایوان از صحن جدید به صحن امام راه دارد. کف ایوان، سنگ خلج و ازاره آن سنگ مرمر تیره است. از روی ازاره به بالا تا زیر سقف، کاشی کاری است۳ .

        اولین و قدیمی ترین ساعت آستان قدس رضوی که در زمان ناصرالدین شاه تقدیم  آستان قدس رضوی شده است در سردر ایوان جنوبی دیده میشود. ۲


        ایوان شمالی، طول این ایوان ۲۰/۱۷، عرض آن ۱۹/۷ و ارتفاع آن ۲۰ متر است. کف ایوان سنگ خلج و ازاره آن سنگ مرمر تیره است. از بالای ازاره تا زیر سقف، مزین به مقرنس، با کاشی آرایش یافته است. این ایوان در داخل صحن بر پیشانی سردر، کتیبه‌ای دارد به خط ثلث زردرنگ بر کاشی لاجوردی که تاریخ تزیین و وقف آن توسط مُوتمِن المُلک در روزگار ناصرالدین شاه درج شده است. کتیبه گرداگرد ایوان به خط ثلث و به رنگ سفید بر زمینه لاجوردی، حاوی آیاتی از قرآن مجید است  ۳ .


        صحن از قسمت جنوب به رواق امام خمینی ره می رسد. قسمت غربی صحن آزادی زائران را به سمت روضه منوره راهنمایی می‌کند. شمال این صحن به بست شیخ حر عاملی می‌رسد و قسمت شرقی صحن هم به ورودی شیخ حر عاملی و خیابان نواب صفوی منتهی می‌شود.۴

         

        رسته :صحن آزادی
        منابع :

        ۱. دانشنامه مشهدالرضا

        ۲. فایل صوتی باشگاه خبرنگاران جوان- از نخستین گنبد، ضریح و قبور تا صحن آزادی و سقاخانه در حرم رضوی

        ۳. ویکی شیعه

        ۴.حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت

        صحن نوصحن جدیدحرم مطهرپایین پای مبارک حضرتقاجارفتحعلیشاهعلینقی میرزاحاج آقا جانناصرالدین شاهدارالضیافهدارالسروردارالحکمهدارالسیادهسقاخانهمحمدشاهایوان ناصریایوان طلادارالسّعادهصحن امام خمینیرواق امام خمینیخیابان نواب صفویشیخ حر عاملی
        ایجاد کننده :هانیه مشتاق
        Qr code
        امتیاز :10
        تعداد بازدید :17
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: