• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        سرآسیاب بالا

        ==موقعیت سیاسی==

        روستای سرآسیاب بالا (Sar Asiab-e Bala) از توابع دهستان درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        ==وجه تسمیه==


        28 روستا در ایران به نام «سرآسیاب » وجود دارد، که 5 تای آن در استان خراسان رضوی واقع شده است:

        1. سرآسیاب: از توابع دهستان بیزکی بخش گل بهار شهرستان چناران

        2. سرآسیاب: از توابع دهستان شاندیز بخش شاندیز شهرستان بینالود

        3. سرآسیاب: از توابع دهستان رشتخوار بخش مرکزی شهرستان رشتخوار

        4. سرآسیاب بالا: از توابع دهستان درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد

        5. سرآسیاب پائین: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد.

        در باره وجه تسمیه سرآسیاب دو دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: برخی از اهالی بر این باورند که در گذشته ای نه چندان دور این روستا دارای سه آسیاب بوده است و از این رو نام این دهکده را «سه آسیاب » نهادند که به مرور ایام به «سرآسیاب » تبدیل گردیده است. بقایای یکی از این آسیاب های قدیمی در کنار قنات کال سرخ به چشم می خورد، که در حال ویرانی و انهدام کامل می باشد.

        دیدگاه دوم: واژه پارسی سرآسیاب به معنای موضعی است که آسیا یا آسیاب آبی در آن احداث شده باشد. به آن آسیاکده، مرحی، مطحن یا آسکده هم می گویند. با آن که در دوره قاجار، از یک روستا یکپارچه به نام «سرآسیاب » سخن گفته می شود ، اما امروزه دو روستا به نام «سرآسیاب » در دو دهستان شهرستان مشهد وجود دارد، که «سرآسیاب بالا » در دهستان درزآب واقع شده و کوچک تر و کم جمعیت تر است. سرآسیاب به معنای کنار آسیاب هم می باشد. (پژوهش در نام آبادی های قائمشهر، 22).


        ==تاریخچه==


        روستای سرآسیاب از دهکده های قدیمی مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است. اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل سرآسیاب و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (روزنامه سفر خراسان، 210)

         محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:

        «مزرعه سرآسیاب: قدیم النسق است. در 4 فرسخی شهر واقع است. 20 خانه وار رعیت دارد از کرد و تاجیک. زراعت این مزرعه از رودخانه کشف رود مشروب می شود. نوکر دیوانی ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری »، 194)

         هوتوم شیندلر در باره آن می نویسد: «سرآسیاب: روستایی است در 17 مایلی مشهد در شمال توس. » (فرهنگ جغرافیایی خراسان، 547) کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در 7 اگوست 1875 م./ 16 مرداد 1254 ش. زاویه سمت و فاصله تقریب بعضی از روستاهای مشهد از پایین مقبره خواجه ربیع را محاسبه می کند، از جمله روستای سرآسیاب را 340 درجه و به فاصله 3 مایل گزارش می دهد. (شرح سفری به ایالت خراسان، 2/ 47 ؛ فرهنگ جغرافیایی خراسان، 547). هسته اولیه این آبادی در قسمت ورودی و مرکزی آن می باشد. مرحله نخست توسعه که از سال 1330 تا 1342 به درازا انجامید، به سمت غرب و جنوب غرب و با افزایش نسبی جمعیت و گرایش ساکنان آن به بهره گیری از فرم و مصالح شهری توأم گشت. مرحله دوم توسعه، در محدوده زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی و با توسعه کیفی و کمی بافت کالبدی با عنایت به نیاز ساکنان جدید آن به مسکن مناسب و امروزی و شبکه معابر و واحدهای عمومی و کارگاهی در جنوب روستا همراه شد. ایجاد واحدهای مسکونی بادوام در مرحله سوم توسعه، که در چهل سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی رخ داد، به تغییر چهره عمومی روستا و افزایش روزافزون واحدهای مسکونی نوساز در شمال روستا انجامید. 
        ==موقعیت جغرافیایی==
         
        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 28 دقیقه و 53 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 9 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1011 متر است. این دهکده در 35 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 10 کیلومتری شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/194- 195)

        ==مساحت==



        رسته :سرآسیاب بالا
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند 
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :30
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: