• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        باغ شلواران

        موقعیت سیاسی


        روستای باغ شلواران (bagh-e Shalvaran) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.


        وجه تسمیه




        درباره وجه تسمیه این روستا دو دیدگاه وجود دارد:

         
        دیدگاه اول: بر اساس یک متل محلی به نام «افسانه عشق» دختر پادشاه و «دم اسب»، پیشینه نامگذاری اسطوره ای و افسانه ای 16 روستای شهرستان مشهد بیان می شود:
        «سلطان دختری داشت سیمین تن با زلفی سیاه و صدایی خوش، با نام سوران. سوران در روستای عاشقان، عاشق مردی گاوچران می شود. از آن جایی که مرد گاوچران از طبقه پایین جامعه بوده و نمیتوانسته با دختر پادشاه وصلت کند، دو عاشق به دور از چشم پادشاه دل به هم داده و در روستای شبانکاره به وصال هم می رسند. وقتی پدر از این راز مطلع می شود، دستور می دهد پسر را در چاهی در روستای چاهشک بیندازند. خبر کشته شدن معشوق دهان به دهان می چرخد و به گوش سوران می رسد. او مرگ دلداده را تاب نیاورده و راهی دشت و بیابان می شود و هر آنچه در توان دارد، به کار می گیرد تا جسد معشوقش را بیابد. می گویند درهها و گودالهای کال زرکش در نتیجه همین تاش پدیدار می شود، اما خبری از معشوق نیست. سوران در حالی که از کشف جسد عشقش ناامید میشود، اشکهایش روان شده و از این اشکها کشف رود جاری می گردد.
        صدای آه و ناله سوران در بیابان، طبل رسوایی پدر است. او این را تاب نیاورده و دستور می دهد موی دختر را به دم اسبی وحشی ببندند و در بیابان رها کنند. دخترباور نمی کرد که پدر دستور مرگش را داده باشد، بنابراین وقتی اسب به روستای قهقهه رسید، به روزگار خندید، اما تصمیم پدر جدی بود و اسب کماکان در بیابان می دوید. بر اثر حرکت اسب چموش، اسفند (دستبند طلا) دختر در روستای «اسفندیون» از دستش افتاد. کمی بعد، مسهای دختر نیز در روستای مسگران رها شد. اسب و دختر به باغ شلواران که رسیدند، لباسهای دختر عاشق از تنش کنده شد. در خین چماقی، خون دختر جاری گشت، در لقمانی و پرکند آباد، گوشتهای بدن او نیز کم کم در اثر کشیده شدن روی زمین از بین رفتند. به نزدیک نوچاه که رسیدند، دختر شنید که عشقش را در چاهی انداخته اند. درخواست کرد او را هم به چاه افکنند، اما پدر سنگدل اجازه نداد و اسب هم خجل شد. «سر اسب پایین» افتاد. به روستای «مردارکشان» که رسیدند، دیگر کسی از دخترک صدایی نشنید.»
        دیدگاه دوم: این نام واژه جغرافیایی که در تمام ایران منحصر به فرد می باشد، از دو بخش باغ + شلواران تشکیل شده است. در حال حاضر، 396 روستا در ایران شناسایی شده که بن واژه آنها کلمه ایرانی «باغ» می باشد.
        در میان این جاینام ها، ترکیبهای گوناگونی مشاهده میگردد، از جمله: باغ ابر، باغ الکی، باغ انار، باغ بابا، باغ باال، باغ بخشی، باغ برآفتاب، باغ برج، باغ بهزاد، باغ بهشت، باغپشم، باغ تپه، باغ چاله، باغ حاجی، باغ خلیفه، باغ زینب، باغ سرخ، باغ شریعتی، باغ صاحب، باغ عوض، باغ گنجه، باغ معدن، باغ ما و باغ نظر. درباره بخش رازآلود دوم این نام واژه جغرافیایی، میتوان گفت که:


        الف. تنها دو روستا در ایران وجود دارد که از واژه «شلوا» در آنها استفاده شده است:
        1 .دو شلوار: از توابع دهستان هلایجان بخش مرکزی شهرستان ایذه استان خوزستان.
        2 .شلوار: از توابع دهستان سنبل آباد بخش مرکزی شهرستان سلطانیه استان زنجان.
        ب. شلوار که از دو بخش شل (shal )+ وار (var) تشکیل شده، به جامهای که در آغاز مختص مردان بود و آن از کمر تا قوزک پاها را می پوشاند. (منبع 14، 2/ 2071).
        3.در گویش خراسانی، به زن بی سلیقه و ناآزاده شلواره (Shalvareh )گفته می شود. (منبع 32، 211)

        به نظر می رسد با در نظر گرفتن تمام پیش فرضها، معنای«باغ شلوارها» به واقعیت نزدیکتر باشد، تا «باغ زنان بی سلیقه».


        تاریخچه


        روستای باغ شلواران از روستاهای کهن ناحیه باستانی توس در حاشیه کلانشهرمشهد است که پیدایش آن به سده دهم هجری و روزگار صفویان بازمی گردد. وجود یک قنات قدیمی که عمر آن حداقل به 400 سال می رسید، در پیشرفت و ترقی این آبادی کشاورزی محور تأثیر بسزایی داشته است.

        علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284ق./ 25 خرداد 1246ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل باغ شلواران و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع 21، 210)

        هوتوم شیندلر در باره آن مینویسد:«باغ شلواران: روستایی است واقع در 12 مایلی مشهد و در جنوب شرقی توس.» (منبع 35)

        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300-1290ق.) را چنین بیان می کند:

        «قریه باغ شلواران: در 3 فرسخی شهر واقع است. 20 خانه وار رعیت دارد. زراعت این مزرعه از آب قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوانی ندارد.« (کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 186).
        در دوره پهلوی و نیز دوران معاصر، شیب تدریجی نابودی این آبادی تاریخی سرعت گرفته و پیش بینی میشود پیش از پایان سده چهاردهم هجری، حیات سیاسی این روستا نیز به نقطه پایان خویش نزدیک و نزدیکتر شود.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 32 دقیقه و 21 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 28 دقیقه و 5 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 960 متر است.

        این دهکده در 30 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 3 کیلومتری جنوب جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب غرب آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 19، 32/ 45).



         

        مساحت




        این روستای بسیار کوچک تنها 2 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 3 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن کمتر از 8 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

         

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=
         

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسامی روستایی دارد، نه دهیاری.

        رسته :باغ شلواران
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران
        14. فرهنگ فارسی معین
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        20. فرهنگ نشابور
        21. روزنامه سفر خراسان
        22. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        23. فهرستواره دستنوشته های ایران
        24. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        25. واژه نامه پازند
        26. شاهنامه
        27. فرهنگ جامع نامها و آبادی های کهن اصفهان
        28. گزارش نامه یا فقه اللغه اسامی امکنه
        29. شناخت تابران توس
        30. سفرنامه خراسان
        31. شمس الشموس
        32. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ
        33. فرهنگ نامه بومی سبزوار
        34. فرهنگ پارسی پاشنگ
        35. فرهنگ جغرافیایی خراسان، 119

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :123
        مطالب مرتبط
        باغ شلواران
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: