• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        پائین ده

        موقعیت سیاسی




        روستای پایین ده (Pain Deh) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        روستای پایینده، از روستاهایی است که انتخاب جاینام آن برگرفته از موقعیت مکانی آن می باشد. در باره فلسفه این نام واژه پارسی منحصر به فرد

        در ایران (با اذعان به 267 روستای ایرانی که کلمه پائین در آغاز یا پایان نام آنها مشاهده می گردد)، چند دیدگاه شبیه به هم وجود دارد:

         
        دیدگاه نخست: برخی از اهالی بر این باورند که پایینده، به معنای ده پایین می باشد. این ده (deh) یا دیه (dih) به معنی روستا، قریه، دهکده و آبادی کوچک در خارج شهر است. در زبان پهلوی deh ، اوستایی daxyu ، هندی باستان – dasyu (دیو، دشمن خدایان، بربر، بی دین)، کردی ،dau بلوچی dih و deh ، افغانی dih و گیلکی deh گفته می شود. (منبع 47، 1/ 588 ؛ منبع 3، 2/ 902 ؛ منبع 14، 2/ 1583)
         
        در پارسی باستان dahya ،به معنای سرزمین، مملکت، منطقه، ایالت هم می باشد.(منبع 4)
         
        در لیتوانیایی tauta (کشور)، لتونیایی tauta (مردم، خلق)، پروسی کهن tauto (سرزمین، بوم، کشور)، فارسی میانه تُرفانی dehdyh (سرزمین، کشور، دیه، روستا)، uzdeh wzdh ,wzdyh (تبعید شده)، پارتی اشکانی izdeh zdyhh (تبعید شده).(منبع 5)
         
        سغدی: dyxw (دیه، روستا) (<- ztyw, (dahyav(تبعید شده)(<- ( (*uz-dahyu Benveniste JA 228/ 1936 206, Gershevitch GMS 183, 398 زازا Dew (روستا، دیه)AC.ir.30 / 1990(Vahman-Asatrian 271)
         
        ارمنی (سمت، سو، جهت) (>ایرانی)، , dehapet، dehpet (دهخدا، دهبد) (>ایرانی)، nzdeh (بیگانه، غریب) (=فارسی باستان: -niz-dahyu*) (منبع 48)

        گزی de (دیه) ( Eilers WirM II/654 )؛ بلوچیdih, deh (زمین، ملک) (Elfenbeim Glossary). (منبع 12، 2/1408-1409)

         
        در نوع نامگذاری در بیشتر استانهای ایران، به خصوص شرق و شمال کشور رواج دارد، مانند بالاده و پائینده، به معنای ده بالا و ده پایین، بالا تجن و پائین تجن که همان تجن بالا و تجن پائین می باشد یا پایین محله و بالا محله، که شکل دیگری از محله بالا و محله پائین است.
         
        دیدگاه دوم: کلمه پائین از واژه پارسی باستانfravata = فرود و کلمه pravata که در زبان سانسکریت نیز به مفهوم پائین است. (منبع 34، 1/ 276). این واژه از پای pay + ین (نسبت) تشکیل شده و در زبان تاجیکی payan ، سرخه ای pahan و گیلکی paiyn خوانده می شود.(منبع 3 ،1/ 367 ؛ منبع 14 ، 1/ 696) از آن جا که پائین به معنی پست، تحت، دامنه، زیر، زیرین، فرود، فرودین و به سوی زمین می باشدو معمولاً مکان یا روستایی که در ارتفاع پست قرار گرفته و در امتداد شمال به جنوب واقع گردیده، از پسوند «پائین» برای نامگذاری آن استفاده می شود.
         
        دیدگاه سوم: برخی معتقدند که این روستا دچار جا به جایی مکانی شده و آبادی جدید در پائینِ دهِ قبلی ایجاد شده است. چون اثری از این تغییر مکان چه در گزار شهای تاریخی و اسناد دوره قاجاریه و پهلوی مشاهده نمی شود و نیز از ویرانه های روستای قبلی، نشان و یادمانی به چشم نمی خورد، پذیرش این ادعا را تقریبا ناممکن ساخته است.
         
        دیدگاه چهارم: برخی از اهالی بر این باورند که در ابتدا نام روستا «محمد آباد » بوده، سپس به «جاده شیر حصار» و بعد به «پایین ده» تغییر نام یافته است و از شش درخت نظر کرده چهلچراغ در پایین ده سخن می گویند. چون بر اسناد تاریخی، روستا در 400 سال گذشته «پایین ده» نام داشته، این تغییر اسامی با مستندات تاریخی سازگاری ندارد.


        تاریخچه


        روستای پائین ده از دهکده های قدیمی بلوک میان ولایت مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
         
        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل پائین ده و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است.(منبع 21، 211)
         
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق) را چنین بیان می کند:
         
        «مزرعه پایین ده: قدیم النسق است. 6 خانه وار رعیت کرد و ترک و تاجیک دارد. زراعت این مزرعه از قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. » (کتابچه میان ولایت، در «منبع 44»، 198 ).
         
        مولابخش و اسمیت ( 1906 م.)آن را به شکل پایین ده و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (منبع 22، 1015)
         
        غلامحسین خان غفاری کاشانی، روز سه شنبه،10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. در جریان سفر به خراسان، که به همراهی ناصرالدین شاه قاجار و در ملازمت «شاه شکار و سفر » انجام گردیده، از این روستای تاریخی دیدن کرده و می نویسد: «رسیدیم به قریه ده پایین، ملکی حضرت امام ثامن که در اجاره فراش باشی آستانه رضویه است. بندگان اقدس در آن جا وسط باغ به نهار افتادند. نزد آفتاب گردان اعلی حضرت همایونی آفتاب گردان مرا زدند. جمعی از تفنگداران و حکیم باشی و غیره بودند. مشغول به صرف نهار شدیم. آهویی زنده برای حضور همایون آورده بودند.
         
        مشغول خوردن نهار بودیم که بندگان اقدس به فاصله 3 قدم به آفتاب گردان مانده آمدند و گذشتند. بعد از صرف نهار سوار شده، همه جا تفرج و سیرکنان در رکاب بودیم. چقدر آبادی و دهات ملاحظه می شود. به طور یقین در تمام خاک ایران، در هر نقطه که تصور بشود، از خاک خراسان محلی معمور و آبادتر جایی نیست. » (منبع 30، 146)
         
        ناصرالدین شاه قاجار، در یادداشت این روز آورده است: «قدری که راندیم رسیدیم به ده کوچکی که اسمش را پایین ده می گفتند. در آن جا به نهار افتادیم. این جا هم وقف حضرت رضا است. چندان بزرگ نیست، اما جمع و آباد است. » (منبع 30، 160 )
         
        میرزا قهرمان امین لشکر هم به عینه همین گزارش مختصر را بی کم و کاست نگاشته است.(منبع 21، 136)
         
        هسته اولیه روستا در شرق آن به صورتی فشرده شکل گرفته و 23 % از وسعت آبادی را شامل می شود که بناهایش تخریبی و در حال فرو ریختن است. مرحله اول توسعه، در طول سال های 1334 تا 1342 به درازا می انجامیده است، در غرب آن گسترش یافته و تنها 5/ 8% از فضای کالبدی روستا را به خود اختصاص داده است.


        مرحله دوم توسعه، در جنوب هسته اولیه و مرحله نخست تحقق یافته و 16 % بافت را تشکیل می دهد. در این مرحله، که از اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی انجام یافت، عرصه منازل بزرگتر شده و معماری آن اندکی به معماری شهری گرایش یافت. مرحله سوم توسعه، در شمال آبادی و در چهار دهه اخیر رخ نموده و به عنوان وسیع ترین بخش آن که 5/52 % فضای کالبدی را اشغال کرده، شناخته می شود. ترکیب نامتجانس بناهای بادوام و بی دوام، نشان از نبود یک طرح کلان و منطقی در ساخت و ساز واحدهای مسکونی، شبکه معابر و کاربری های عمومی است.


        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 21 دقیقه و 46 ثانیه طول شرقی و 36درجه و 31 دقیقه و 17 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1085 متر است.

        این دهکده در 22 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 3 کیلومتری شرق جاده مشهد به قوچان قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور،32 /67)



        مساحت


         
        این روستا 28 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 372 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 43/ 59 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

         

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        خانه بهداشت


        این روستا دارای یک باب خانه بهداشت روستایی است که همراه با حمام عمومی آبادی،1700 مترمربع وسعت دارند.

        اماکن مذهبی


        این آبادی دارای یک باب مسجد به مساحت 695 متر مربع می باشد.

        محلات


        این روستا داری 4 محله به نام های محله کهنه، محله نگین، محله جدید و محله قلعه می باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.
         

        جاودانه های تاریخ


        1. سیدکاظم فتحی:در 16 بهمن 1344 در روستای پایین ده از توابع شهرستانمشهدبه دنیا آمد. پدرش علی اکبر، کشاورز بود و مادرش ربابه نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. سال 1361 ازدواج کرد و صاحب یک پسر و یک دختر شد. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 16 تیر 1365 ، در سن 21 سالگی، در مهران توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به شکم، شهید شد. مزار او در زادگاهش واقع است.(منبع 24، 2/ 1219 )

        رسته :پایین ده
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی
        3. برهان قاطع
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران
        14. فرهنگ فارسی معین
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        20. فرهنگ نشابور
        21. روزنامه سفر خراسان
        22. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        23. فهرستواره دستنوشته های ایران
        24. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        25. واژه نامه پازند
        26. شاهنامه
        27. فرهنگ جامع نامها و آبادی های کهن اصفهان
        28. فرهنگ سبزوار
        29. گزارش نامه یا فقه اللغه اسامی امکنه
        30. شناخت تابران توس
        31. سفرنامه خراسان
        32. شمس الشموس
        33. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ
        34. فرهنگ نامه بومی سبزوار
        35. فرهنگ پارسی پاشنگ
        36. ظفرنامه عضدی
        37. فرهنگ مشهدی
        38. بیست وقف نامه از خراسان
        39. فرهنگ پارسی پاشنگ
        40. گردشگری روستایی بخش احمدآباد مشهد
        41. کاروانسراهای خراسان
        42. جهانگشای نادری
        43. تاریخ شهر مشهد
        44. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        45. فردوس التواریخ
        46. طومار علیشاهی

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :21
        مطالب مرتبط
        پائین ده
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: