• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        حسن خردو

        موقعیت سیاسی


        روستای حسن خردو (Hasan Khordo) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        به آن شهید شعبانی (Shahid Shabani) یا حسن خوردو (Hasan Khurdo) هم می گویند. نام واژه جغرافیایی حسن خرود (خوردو) در تمام ایران منحصر به فرد بوده و از نام خاص حسن (به زبان عربی) و صفت خردو (به گویش خراسانی) تشکیل شده است.
        خاندان خردو اصالتی روسی دارند و جزء خانواده های متمول روس به شمار می آمده اند که از میان آنان دو ژنرال نامدار ارتش تزاری یعنی «سردار کوردینف» و «سرگئی کوردینف» شهرت بسیار داشتند، در سال 1879 م./ 1258 ش. به علت مخالفت با دولت روسیه از این کشور متواری شده و به ایران مهاجرت نمودند. در ابتدای این تبعید خود خواسته و کوچ اجباری، آنان چون امنیت و جان خود را در خطر می دیدند، از طریق مرز زمینی وارد گیلان شده ودر شهر آستارا ساکن شدند. سپس چون هر آن احتمال می رفت جاسوسان دولت روسیه به این شهر مرزی وارد شده و به آنان آسیب برسانند، پای در رکاب سفر نهاده و راهی خراسان در شرق ایران شدند. این گروه کوچک در شهرستان مشهد اقامت کرده و به ساختن روستایی کوچک دست یازیدند و چون اندام و جثه کوک و ریزی داشتند و در گویش خراسانی «خردو » به معنای کوچک ،خرد، بسیار کوچک می باشد، )(منبع 6)، به این طایفه روس لقب «خردو» دادند. اندکی بعد این مهاجران روس تغییر آئین داده و از دیانت مسیحیت دست شسته و به مذهب تشیع اثنی عشری گرویدند و نام یکی از بزرگان خود را که به نام امام دوم شیعیان تغییر داده شده بود، بر آبادی خود نهاده و آن را «حسن خردو» نامیدند. بخشی از اهالی این روستا، بعدها با استر آباد(گرگان کنونی) رفته و در آن جا به ثروت و قدرت رسیدند و اشخاصی چون ملا خردو و بی بی خردو در این شهر به فعالیت مذهبی و اقتصادی پرداختند. عده ای دیگر به ناحیه کرج، بنگرد در لامرد فارس، پارسیان (گاوبندی) در استان هرمزگان، مرج در شهر بابک کرمان و کرج در استان البرز مهاجرت کرده و خرده فرهنگ ها و روستاهایی را با نام مشترک خوردو یا خردو (انند یرد خرد در هرمزگان) پدید آوردند.(کوخرد حاضره الاسلامیه علی ضفاف نهر مهران، محمد الکوخردی. شارجه (امارات متحده عربی):،چاپ سوم، 1993 م.؛ صهوه الفارس فی تاریخ عرب فارس، عبدالرزاق محمد صدیق. دوبی: المعارف، 1993 م.)

        تاریخچه


        روستای حسن خوردو (خردو)، یک روستای مهاجرنشین روس است که در روزگار قاجاریه بنیاد نهاده شده است. علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل حسن خوردو و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است.(منبع 1)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند: «مزرعه حسن خوردو: قدیم النسق است. در3 فرسخی شهر واقع است. 12 خانه وار کرد و ترک و تاجیک رعیت دارد. زراعت آنها از قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوان ندارند.» (منبع 2)
        مولابخش و اسمیت (1906 م.) آن را به شکل حسن خوردو و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند.(منبع 3)
        هسته اولیه روستا در 300 متری شمال غرب آن و خارج از بافت روستا و قلع های شکل بوده است. روستا در مرحله نخست توسعه، در محدوه زمانی 1330 تا 1342 انجام یافته و این توصیه با ویژگی مهم گسستگی از هسته اولیه همراه بوده است. این مرحله 6/ 29 % بافت روستا را شامل می گردد.مرحله دوم توسعه، که 5/ 25 ؛ مساحت آبادی را به خود اختصاص می دهد، در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی شکل گرفته و به علت وجود محدودیت توسعه در جنوب به دلیل وجود اراضی کشاورزی، روستا به سمت جنوب غرب مرحله اول توسعه گسترش یافت.
        با وجود لغو نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی روستا به ساکنان آن، به دلیل فقر اهالی و رویکرد آنان به حضور در واحدهای صنعتی، رشد کمی واحدهای مسکونی با آهنگ کند روبرو گردید. در مرحله سوم توسعه که 9/ 44 % اراضی دهکده را تشکیل داده و در چهار دهه اخیر به وقوع پیوسته است، شاهد نظم و انسجام شکلی و ساختاری معابر و واحدهای مسکونی روستا هستیم که با یک پلان مشخص و بهر هوری از مصالح بادوام شهری، چهره آن را به شکل قابل قبولی تغییر داد هاند.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 30 دقیقه و 4 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 26 دقیقه و 34 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1020 متر است. این دهکده در 12 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال شرق آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد (منبع 4، 32 /115)

        مساحت


        این روستای کوچک تنها 8 کیلومتر مربع وسعت داشته و اهالی آن در 70 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 63/ 30 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        سازمان اداری


        این آبادی دارای شورای اسلامی روستایی است، اما دهیاری ندارد.

        جاودانه های تاریخ


        1. علی اصغر رضایی: در 20 تیر 1342 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد، کشاورز بود و مادرش زهرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 30 تیر 1361 ، در سن 19 سالگی، با سمت آرپی جی زن در کوشک به شهادت رسید. مزار او در بهشت زهرای تهران واقع است.(منبع 5، 1/ 732)
        2. حبیب الله شعبانی: در 10 شهریور 1345 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلامحسین، کشاورز بود و مادرش عصمت نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. در سال 1363 ازدواج کرد. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 18 دی 1363 ، در سن 18 سالگی، در مهران توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت گلوله به سر و پا، شهید شد. مزار او در زادگاهش واقع است. برادرانش غلامرضا و عباس نیز شهید شده اند.(منبع 5، 2/ 938)
        3. عباس شعبانی: در 8 تیر 1342 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش غلامحسن، کشاورز بود و مادرش عصمت نام داشت. تا اول متوسطه درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 6 اسفند 1362 ، در سن 20 سالگی، با سمت آرپی جی زن در جزیره مجنون بر اثر اصابت ترکش به سر، شهید شد. مزار او در زادگاهش واقع است.(منبع 5، 2/ 939)
        4. غلامرضا شعبانی: در 25 تیر 1348 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش غلامحسن، کشاورز بود و مادرش عصمت نام داشت. تا دوم متوسطه درس خواند. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 27 شهریور 1365 ، در سن 17 سالگی، با سمت نیروی واحد اطلاعات عملیات در دزفول بر اثر اصابت ترکش خمپاره به شهادت رسید. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند.(منبع 5، 2/ 939)
        5. علی اکبر فلاح: در 1 مرداد 1343 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد و مادرش معصومه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 24 روردین 1362 ، در سن 19 سالگی در فکه به شهادت رسید. مزار او در زادگاهش واقع است.(منبع 5، 2/ 1249)
        6. علی رضا کاظمی: در 15 دی 1348 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش محمد و مادرش فاطمه نام داشت. تا دوم راهنمایی درس خواند. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 21 بهمن 1364 ، در سن 16 سالگی، در اروند رود بر اثر اصابت ترکش به سر، شهید شد. مزار او در روستای اکبر آباد شهرستان مشهد واقع است. (منبع 5 ،2/ 1333)
        7. محمد مریدمشتاقی: در 2 خرداد 1349 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدحسین، کشاورز بود و مادرش بمانی نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 11 تیر 1365 ، در سن16 سالگی، در قلاویزان توسط نیروهای عراقی بر اثر انفجار گلوله توپ به شهادت رسید. پیکر او را در گلزار شهدای بهشت رضای مشهد به خاک سپردند.(منبع 5، 1/ 1499)
        8. احمد مصطفوی: در 30 فروردین 1346 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش مصطفی و مادرش شهربانو نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. کارگر بود. از سوی سپاه پاسداران در جبهه حضور یافت. در 19 تیر 1364 ، در سن 18 سالگی، با سمت تخریب چی در چنگوله بر اثر انفجار مین و اصابت ترکش آن به شهادت رسید. مزار او در روستای اسماعیل آباد شهرستان مشهد واقع است.(منبع 5، 2/ 1514)
        9. محمدعلی منفرد: در سال 1333 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش برات و مادرش فاطمه نام داشت. تا اول متوسطه درس خواند. جوشکار بود. سال 1355 ازدواج کرد و صاحب یک پسر شد. در 26 آذر 1357 ، در سن 24 سالگی، در حمله سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) به بیمارستان امام رضای مشهد بر اثر گلوله به شهادت رسید. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (منبع 5، 2/ 1549)
        10 . غلامرضا نیازی: در 25 مهر 1345 در روستای حسن خردو از توابع شهرستان مشهد به دنیا آد. پدرش علی اکبر، کشاورزی می کرد و مادرش رقیه نام داشت. تا اول راهنمایی درس خواند. نقاش ساختمان بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 23 تیر 1361 ، در سن 16 سالگی، با سمت بی سیم چی در پاسگاه زید به شهادت رسید. پیکرش مدتها در همان منطقه برجا ماند و سال 1376 پس از تفحص، در زادگاهش به خاک سپرده شد.(منبع 5، 2/ 1684)

        آثار تاریخی


        1. قلعه حسن خردو: این قلعه که از استحکامات دفاعی شمال خراسان به شمار می رفته، به گون های بوده که مجموعه خانه و کل بافت در درون قلعه قرار داشته و به مرور زمان و تأمین نسبی امنیت، واحدهای مسکونی به خارج از حصار قلعه کشیده شد. اجزای اصلی این قلعه را برج و بارو در اطراف تشکیل می داده و دیوار آن از چینه گلی بوده است. برج ها در گوشه ها و در میان این دیوارها همزمان دو نقش متفاوت را بازی می کرده اند. این بر جها از یک سو جنبه مقاومت و استحکام برای نگهداری دیوار را نداشته اند و از سوی دیگر امکان حفاظت و نظارت بر اتفاقات پشت دیوار قلعه را به وجود می آوردند. لب ههای دیوارها و برج ها گاهی دارای کنگره هایی است که از یک سو در رد کردن سریع تر آب باران یا برف مؤثر بوده و از سوی دیگر امکان حفاظت از مأمور ناظر از بالا به پایین برج را ممکن می ساخته و به گونه ای پناه و استتار به او می داده است.
         
        آب قلعه نیز از دو طریق «چاه» و دسترسی زیرزمینی به مسیر «قنات» فراهم می شده است تا روستائیان دچار مضیقه نشوند. در حال حاضر، این قلعه ویرانه و غیر قابل استفاده می باشد و هیچ اقدامی نیز در خصوص ثبت آن در فهرست آثار تاریخی انجام نشده است.

        رسته :حسن خردو
        منابع :
        1. روزنامه سفر خراسان 211
        2. کتابچه میان ولایت، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 192
        3. فرهنگ جغرافیایی خراسان 1015
        4. فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور 
        5. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        6. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 143

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :51
        مطالب مرتبط
        حسن خردو
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: