• سه شنبه،06 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        خرابه امین

        موقعیت سیاسی


        روستای خرابه امین (Kharabeh Amin) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن امین آباد (Aminabad) یا امینیه (Aminiyeh) یا قلعه امین (Qaleh Amin) هم می گفتند.
        دیدگاه اول: اهالی بر این باورند که نام روستا در گذشته «قلعه امین» بوده و پس از وقوع سیل شدید در سال 1352 ش. که بسیاری از اهالی آن جان خود را دست داده و اغلب واحدهای مسکونی خشت و گلی آن از میان رفت، به ویرانه ای تبدیل می شود و مردم منطقه نام «خرابه امین» را بر آن نهادند.
        در دهه شصت این آبادی توسط سازمان جهاد سازندگی به طور کامل مرمت و بازسازی شده و دتی نیز به «جهاد آباد» تغییر نام یافت. این فرضیه به دلیل این که روستای خرابه امین نزدیک به 200 سال قدمت تاریخی دارد، با واقعیات تاریخی انطباق پذیر نمی باشد.
        دیدگاه دوم: این روستا در آغاز قلعه امین آباد یا به اختصار امین آباد نام داشته و پس از ویرانی آن بر اثر واقعه ای طبیعی یا هجوم اشرار یا بیگانگان، مردم آن در کنار خرابه ای روستا، آبادی جدیدی بنیاد نهادند که به خرابه امین آباد مشهور شد و به مرور به خرابه امین یا خرابه امین که نام واژه ای منحصر به فرد در جغرافیای سیاسی ایران است، تبدیل گشت.

        تاریخچه


        روستای خرابه امین از دهکده های قدیمی بلوک میان ولایت مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرد. نام این روستا در نبردهای نادرشاه افشار، در سال 1143 ق. ذکر شده است:
        «نادر هنگام حرکت به اصفهان برادر خویش «ابراهیم خان ظهیرالدوله» را در مشهد به اختیارداری حکومت آن شهر و خراسان و گماشته بود. خود نیز پس از فتح اصفهان رو سوی غرب کشور نهاد تا ترک های عثمانی را از ایران براند.
        در آن میان افاغنه ابدالی هرات فرصت را مغتنم شمرده، در اوایل سال 1143 ق. به مشهد یورش آوردند. سردستگی آنها را هم ذوالفقار خان به عهده داشت. او در همان ایام به جای اللهیارخان که دست نشانده نادر در حکومت هرات بود، به زعامت افغان ها رسیده بود. متقابلا اللهیارخان 3 روز پیش تر از ذوالفقارخان خود را به مشهد رسانیده و به ابراهیم خان برادر نادر و حاکم مشهد پیوسته بود.
        افغان ها در باغ خواجه ربیع فرود آمده بودند و مدافعان شهر به طور موضعی در پیرامون بارو و دروازه ها به نبرد با مهاجمین می پرداختند؛ چون از نادر دستور اکید رسیده بود که جز دفاع و قلعه داری کار دیگری نکنند. در آن حال تعدادی تفنگچی که به امر نادر روانه مشهد شده بودند، به حدود «طرق» رسیدند و همین امر سبب تشجیع مدافعان شهر شد تا به جنگ رودررو با حریفان افغانی بپردازند؛ در نتیجه ابراهیم خان در محل کوهسنگی صف آرایی کرد. به روایت عالم آرای نادری، وی گروهی را تا به قلعه خرابه امین نیز اعزام کرد. (عالم آرای نادری، 154 ؛ تاریخ شهر مشهد، 230)
        در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار، شاه شکار و سفر، در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل خراب امین و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست چپ بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (روزنامه سفر خراسان، 211)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، پدر ترجمه و وزیر انطباعات، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه خرابه امین: قدیم النسق است. 20 خانه وار رعیت دارد: 10 خانه وار لزگی، 10 خانه تاجیک. زراعت این مزرعه به آب قنات می شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوان ندارد.» (منبع 1)
        (مولابخش و اسمیت) 1906 م.) آن را به شکل خرابه امین و یکی از آبادی های طرف چپ جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (منبع 2)
        هسته اولیه آن در مجاورت جاده مشهد به قوچان قرار داشته و بافت قدیم آن به شکل قطعات مسکونی نامنظم در کنار یکدیگر و معابر بسیار نامنظم و کوچه های تنگ و باریک قرار داشته است و حمام قدیمی روستا به عنوان بازمانده این بخش، در فضای کالبدی کنونی آن مشاهده می گردد.
        مرحله نخست توسعه، که در شمال غرب دهکده و در امتداد محور مشهد به قوچان واقع گردیده، در بازه زمانی 1330 تا 1342 شکل گرفته و نیمی از فضای کالبدی آبادی را به خود اختصاص داده است. عمده واحدهای مسکونی به صورت فشرده در کنار جاده ساخته شده اند. در مرحله دوم توسعه، که در حدفاصل اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی آن شکل گرفت، توسعه خطی آن با توجه به وجود مانع باغ های میوه در شمال غرب، عمدتا در شمال غرب انجام یافت و واحدهای مسکونی جدید با بهره گیری از واگذاری اراضی به روستائیان و ترکیبی از معماری سنتی و نیمه مدرن شهری در درون بافت قدیمی آن ساخته شد.
        در مرحله سوم توسعه، که در چهل سال گذشته و به تدریج انجام گردیده، توسعه به شکل پراکنده و اغلب در شرق روستا شکل گرفته و احداث واحدهای مسکونی با استفاده از فرم و مصالح شهری و ایجاد کاربری های عمومی و آموزشی و تجاری در اولویت ساخت و ساز اهالی آن قرار داشته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 21 دقیقه و صفر ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 24 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1105 متر است. این دهکده در 29 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و کنار جاده مشهد به قوچان قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 3)

        مساحت


        این روستا 34 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 348 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 56/ 42 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای دو باب مسجد و حسینیه می باشد که مسجد قدیم آن در جنوب آبادی و در مرکز تجمع و مسجد جدید نیز در ضلع شمالی آن قرار دارد. وسعت مکان های مذهبی روستا 607 متر مربع برآورد شده است.

        بهداشت


        خانه بهداشت روستایی آن در ضلع شمالی آبادی قرار گرفته و 736 متر مربع وسعت دارد.

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد . سازمان اداری این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1. رضا پاسبان: در 10 آذر 1342 در روستای خرابه امین از توابع شهرستان مشهد زاده شد. پدرش محمد، کشاورز بود و مادرش عالیه نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 2 آذر 1366 ، در سن 24 سالگی، با سمت بی سیم چی در حاج عمران بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. مزار او در زادگاهش واقع است.(منبع 4)
        2. علی رضا غلامپور: در 5 خرداد 1341 در روستای خرابه امین از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش احمد، کشاورز بود و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. ازدواج کرد. به عنوان گروهبان یکم ارتش در جبهه حضور یافت. در 1 مرداد 1363 ، در سن 22 سالگی، در پاسگاه زید بر اثر اصابت ترکش خمپاره به سینه، شهید شد. مزار او در روستای امیر آباد شهرستان مشهد واقع است. (منبع 5)

        آثار تاریخی


        1. آرامگاه شاهزادگان ابراهیم و اسماعیل: این بنای زیارتی در کنار جاده مشهد به چناران و در گورستان عمومی روستا واقع شده و اهالی بر این باورند که مدفن دو تن از همراهان امام رضا (ع) به نام های شاهزاده اسماعیل و شاهزاده ابراهیم بوده است. آرامگاه به شکل مستطیلی به ابعاد 9×7 متر و ارتفاع 5 /4 متر است و درب ورودی آن به طول 2 متر و عرض یک متر در ضلع شمالی تعبیه شده و در چهار ضلع پنجره های فلزی برای نورگیری تعبیه شده است. سطوح جانبی مقبره از داخل بوده و سقف آن نیز به طرز زیبایی گچ کاری شده است.
        این بنا فاقد سنگ مزار بوده و به نظر می رسد در اوایل دوره پهلوی اول، بر اثر خوابنما شدن یکی از ساکنان ساخته شده باشد. (منبع 6؛ منبع 7)

        رسته :خرابه امین
        منابع :
        1. کتابچه میان ولایت، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 199
        2. فرهنگ جغرافیایی خراسان 1015
        3. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور ، 135-32 /134
        4. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی 1/ 283
        5. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی 1194/2
        6. مزارات مشهد بزرگ، 170 - 171
        7. تاریخ مشهد بزرگ، 265 - 266

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :23
        مطالب مرتبط
        خرابه امین
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: