• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        خرم اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای خرم آباد (Khorramabad) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        به آن خرم آباد بهار (Khorramabad-e Bahar) یا خرم آباد تبادکان (Khorramabad-eTabadekan) هم می گویند. در گویش محلی به آنخرم اباد (Khormabad) گفته می شود. خرم آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه «آباد» ترکیب یافته و جزء نامجای هایی است که شناسه خویش را از «آب» و «آباد» و «آبادی» می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.
         
        33 جاینام در ایران به نام خرم آباد وجود دارد، که مشهورترین آنها خرم آباد مرکز استان لرستان است که در گویش محلی به آن خرماوا (Khormava) هم می گویند. (منبع 1)
         
        خرم آباد، واژه ای ترکیبی و پارسی و مرکب از دو بخش می باشد :
         
        1. خرم (khorram): واژه ای فارسی به معنای شاد، شادمان، خندان، گیاهی است از تیره مرکبیان که برگ های در طب سنتی استعمال می شود. (منبع 2)
         
        در زبان واژه پهلوی xurram (شاد)، در اوستایی hu-rama (شادمان)، سانسکریت suramya (دوست داشتن) و گیلکی xuram خوانده می شود.(منبع 3؛ منبع 4؛ منبع 5)
        خرم xur.ram (شاداب، مسرور، شاداب) درفارسی میانه huram (شادمان، خورم، خرم) >ایرانی باستان: - hu-rama * (لفظا: دارای آرامش و آسایش خوب). از hu * و - ram * (آسودن). در سانسکریت - su-rama (سرگرم کننده، مفرح)، su-ramya- ،su-ramaniya ،su-raman- (شاد، شادمان، مسرور) (Hubschmann PSt. 55, Mayrhofer KEWAIII/43f) (منبع 6)
         
        2. . آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکبa + pata )، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع 7)
         
        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a-pat، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از a-pat-ih ، به معنی آبادی، آبادانی، ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع 8). هر چند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثناء، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع 9).
         
        آباد (abad)، به جایی گفته می شود که در آن جا آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جزء پسین در اسامی امکنه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.
         
        <فارسی میانه: apat (آباد)> ایرانی باستان: - a - pata (محافظت شده، پاییده شده).(منبع 10)
        از ریشه - (pa ( y ( پایدن، مراقبت کردن).
        پارتی (اشکانی): [ abad [bd (آباد) (منبع 11)
        سغدی:” ‘‘pt (آباد)، -py ‘’(توجه کردن، پاییدن) (a-paya->) “pat ،(Gharib SD 192,203) (احسنت، آباد!)10 Ir .Mac Kenzie Ac) 74/۱۹۷۶)مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (منبع 9).
        خوارزمی: (bdn آبادان) ( فارسی) FKhwD6 ) Henning) کردی: ava (آباد)) Kurdica82 Asatrian - Livshits ) ارمنی: apat (آباد، معمور) ( ایرانی)، | anapat( مخروبه، ویرانی) (فارسی میانه:an+apat بایر، نا آباد) (97.Hubschmann Arm) (منبع 13).
         
        دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات pat-A مأخوذ است که این کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap-pa- ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
         
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی اوقات صفت فاعلی).
         
        واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مکون است. (منبع 14)
        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بساز بسامان، منظم، مرتب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، منتسق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه یافته، روا، مجری در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، قصبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه (تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازیکستان) واژه «آباد» آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است. در ایران، کلمه پارسی به آباد در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه «آباد» ترکیب یافته است.
        در مجموع خرم آباد/ خرماباد، در زبان فارسی، به مکانی سرسبز و خرم و آباد و شاد گفته می شود.

        تاریخچه


        خرم آباد، از جمله روستاهای زیبایی است که در دوره صفویه بنیاد نهاده شد. بر اساس وقف نامه اولادی سروقدی (متعلق به سال 1079 ق.)، «مزرعه خرم آباد بلوک ایضا مع ملحقات و باغات بالتمام،» وقف آستان قدس رضوی گردیده است. (منبع 15) 
        این آبادی در روزگار زندیه تا قاجاریه به عنوان دهکده ای که مردم آن با بهره گیری از یک قنات 150 ساله به کشاورزی و باغداری اشتغال داشتند. محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، پدر ترجمه و رئیس دارالترجمه همایونی، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه خرم آباد: قدیم النسق است. 8 خانه وار است از تاجیک. از قنات زراعت و باغات خود را مشروب می سازند. طول این قنات نیم فرسنگ است. هوایش معتدل است.» (منبع 16)
        3 دانگ از 6 دانگ این روستا وقف آستان قدس رضوی می باشد. (منبع 17) هسته اولیه یا بافت قدیمی آن، دارای بافتی ارگانیک، پیوسته و فرسوده در جنوب روستا قرار دارد. مرحله اول توسعه که در جنوب شرق آبادی و به صورت ساخت و ساز محدود در اثر افزایش تدریجی جمعیت حاصل شده، موجب گسترش کمی آبادی در طول سالهای 1330 تا 1342 شده است.
        در مرحله دوم توسعه، در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی، در شرق و غرب و مرحله سوم نیز در 40 سال اخیر به وقوع پیوسته و با افزایش تراکم بخش نوساز روستا توأم شده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 37 دقیقه و 22 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 24 دقیقه و 38 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 993 متر است. این دهکده در 15 کیلومتری شمال شهر مشهد و شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد .(منبع 18)
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا 20 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 108 واحد مسکونی اقامت دارند. در یکی از مطالعات میدانی در سال 1390 ، وسعت محدوده روستا 109455 متر مربع و تعداد واحدهای مسکونی آن 90 باب گزارش شده است. تراکم نسبی جمعیت در آن 9/ 21 نفر در هر هکتار می باشد .

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        اماکن مذهبی


        این آبادی دارای یک باب مسجد در جنوب روستا می باشد که 1134 متر مربع وسعت دارد.

        خانه بهداشت


        خانه بهداشت روستایی آن 638 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        حبیب حسین زاده: در 10 فروردین 1314 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلام (فوت 1363) و مادرش فاطمه نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. سال 1340 ازدواج کرد و صاحب 2 پسر و 4 دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 13 تیر 1363، در سن 49 سالگی، در کامیاران هنگام درگیری با گروه های ضد انقلاب بر اثر اصابت گلوله به شهادت رسید. مزار او در روستای خرم آبادشهرستان مشهد واقع است. (منبع 18)
         

        رسته :خرم آباد
        منابع :
        1. دائره المعارف فارسی مصاحب 891/1
        2. فرهنگ فارسی معین 1413/1
        3. فرهنگ پارسی پاشنگ 474/1
        4. اساس اشتقاق فارسی 479/1
        5. برهان قاطع 737/2
        6. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی 1129/2
        7. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transerit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        8. فرهنگ زبان پهلوی 36
        9. برهان قاطع 2/1
        10. Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f
        11. Boyce MMPP 4, Dukin-Meisterernst DMINIPP 7
        12. مجمع الفرس 33
        13. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی 3/1-4
        14. وجه تسمیه شهرهای ایران 18
        15. بیست وقف نامه از خراسان 123
        16. کتابچه تبادکان، در جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 237
        17. شمس الشموس 513
        18. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 466/1

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :44
        مطالب مرتبط
        خرم اباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: