• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        درابد شاهزاده

        موقعیت سیاسی


        روستای درابد شاهزاده (Darabad-eShahzadeh) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن درابد امام (Darabad-eEmam) یا درابد شازده (Darabad-e Shazdeh) یادرب آبد شاهزاده  (Darb Abad-e Shahzadeh ) به اختصار درآبد (Darabad) هم می گفتند.
        «درابد شاهزاده»، یک نام واژه جغرافیایی منحصر به فرد در جغرافیای سیاسی ایران می باشد  ، که از دو واژه «درابد/ درآبد» و «شاهزاده» تشکیل می شود. در باره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:
        دیدگاه اول: اهالی معتقدند که این روستا دارای اربابی که از شاهزادگان و نمایندگان مجلس شورای ملی بوده و به همین دلیل به آن درابد شاهزاده (به معنی دربار شاهزاده) می گفتند.
        دیدگاه دوم: درآبد یا درابد، مخفف دار آباد (Darabad) است، به معنای مکان پر درخت یا جایی که با درختان زیاد آباد شده است. مشهورترین دار آباد ایران، دهکده ای تاریخی و ییلاقی در تهران است که اکنون به عنوان یکی از محلات خوش آب و هوای تهران بزرگ و در همسایگی با «نیاوران» شناخته می شود .
        دیدگاه سوم: نام این روستا در اصل «دارا آباد(Dara abad) » ، به معنای روستایی که به دستور «دارا » که مخفف «داریوش» یا «داراب» اسطوره ای است، بنا شده است. در تاریخ اساطیری ایران، شهرهایی که در زمان «داریوش سوم» هخامنشی (معروف به دارا و داراب) ساخته شده است، به «دارا آباد» یا «داراب گرد» نامگذاری شده، که از مشهورترین آنها شهر داراب در استان فارس می باشد.
        پسوند «شاهزاده» که در پایان کلمه «داربد» آمده، برای تفکیک از روستای همنام دیگر «درابد» از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد، است که در گذشته به «عمارت » هم می گفتند و امروزه خالی از سکنه است.
        پسوند «شاهزاده» یا «شازده» که از دوره صفویه به بعد و به خصوص از زمان فتحعلی شاه قاجار در جاینام های ایرانی (مانند روستای شازده از توابع دهستان صالح آباد بخش صالح آباد شهرستان تربت جام استان خراسان رضوی) دیده می شود ، نشان از حضور یک شاهزاده قاجار، چه به عنوان مالک و چه در مقام والی و حکمران آن آبادی بوده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نام آن به صورت غیر رسمی به «درابد امام » تبدیل شد، اما به دلیل عدم تصویب نام جدید از سوی وزارت کشور و هیئت وزیران (مرجع رسمی تغییر نام آبادی ها و شهرها) همچنان نام اول و اصلی آن در شناسه آبادی ها «درابد شاهزاده » می باشد   و از جاینام «درابد امام » به عنوان نام دوم آن استفاده می شود.
        دیدگاه چهارم: برخی واژه یا اصطلاح دیوانی درابد که در گویش محلی دِرَوی تلفظ می شود ، به معنای «خازنه دار» دانسته و از این روی «درابد شاهزاده » به معنی «خزانه دار شاهزاده » است. (منبع 1، 225) نام روستا در سرشماری نفوس و مسکن آبان ماه 1335 ، به شکل «درابد خزانه داری» ثبت شده است.

        تاریخچه


        درابد شاهزاده از روستاهای کمتر شناخته شده شهرستان مشهد و بلوک تبادکان است، که در دوره قاجاریه و با اقتصادی کشاورزی محور و به عنوان مزرعه درآبد بنیاد نهاده شد و با وجودی که حادثه و رویداد مهمی در این آبادی در طول 200 سال حیات سیاسیش به وقوع نپیوست، اما همیشه از یک روند یکسان و پیوسته آبادانی نسبی برخوردار بود. وجود دو قنات قدیمی که عمر آنها حداقل به 400 سال می رسید، در پیشرفت و ترقی این آبادی کشاورزی محور تأثیر بسزایی داشته است.
        علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل در آباد از توابع بلوک تبادکان مشهد و به عنوان یکی از قرائی که زیر کوه و داخل جلگه مشهد قرار داشته، ثبت کرده است. (منبع 2، 213)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه گرماب و درآبد: قدیم النسق است. 20 خانه وار جمعیت دارد از متفرقه و تاجیک و هراتی. دو رشته قنات دارد که باغات و زراعت خود را مشروب می سازند. هوایش معتدل است. » (کتابچه تبادکان، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری »، 238)
        استخوان بندی عمومی بافت روستا در بخش قدیمی به صورت متراکم و فشرده بوده و متشکل از یک میدان (میدان امام حسین) در مرکز هسته اولیه روستا می باشد  و ارتباط آن با سایر بخشهای بافت از طریق کوچه های پر پیچ و خم تأمین می گردد. مرحله اول توسعه در مجاورت هسته اولیه و در سمت شرق و جنوب آن است و از سال 1330 تا 1342 را دربر می گیرد. بناهای ساخته شده در این مرحله که روستا در حال شکل گیری است، عمدتا از نوع تخریبی و مرمتی است. شبکه معابر به صورت ارگانیک و نامنظم با عر ضهای متفاوت، قعطات مسکونی را به شکل نامنظمی در حاشیه خود پذیرا شده اند.
        مرحله دوم توسعه، که در حدفاصل اصلاحات ارضی و انقلاب اسلامی و در شمال غرب هسته اولیه گسترش یافته، بلوک های مسکونی به صورت منظم تری قرار گرفته و همسان با افزایش جمعیت ساکنان آبادی، شبکه معابر نیز از نظم بیشتری در حرکت خویش در بافت برخور دارند. بناها عمدتا با مصالح سنتی و محلی ساخته شده و نمای عمومی آنها از تیپ عمومی روستا پیروی می کند. مرحله سوم توسعه، که در چهل سال گذشته و به تدریج در جنوب و جنوب غرب روستا شکل گرفته، تحول شگرفی در بهره گیری از فرم و مصالح شهری در ساخت واحدهای سکونی و کاربری های عمومی و صنعتی و تجاری پدید آمده و شبکه معابر شطرنجی در این دوره به وجود می آید.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 38 دقیقه و 53 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 25 دقیقه و 5 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1013 متر است. این دهکده در 10 کیلومتری شمال شهر مشهد قرار دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد.  (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 152)

        مساحت


        این روستا 35 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 458 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 2 /55 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

         گویش و مذهب


        اهالی آن فارس زبان و شیعه مذهب هستند.

        محلات


        این روستا از چهار محله تشکیل می گردد:

        1. محله مغنی ها: هسته اولیه روستا، که در شرق آن واقع شده و بافت آن سنتی، قدیمی و ارگانیک است. واحدهای مسکونی دارای حیاط مرکزی بوده و ارتباط بین آنها را معابر کم عرض و باریک و گاه ساباط ها برقرار کرده اند.

        2. محله ولی آباد

        3. محله بالا 4. محله پاییین.


         

        خانه بهداشت


        خانه بهداشت در مرکز روستا قرار گرفته و 464 متر مربع وسعت دارد. بنای آن نوساز می باشد.

        اماکن مذهبی


        مسجد روستا در محله مغن یها در بافت قدیم روستا واقع شده و 400 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ



           
        1. یوسف پهلوان درابد: در 8 مرداد 1337 در روستای درابد شاهزاده از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش فرهاد و مادرش طیبه نام داشت. تا پایان دوره متوسطه درس خواند و دیپلم گرفت. کارمند اداره بهداشت و درمان بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 15 اسفند 1362 ، در سن 25 سالگی، با سمت بهیار و امدادگر در جزیره مجنون به شهادت رسید. پیکرش مدت ها در همان منطقه برجا ماند و در 12 تیر 1376 : پس از تفحص، در زادگاهش به خاک سپرده شد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 313 )

        2.  
           
        3. غلامعلی حزب اللهی (شاهی): در 6 اردیبهشت 1321 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش رمضان و مادرش فاطمه نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. در سال 1339 ازدواج کرد و صاحب 5 پسر و یک دختر شد. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 24 فروردین 1362 ، در سن 41 سالگی، در شرهانی توسط نیروهای عراقی در اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای روستای درآبد شاهزاده واقع است.

        4.  
           
        5. حسن دلاور: در 1 فروردین 1350 در روستای درابد شاهزاده از توابع شهرستان مشهد به دنیا مد. پدرش غلامحسین، نگهبان بود و مادرش طاهره نام داشت. تا سوم متوسطه درس خواند. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 8 خرداد 1367 ، در سن 17 سالگی، در جزیره مجنون بر اثر اصابت ترکش به سر و دست، شهید شد. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 633)

        6.  

         

        رسته :درآبد شاهزاده
        منابع :
        1. نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد.
        2. روزنامه سفر خراسان.

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :32
        مطالب مرتبط
        درابد شاهزاده
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: