• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        دوین

        موقعیت سیاسی




        روستای دوین ( Devin ) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به شکل درین ( Derin ) هم نوشته شده است. در ایران 11 عارضه جغرافیایی وجود دارد که یا با این واژه آغاز شده یا با آن ترکیب یافته است. از این میان 7 نام واژه جغرافیایی مشاهده می گردد که به یک واحد جغرافیای سیاسی (شهر یا روستا) اطلاق شده است:

        1. روستایی از توابع دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان شیروان استان خراسان شمالی.

        2. دوین: روستایی از توابع دهستان گهره بخش فین شهرستان بندر عباس استان هرمزگان.

        3. دوین: روستایی از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی.

        4. حصار ذدوین: روستایی از توابع دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان شیروان استان خراسان شمالی.

        5. سرچشمه دوین: روستایی از توابع دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان شیروان استان خراسان شمالی.

        6. سنگ دوین: شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان علی آباد کتول استان گلستان.


         
         للدوین: روستایی از توابع دهستان روشن آباد بخش مرکزی شهرستان گرگان استان گلستان.
         
        درباره وجه تسمیه این آبادی چند دیدگاه وجود دارد:
         
        دیدگاه اول: برخی از زبان شناسان این نام واژه را تغییر یافته واژه «دین » یا «دئنه » به معنی پشته و تپه می دانند. این مفهوم در صفحات شمال ایران (مازندران، گلستان، خراسان شمالی) و در واژگان تبری کاربرد دارد، مثلا سنگ دوین به معنای تپه سنگی می باشد. برخی نیز آن را به معنی جایگاه بلند دانسته اند. (علی آباد کتول: تاریخ، سرزمین، فرهنگ، 372 ؛ گرگان: تاریخ، سرزمین و فرهنگ، 2/ 458 )

        شهر دوین که از شهرهای مهم باستانی قفقاز بوده و در 25 کیلومتری جنوب ایروان پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان واقع شده است است، به عنوان پایتخت ارمنستان بزرگ در قرون وسطی شناخته می شد و بنای آن را به خسرو سوم پسر تیرداد چهارم نسبت می دهند. (شهریاران گمنام، 145) زبانشناسان ارمنی بر این باورند ریشه این نامجای ارمنی واژه پارسی میانه دوین به معنای تپه می باشد.
        2. دیدگاه دوم: در استان هرمزگان، این جاینام پارسی به معنای خانه دیوها بوده و افسانه ها و اشعاری در این خصوص در میان اهالی آن رواج دارد. ویرانه هایی نیز به عنوان مکان زندگی دیوها وجود دارد، که ممکن است محل زندگی و فعالیت دئوها یا دیوان بوده باشد. دیو، عنوان گروهی از خدایان آریائی در ایران باستان می باشد که به تدریج مقامشان تنزل یافت و به موجودات پلید اهریمنی بدل شدند و در زبان و ادب فارسی به موجودات خیالی که با آدمیان دشمنی دارد، گفته شد.
         
        دیدگاه سوم: در زبان فارسی دوین، مصغر دون است، به معنای اندکی فرومایه. (ناظم الاطباء)
         
        دیدگاه چهارم: واژگان دوین و کلا و کلاته که همگی معنی آبادی و روستا می دهند، معمولاً از گذشته دور به صورت پسوند در نامجاهای های ایران به کار گرفته می شدند. (تاریخچه و پیشینه اجتماعی شهرستان علی آباد (بلوک کتول)، 432 )
         
        دیدگاه پنجم: در زبان تبری، مترادف کلمه پل پلی (Pal Pali) و به معنای در کنار هم و پهلو به پهلو می باشد. (فرهنگ واژگان تبری، 1/ 496 )
         
        دیدگاه ششم: دوین در زبان کردی به معنای آشی است که از دوغ و مقداری سبزیجات کوهی مانند کنگر و مندوک و پونه پخته می شود . (معانی بعضی از اسامی کهن و ایرانی در زبان کردی، 245 )

        تاریخچه


         


        روستای دوین بر تارک تاریخ خراسان در دوران پیش از تاریخ می درخشد، چرا که یافته های قطعی باستان شناسان از تپه های 7000 ساله قره تپه و تپه دوین، جای هیچ شک و شبهه ای باقی نمی گذارد که این آبادی کهن ترین )(یا لاقل یکی از سه روستای بسیار کهن) سرزمین خراسان محسوب می گردد.
         
        قره تپه در عصر نوسنگی و تپه دوین در دوران پیش از تاریخ تا پایان امپراتوری ساسانیان، به عنوان مدارک غیر قابل انکار استقرار تمدن در این منطقه باستانی حوزه تمدنی کشف رود و ناحیه توس قلمداد می گردد. آثار معماری برجای مانده از تپه دوین بیانگر این واقعیت است که دوین حدود 3000 سال مسکن و مأوای اقوام ایرانی بوده است. این تپه حاصل انهدام ابنیه و نشست لایه های تمدنی شامل دیوار، کف، خاکستر، استخوان و سفال و همچنین رنگ اخرائی و نقاشی دیواری بوده است.
         
        قره تپه را می توان هسته اولیه و گسترش اماکن پیش از تاریخ دشت توس محسوب نمود، که دارای کارگاه های متعدد سفال سازی از هزاره پنجم پیش از میلاد تا پایان دوره تاریخی و حتی سد ه های اولیه اسلامی بوده است. این روستا در هزاره نخست اسلامی، به عنوان روستایی کوچک از توابع شهر توس و تابران شناخته می شد، وگرچه آن روستای «دوین » که ابوالفداء قزوینی و یاقوت حموی از آن به عنوان «دوین: از د ه های استوا در کارگزاری نیشابور. » (ترجمه معجم البلدان، 1/ 418 ؛ تقویم البلدان، 461-460 ) را تاریخنگاران خراسانی با دوینِ شهرستان شیروان در استان خراسان شمالی انطباق می دهند، اما هیچ یک دلیلی متقن و موثق بر ویرانی دهکده باستانی دوین در این دوران پر فراز و نشیب نمی باشد. دوین در روزگار قاجار دوباره به عنوان روستایی شناخته شده در بلوک میان ولایت سر برآورد، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل دوین و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران 261 از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (روزنامه سفر خراسان، 211 )
         
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند: « مزرعه دوین: در لب کال واقع است. موقوفه حضرت فیض آثاراست. 32 خانه وار رعیت دارد. زراعت از آب قنات و هوایش معتدل است. کرد و تاجیک رعیت دارد. نوکر دیوان ندارد. » (کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری ،»199)
         
        ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل دوین موقوفه ثبت کرده است. (سفرنامه خراسان، 160 ) میرزا قهرمان امین لشکر، که در این سفر همراه شاه شکار بوده، گزارش
         
        می دهد: «دوین: متعلق به آستانه و 30 خانوار دارد. » (روزنامه سفر خراسان، 137)

        مولابخش و اسمیت( 1906 م.) آن را به شکل دوین و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (فرهنگ جغرافیایی خراسان، 1015 ) هسته اولیه آن که دارای بافت کالبدی است، در شمال روستا قرار دارد. مرحله اول و دوم توسعه در جهت جنوب انجام یافت، اما با این تفاوت که پس از اصلاحات ارضی و الغای نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی به ساکنان روستا، ایجاد واحدهای مسکونی با فرم و مصالح شهری در جای جای آن گسترش یافت.
         
        مرحله سوم توسعه، که در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی به وقوع پیوست، در جهت جنوب، شمال و غرب صورت گرفت و علاوه بر بازسازی واحدهای فرسوده، اماکن عمومی، آموزشی، بهداشتی و تجاری در آبادی ساخته شد.

        موقعیت جغرافیایی


         


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 20 دقیقه و 31 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 32 دقیقه و 9 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1098 متر است. این دهکده در 34 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و شمال جاده مشهد به قوچان قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آباد ی های کشور، 163-32 /162)

        مساحت


         
        این روستا 21 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 109 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 67/ 23 نفر در هر هکتار می باشد.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد می باشد که در مرکزآن واقع گردیده و 691 متر مربع وسعت دارد.

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاو دانه های تاریخ


        1. محسن اسماعیل پور: در 2 مهر 1348 در روستای دوین از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد، کشاورز بود و مادرش صدیقه نام داشت. تا اول راهنمایی درس خواند. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 25 بهمن 1364 ، در فاو عراق بر اثر موج انفجار و سوختگی شدید به شهادت رسید. مزار او در زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/93)
         
        2. محمدحسین پدر: در 2 بهمن 1343 در روستای دوین از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی و مادرش سکینه (فوت 1360 ) نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. کشاورز بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 5 اسفند 1364 ، در سن 21 سالگی، با سمت کمک آرپی جی زن در مریوان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به پا و دست، شهید شد. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 289)
         
        3. غلامرضا نیازی آبقد: در 25 تیر 1347 در روستای دوین از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش قربان، کشاورز بود و مادرش سکینه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 31 تیر 1367 ، در سن 20 سالگی، در سرپل ذهاب توسط نیروهای عراقی به شهادت رسید. پیکرش مدتی در همان منطقه برجا ماند و در همان سال، پس از تفحص، در زادگاهش به خاک سپرده شد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1685)

        آثار تاریخی


        1. تپه دوین: این تپه که از کهن ترین تپه های باستانی شرق کشور محسوب می گردد، متعلق به دوران پیش از تاریخ تا دوره تاریخی (پارتی ساسانی) بوده و به شماره 4029 در تاریخ 10 مهر ماه 1380 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.



        در آغاز دوره شهرنشینی و عصر برنز علاوه بر حاشیه ها، میانه دشت نیز برای سکونت مساعدبوده و شاخه های پر آب کشف رود انگیزه و امکان زیست را در کناره آن رود فراهم می آورده است. تپه دوین یکی از این اماکن می باشد که حدود 3000 سال مسکن و مأوای اقوام ایرانی بوده است.

        این تپه حاصل انهدام ابنیه و نشست لایه های تمدنی است که به وسعت حدود دو هکتار از حاشیه تپه و در اطراف گسترش داشته است. خاکبرداری از تپه و فعالیتهای کشاورزی آسیب زیادی به تپه وارد آورده است.
         
        در برش های ایجاد شده بوسیله لودر، لایه های تمدنی شامل دیوار، کف، خاکستر، استخوان و سفال و همچنین رنگ اخرائی و نقاشی دیواری مشاهده می شود . بدین صورت که سطح دیوارهای چینه ای را با رنگ اندود کرده اند. بر سطح تپه و محوطه اطراف انبوهی سفال که معرف دوره های مختلف فرهنگی می باشد ، پراکنده است. این سفال ها از هزاره سوم ق.م. تا پایان دوره تاریخی قدمت داشته و با پایان گرفتن عصر ساسانی این مکان به نحو غیرمنتظره ای از رونق افتاده و خالی از سکنه شده است. شاید تپه دوین را بتوان یکی از بزرگترین شهرهای خراسان در عصر برنز، در میانه دشت توس محسوب نمود.
         
        2. قره تپه: این تپه در 3 کیلومتری شمال روستا قرار گرفته و با قدمت دوران پیش از تاریخ، به شماره 4027 در تاریخ 10 مهر ماه 1380 در فهرست آثار ملی کشور ثبت گردیده است. قره تپه در زبان ترکی به معنای تپه سیاه می باشد. قره تپه را می توان یکی از زیستگاه های دوره نوسنگی با سفال به حساب آورد. در واقع این مکان یکی از مراکز ساخت سفالهای اولیه می باشد. این سفال ها خشن و دست ساز و ماده چسباننده (شاموت) آنها سبزی و مواد گیاهی می باشد.
         
        این تپه مابین دو رشته فرعی از کشف رود به نام کال دوین و کال پری آباد و در میان اراضی کشاورزی قرار گرفته است. سطح تپه به صورت پست و بلند و تپه ماهورهای متصل به هم می باشد که حاصل انهدام اماکن زیستی است. انبوه و فراوانی و تنوع سفال های پیش از تاریخ این زیستگاه حاکی از شکوفائی فرهنگ و تمدن آن عصر در دشت توس می باشد. این تپه را می توان هسته اولیه و گسترش اماکن پیش از تاریخ دشت توس محسوب نمود. گمانه زنی و لایه نگاری در قره تپه توپ درخت و تپه دوین و قادر آباد می تواند اطلاعات ذی قیمتی از فرهنگ های پیش از تاریخ منطقه به دست بدهد و چه بسا نتایج حاصله، در باستان شناسی ایران تحولی اساسی ایجاد کند. سفا ل های متنوع قره تپه از نظر فرم و نقش و قابل مقایسه بودن آن با سفال های زیستگا ههای فلات مرکزی ایران از یک طرف و اماکن پیش از تاریخ آسیای مرکزی از سوی دیگر، بر اهمیت این تپه افزوده است.

        رسته :دوین
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :7
        مطالب مرتبط
        دوین
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: