• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        رضویه

        موقعیت سیاسی


        روستای رضویه (Razaviyeh) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        نام آن در گذشته قلعه سیاه (Qaleh Siah) بوده است. نام واژه جغرافیایی قلعه سیاه (نام کهن روستا) در جغرافیای سیاسی ایران منحصر به فرد می باشد.
        نامجاهای رنگی در عوارض جغرافیایی (شهر، روستا، رودخانه، کوه، دریاچه و دریا) در ایران و جهان سابقه ای دیرینه دارد. از دریای سیاه، دریای سرخ، دریای سفید، دریای زرد در دنیا گرفته تا نام های ایرانی سیاه کل، سفید رود، رود زرد، آق بلاغ(آق: چشمه + بلاغ: چشمه) به معنای چشمه سفید، قره چای(قره: سیاه + چای: رود) به معنای رود سیاه، سوادکوه، زردکوه بختیاری، ده سرخ، کوهسرخ، سرخ رود، سرخکان، سیاه رود و مانند آن.
        قلعه سیاه، به معنای قلعه ای است که از سنگ های سیاه رنگ در ساختن آن استفاده شده است و وجود روستاهایی با نام واژه های سیاه سنگ، سنگ سیاه و قره سنگی در استان خراسان رضوی، از شباهت های ویژه این جاینام های سنگی حکایت می کند.
        برخی بر این باورند که وجود تقارن و حتی قرینه سازی در جاینام های خراسان (قلعه سیاه در مشهد و قلعه سفید در اسفراین و جاجرم در خراسان شمالی کنونی)، که بخشی از خراسان بزرگ شناخته می شوند، در نامگذاری این دو آبادی بی تأثیر نبوده است.
        پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نام واژه رضویه (واژه ای عربی، به معنای منسوب به امام رضا(ع) برای این آبادی در نظر گرفته شد. در حال حاضر، 3 شهر و آبادی به نام «رضویه» در ایران وجود دارد، که هر سه در استان خراسان رضوی (استانی که دارای پسوند رضوی می باشد ) قرار دارند:
        1. رضویه: شهری که مرکز بخش رضویه شهرستان مشهد است.
        2. رضویه: روستایی از توابع دهستان میان ولایت شهرستان مشهد
        3. رضویه: روستایی از توابع دهستان زیبد بخش کاخک شهرستان گناباد

        تاریخچه


        روستای رضویه (قلعه سیاه) از روستاهای کهن ناحیه باستانی توس در حاشیه کلانشهر مشهد است که پیدایش آن به سده دهم هجری و روزگار صفویان بازمی گردد. وجود یک قنات قدیمی که عمر آن حداقل به 400 سال می رسید، در پیشرفت و ترقی این آبادی کشاورزی محور تأثیر بسزایی داشته است.
        روستای قلعه سیاه مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که هوتوم شیندلر در باره آن می نویسد: «قلعه سیاه: روستایی است در فاصله 17 مایلی مشهد، در فاصله 4 مایلی غرب توس.» (منبع1، 739 )
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه قلعه سیاه: در 5 فرسخی شهر واقع است. موقوفه حضرت فیض آثار است. 20 خانه وار رعیت دارد از کرد و ترک و تاجیک. این مزرعه از قنات مشروب می شود . هوایش معتدل است. نوکر دیوانی ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در «منبع2»، 196)
        ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل قلعه سیاه ثبت کرده است. (منبع3، 160)
        فرم بافت کالبدی این روستا از نوع سکونتگاه های متمرکز بوده و شامل الگویی مجتمع است که به دلیل فرهنگ همجواری سکونت مردم کنار یکدیگر که مختص روستاهای مناطق نیمه خشک کشور می باشد ، شکل گرفته است.
        اراضی زراعی با درجه بالای مرغوبیت اطراف و درون بافت در حاشیه کاربری های مسکونی دیده می شوند. وجود دشت های وسیع جهت شکل گیری ساختمان ها و معابر از مواردی هستند که با تأثیرپذیری از اقلیم بر بافت روستا مؤثر بوده است.
        هسته اولیه روستا شامل بافتی منظم و نسبتا ارگانیک می باشد که در شمال شرقی آن شکل گرفته و شامل خانه اربابی قدیمی، واحدهای دامی و واحدهای مسکونی شمال سجد می باشد.
        در مرحله اول توسعه و پس از اصلاحات ارضی و فروپاشی نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی زراعی به روستاییان، آهنگ توسعه تدریجی روستا در پیرامون هسته اولیه و در جهت جنوب آن شدت گرفت و شبکه معابر نامنظم و ارگانیک با عرض های متفاوت و شکل گیری واحدهای مسکونی دانه درشت و عمومیت یافتن مصالح بومی خشت و گل و چوب در ساخت و سازها نمود عینی یافت.
        در مرحله دوم توسعه، که در محدوده زمانی 1342 تا 1357 به وقوع پیوست، گسترش روستا در حدفاصل مرکز آن تا جاده بین شهری و به صورت خطی و بازسازی و مرمت بافت فرسوده و قدیمی انجام یافت.
        در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، که مرحله سوم توسعه روستا شکل گرفت، به صورت هاله مرحله دوم را در بر گرفت و با افزایش جمعیت و تمایل اهالی برای تغییر نمای روستا و بهره گیری از فرم و مصالح شهری، تغییراتی اساسی در جهت احداث واحدهای مسکونی جدید و منظم نمودن مشبکه معابر روستایی ایجاد گردید.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 24 دقیقه و 44 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 29 دقیقه و 2 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1073 متر است. این دهکده در 15 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 4 کیلومتری شمال جاده مشهد به قوچان قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال شرق آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع4، 2/283)

        مساحت


        این روستا 23 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 202 واحد مسکونی اقامت دارند. در یک پژوهش میدانی مساحت روستا 235743 هکتار و تعداد واحدهای مسکونی آن 276 باب برآورد شده است. تراکم نسبی جمعیت در آن 35/46 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        ورزشگاه


         
        در این دهکده دو ورزشگاه روستایی فعال وجود دارد:
        1. سالن چند منظوره سرپوشیده روستایی، که 850 متر مربع وسعت داشته و در سال 1380 افتتاح شده است.
        2. زمین فوتبال روباز خاکی روستایی که 7500 متر مربع مساحت داشته و بیش از 22 سال از آغاز بهره برداری آن (در سال 1375) می گذرد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای مسجد و حسینیه است که در سال 1345 احداث شده اند. این مسجد قدیمی 1450 متر مربع وسعت دارد.

        خانه بهداشت


        این آبادی دارای یک باب خانه بهداشت روستایی است که در سال 1389 ساخته شده و 435 متر مربع وسعت دارد.

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1. غلامعلی حسن زاده: در 2 فروردین 1342 در روستای قلعه سیاه (رضویه) از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلامرضا، کشاورز بود و مادرش عزت نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. کارگر بود. سال 1360 ازدواج کرد و صاحب یک پسر شد. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 24 آب ان 1362 ، در سن 20 سالگی، با سمت نیروی واحد تدارکات در پیرانشهر بر اثر انفجار خودرو به شهادت رسید. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (منبع5، 1/453) 
        2. محمود گلی قلعه سیاه: در 6 بهمن 1340 در روستای قلعه سیاه (رضویه) از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد، کشاورزی می کرد و مادرش مرضیه نام داشت. تا چهارم متوسطه درس خواند. کارگر کارخانه پتوبافی بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 25 بهمن 1360 ، در سن 20 سالگی، با سمت کمک آرپی جی زن در تنگه چزابه بر اثر اصابت ترکش خمپاره به کمر و پهلو، شهید شد. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (منبع5، 2/ 1405 )

        رسته :رضویه
        منابع :
        1. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        2. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری 
        3. سفرنامه خراسان
        4. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        5. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :8
        مطالب مرتبط
        رضویه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: