• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        روح اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای روح آباد (Ruhabad) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        روح آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه « آباد» ترکیب یافته و جزء نامجای هایی است که شناسه خویش را از «آب» و « آباد» و « آبادی» می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.
        تنها 5 روستا به نام «روح آباد» در ایران وجود دارد، که تمام آنها در محدوده جغرافیایی استان خراسان رضوی می باشند:
        1. روح آباد: از توابع دهستان رشتخوار بخش مرکزی شهرستان رشتخوار
        2. روح آباد: از توابع دهستان ریوند بخش مرکزی شهرستان نیشابور
        3. روح آباد: از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد
        4. روح آباد: از توابع دهستان دربا قاضی بخش مرکزی شهرستان نیشابور
        5. روح آباد: از توابع دهستان بالا خواف بخش سلامی شهرستان خواف.
        این نام واژه جغرافیایی از دو بخش تشکیل شده است:
        1. روح ( ruh ): به معنای روان، جان، امر الهی، وحی، پرده ای است از موسیقی. (منبع1، 2/ 1684)
        2. آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata )، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع2)
        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a-pat، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از apatih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع3، 36) هر چند کلمه آبادی در زمان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع4، 1/2)
        آباد ( a.bad)، به جایی گفته می شود که در آن با آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جز پین در اسامی امکه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.
        >فارسی میانه: apat (آباد) ایرانی باستان: -apata (محافظت شده، پاییده شده). (منبع5)
        از ریشه (pa(y (پایدن، مراقبت کردن).
        پارتی (اشکانی) [bd[abad (آباد).(Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        سغدی: p"t" (آباد)، -py" (توجه کردن پایدن) (<-pat ، ( Ghanib SD ۱۹۲٫۲۰۳ ) (a-paya" ( احسنت آباد!) (۱۰ .Mac Kenzie AcIr ۱)   1976/74 (مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (منبع6، ۳۳).
        خوارزمی: bdn آبادان) (فارسی) 6 Henning FKhwD
        کردی: ava (آباد) Asarian – Livshits Kurdica 82)
        ارمنی: apat آباد، معمور) ( ایرانی)، anapat(مخروبه، ویرانی) (=فارسی میانه: an- apat بایر، نا آباد) (۹۷.Hubschmann Amg (منبع7، 1/3-4).
        دید گاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات Apat مأخوذ است که این کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap- pa - ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جره تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی أوقات صفت فاعلی).
        واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است. (منبع8، ۱۸)
        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بازها بسامان، منظم، مرب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، مشق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه یافته، روا، مجری.
        در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، نبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه آباده آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است. در ایران، کلمه پارسی «آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه (آباد) ترکیب یافته است.
        درباره وجه تسمیه این روستا چهار دیدگاه وجود دارد:
        دیدگاه اول: بنیانگزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام «روح » یا «روح الله » (با پسوند احتمالی خان) بوده است، که در دوران صفویه و قاجاریه در این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمیتی بوده است.
        دیدگاه دوم: وجود ارواح سرگردان در این روستا، یا در مکانی که پیش از احداث دهکده، یک آبادی یا ویرانه های خالی از سکنه بوده و در افواه و افسانه ها از حضور این ارواح سخن گفته باشند.
        دیدگاه سوم: برگرفته از تمثیل «روح را زنده و آباد کردن» برای این منطقه خوش آب و هوا با خاک حاصلخیز و سوق الجیشی استفاده شده باشد. کلماتی چون ناظر، مقصود، خلق، منزل، روح، شهر و مانند آن، در جاینام های شهرستان مشهد که با واژه « آباد » ترکیب شده اند، داوری در باره اتیمولوژی و وجه تسمیه آنها را دشوار می سازد.
        دیدگاه چهارم: برخی از اهالی معتقدند که نام این آبادی در گذشته «چهار فصل» بوده، که از نام رستوران چهار فصل گرفته شده است. پس از درگذشت امام خمینی در 13 خرداد 1368 ، نام روستا به «روح آباد» (برگرفته از روح الله، نام کوچک رهبر فقید انقلاب) تغییر داده شد، که البته این دیدگاه با قدمت و تاریخ روستا سازگاری ندارد.

        تاریخچه


        روستای روح آباد بیش از 400 سال قدمت دارد و در روزگار صفویه، افشاریه، زندیه و قاجاری، از روستاهای مهم بلوک تبادکان مشهد محسوب می شده است.
         
        بر اساس وقف نامه میرزا کاملای کرمانی (متعلق به سال 1084 ق.) ، «مزرعه روح آباد از مدار 30 سهم، 7 سهم »، وقف آستان قدس رضوی گردیده است. (منبع9، 167 )
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «قریه فَرُّ خَد و روح آباد: قدیم النسق است. 110 خانه وار از افشار و تاجیک، سکنه دارد. تقریبا 15 خانه وارش افشار است و از رودخانه زواندرخ آب گرفته و یک رشته قنات هم دارد. باغات و مزارع خود را از رود مزبور و قنات مشروب می نمایند. هوایش معتدل است. 20 نفر سوار از افشار نوکر گرفته می شود .» (کتابچه تبادکان، در «منبع10»، 231)
        تاریخنگاران بر این باورند که روح آباد کنونی، روح آباد دیگری است که محمدحسن خان اعتمادالسلطنه آن را چنین وصف می کند: «مزرعه روح آباد: قدیم النسق است. 8 خانه وار رعیت دارد از متفرقه و هراتی. از قنات آب گرفته، زراعت خود را مشروب می کنند.» (کتابچه تبادکان، در «منبع10»244) 
        اهالی بر این باورند که روستای آنان در سه دهه اخیر شکل گرفته و هسته اولیه آن رستوران چهار فصل بوده است و به مرور زمان واحدهای تجاری و کارگاهی در پیرامون آن احداث شده است. از این رو واحدهای مسکونی آبادی وسیع بوده و عمدتا با فرم و مصالح شهری ساخته شده اند.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 41 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 18 دقیقه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 944 متر است. این دهکده در 14 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد قرار دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع11، 32/180 - 181)
         

        مساحت


        این روستا 25 هکتار وسعت داشته  و اهالی آن در 248 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 51/52 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        محلات


        این روستا دارای 3 محله عرفی می باشد :
        1. حاشیه جاده: در بخش جنوبی بافت آبادی و در امتداد محور بین شهری شکل گرفته و دربرگیرنده هسته اولیه آبادی است.
        2. میان ده: دومین محله روستا (از نظر زمان بندی بنیاد نهادن) که بین دو محله دیگر دیگر دهکده قرار گرفته و از این رو به میان ده معروف شده است.
        3. باغ ویلاها: در شمال روستا واقع گردیده و وسیع ترین محله آبادی است.

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد دارد که 363 متر مربع وسعت دارد.

        خانه بهداشت


        این آبادی یک باب خانه بهدشت دارد که 687 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        مشاهیر


        1. عبدالرحمن روح آبادی: خوشنویس و کاتب سده دهم هجری، عبدالرحمن روح آبادی خراسانی، در روستای روح آباد از توابع شهرستان مشهد دیده به دنیا گشود.
        وی هنر خوشنویسی و کتابت را نزد استادان این فن در مشهد و نیشابور و طوس فراگرفت و به عنوان یکی از کاتبان خط نستعلیق مشغول به کار گردید.
        از زمان تولد و مرگ و جزئیات زندگی او اطاع چندانی در دست نیست، اما بی شک تا سال 966 ق. در قید حیات بوده است. از مشهورترین آثاری که توسط وی کتابت شده اند، می توان به دو اثر اشاره کرد:
        1. روضه: کتابی است به زبان فارسی در علم تاریخ، در هفت باب، که به شماره 1101 در کتابخانه شیخ علی حیدر مشهد نگهداری شده و محتوای آن در خصوص تاریخ اهل بیت و به ویژه زندگانی مسلم بن عقیل است. نویسنده آن ناشناس بوده و به خط نستعلیق زیبا در 119 بزرگ در حدود سال 960 تا 970 ق. کتابت شده است. (منبع12، 5/987)
        2. گلستان: اثر جاودانه شیخ اجل سعدی شیرازی، که به شماره 796 - 86/5 در کتابخانه آیت الله سید محمدرضا گلپایگانی قم نگهداری می شود. این نسخه به خط نستعلیق زیبا در 114 برگ و در روز چهارشنبه 17 ربیع الاول 966 ق./ 17 دی 937 ش. کتابت یافته است.

        رسته :روح آباد
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین
        2. Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commenteFribourg, 1945, P. 266
        3. فرهنگ زبان پهلوی
        4. برهان قاطع
        5. Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man
          Phl. Eilers MSS 45/1985 23f
        6. مجمع الفرس
        7. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی
        8. وجه تسمیه شهرهای ایران
        9. بیست وقف نامه از خراسان
        10. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        11. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        12. فهرستواره دستنوشته های ایران

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :8
        مطالب مرتبط
        روح اباد
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: