• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        زرکش

        موقعیت سیاسی


        روستای زرکش (Zarkesh) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        تنها 2 روستا در ایران به نام «زرکش» وجود دارد، که عبارتند از:
        1. زرکش: از توابع دهستان ایلات قاقازان غربی دهستان کوهین شهرستان قزوین استان قزوین
        2. زرکش: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی.
        زرکش ( Zar-kash )، واژه ای است فارسی، یه معنای کسی که پیشه اش کشیدن تارهای زر(طلا) به جامه یا پارچه است، کسی که گلابتون سازد، جامه یا پارچه ای که تارهای طلا و نقره در آن بافته باشند. (منبع1، 2/ 1735)
        به نظر می رسد آبادی زرکش یکی از 9 روستای حریم کلان شهر مشهد (روغنگران، مسگران، فریزی، مؤذنان، حلوایی، کلاته قاضی، زرکش، شبانکاره، بازمرگان) است که نام خود را از پیشه و شغل اهالی اولیه آن گرفته باشد.

        تاریخچه


        روستای زرکش از دهکده های قدیمی ناحیه توس است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل زرکش و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست چپ بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع2، 211)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند: «مزرعه زرکش: قدیم النسق است. 12 خانه وار رعیت دارد از اهل جاجرم. زراعت از آب قنات است. هوایش معتدل است. نوکر دیوانی ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در «منبع3»189)
        ابوالحسن میرزا شیخ الرئیس قاجار، شاعر و دولتمرد نامدار عصر قاجار، روز چهارشنبه 29 صفر 1292 ق./ 17 فروردین 1254 ش. در راه سفر به قوچان به این شهر سفر کرده و می نویسد:
        «تا قریب غروب متصلا راندیم و چهار قُل و ان یکاد خواندیم. آخر معلوم شد که راه را به غلط سپارده ایم. از منزل گذشته و گذارده ایم. طالع سرکش ما را به قلعه زرکش برده بود.» (منبع4، 27 ؛ نقل از بدایع السمر و وقایع السفر)
        هسته اولیه روستا در غرب آن قرار گرفته و مرحله نخست توسعه آبادی که به سالهای 1330 تا 1342 باز می گردد، در پیرامون هسته اولیه، که مسجد قدیمی دهکده تنها بخش باقی مانده آن محسوب می شود ، از سمت شمال تا مسیر به سمت روستای «دوست آباد» امتداد یافته است. مرحله دوم توسعه، پس از الغای نظام ارباب و رعیتی و مرحله سوم به چهار دهه اخیر تعلق دارد که به تدریج روستائیان از فرم و مصالح سنتی به بهره وری تدریجی از پلان و مصالح بادوام شهری گرایش یافته و شبکه معابر منظم را بر بافت فشرده، ارگانیک و فرسوده ترجیح دادند.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 30 دقیقه و 51 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 24 دقیقه و 8 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1020 متر است. این دهکده در 18 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع5، 32/185)

        مساحت


        این روستا 61 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 1110 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 75 /94 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای 4 مسجد و حسینیه است، که بر روی هم 1633 متر مربع وسعت دارند. یکی از این مکان های مذهبی مسجد امام حسن عسکری (ع) است که در جنوب آن و در بافت اصلی این آبادی واقع شده، به عنوان مرکز فعالیت های مذهبی دهکده شناخته می شود.

        خانه بهداشت


        در این آبادی دو خانه بهداشت وجود دارد، که بر روی هم 782 متر مربع وسعت دارند.

        گویش و مذهب


        اهالی این آبادی به گویش فارسی سخن گفته و شیعه اثنی عشری می باشند.

        محلات


        این روستای تاریخی ار دو محله تشکیل شده است:
        1. محله کافی: از شمال و شمال غرب تا مرکز روستا
         
        2. محله زرکش: اراضی مرکزی به سمت جنوب و جنوب شرق.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1. علی اکبر اکبری زرکش: در 10 خرداد 1348 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی، کشاورز بود و مادرش کبرا نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در 1 خرداد1365 ، در سن 17 سالگی، در محور قلاویزان به شهادت رسید. مزار او در صحن حرم امام رضا(ع)واقع است. (منبع6، 1/ 135)
        2. علی جعفری نجد: در 8 مرداد 1345 در روستای کوشک مهدی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلام و مادرش صدیقه نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. سال 1363 ازدواج کرد. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 3 شهریور 1364 ، در سن 19 سالگی در دزفول بر اثر اصابت ترکش به سینه، شهید شد. مزار او در روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 382) 
        3. موسی چدنی: در 1 خرداد 1332 در روستای حاجی آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلامعلی و مادرش خاتون نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. سال 1354 ازدواج کرد و صاحب یک پسر و دو دختر شد. از سوی ارتش در جبهه حضور یافت. در 9 مهر 1365 ، در سن 23 سالگی، در فکه دچار سانحه رانندگی شد و به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 415)
        4. غلامحسین حاجی آبادی: در 8 شهریور 1346 در شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش محمدحسین و مادرش طوبا (فوت 1364 )نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در 6 فروردین 1367 ، 21 سالگی، در ماووت عراق بر اثر اصابت ترکش به پهلو، شهید شد. مزار او در روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/432)
        5. غلامرضا حسینیان رنجکش: در 1 فروردین 1339 در روستای دولت آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد، کشاورز بود و مادرش رقیه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 16 مرداد 1360 ، در سن 21 سالگی، در کرخه بر اثر اصابت ترکش خمپاره به پهلو، سر و سینه، شهید شد. مزار او در روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 498)
        6. قاسم حمامی: در 1 اسفند 1348 در روستای تبادکان از توابع شهرستان مشهد زاده شد. پدرش رجبعلی و مادرش بانو نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. کشاورز بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 30 بهمن 1365 ، در سن 17 سالگی، با سمت بی سیم چی در پاسگاه زید به شهادت رسید. پیکرش مد تها در منطقه برجا ماند و در 14 اردی بهشت 1377 ، پس از تفحص، در روستای زرکش شهرستان مشهد به خاک سپرده شد. (منبع6، 1/ 520)
        7. غلامحسین حیدری: در 19 آذر 1344 در روستای سعد آباد از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش قنبر، باغبان بود و مادرش مروی (فوت 1352) نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. نقاش خودرو بود. سال 1365 ازدواج کرد. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در 22 مرداد 1365 ، در سن 21 سالگی، در سومار توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش و سوختگی شدید به شهادت رسید. مزار او در بهشت شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 528 - 529)
        8. دیدارعلی خادرفر: در 18 دی 1325 در روستای خیر آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی، کشاورز بود و مادرش بیگم نام داشت. خواندن و نوشتن نم یدانست. کارگر سنگبری بود. سال 1358 ازدواج کرد و صاحب یک پسر و یک دختر شد. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 12 تیر 1365 ، در سن 40 سالگی، در قلاویزان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به گردن، شهید شد. مزار او در بهشت شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 536)
        9. غلامعلی رضاپناه باغون آباد: در 15 دی 1348 در روستای باغون آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش غلام محمد، کشاورزی می کرد و مادرش زهرا نام داشت. تا اول راهنمایی درس خواند. جوشکار بود. از سوی بسیح در جبهه حضور یافت. در 6 اسفند 1364 ، در سن 16 سالگی، در مریوان کردستان توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به سر و گردن، شهید شد. مزار او در گلزار بهشت شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد واقع است. (منبع6، 1/ 725)
        10 . غلام محمد علی زاده: در سال 1340 در روستای امیر آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش ابراهیم، کشاورز بود و مادرش نرگس نام داشت. تا پایان دوره متوسطه درس خواند و دیپلم گرفت. او نیز کشاورز بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 1 اردی بهشت 1361 ، در سن 21 سالگی، با سمت آرپی جی زن در سرپل ذهاب توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش خمپاره به شهادت رسید. مزار او در بهشت شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد قرار دارد. (منبع6، 2/ 1164)
        11 . سیدمحمد قدرتی شورک حاجی: در 20 دی 1346 در روستای شورک حاجی از توابع شهرستان قوچان به دنیا آمد. پدرش امرالله و مادرش مرضیه نام داشت. تا سوم ابتدایی درس خواند. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 12 شهریور 1366 ، در سن 20 سالگی، در فاو عراق به شهادت رسید. پیکر او در بهشت شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد به خاک سپرده شد. (منبع6، 2/ 1285)
        12 . غلامحسین گمنام: در 1 شهریور 1344 در روستای سوران از توابع شهرستان طرقبه شاندیز (بینالود) به دنیا آمد. پدرش ابراهیم، کشاورز بود و مادرش فاطمه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان پاسداروظیفه در جبهه حضور یافت. در 7 تیر 1364 ، در سن 20 سالگی، در مریوان هنگام درگیری با گرو ههای ضد انقلاب بر اثر اصابت گلوله به سر و سینه، شهید شد. مزار او در روستای زرکش شهرستان مشهد رار دارد. (منبع6، 2/ 1405)
        13 . علی رضا محمدی: در 3 شهریور 1344 در شهرستان بجنورد به دنیا آمد. پدرش ابامحمد (فوت 1356) و مادرش صدف نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. کارگر بود. سال 1362 ازدواج کرد و صاحب 2 پسر شد. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 24 مرداد 1366 ، در سن 22 سالگی، در جزیره مجنون عراق بر اثر اصابت ترکش به چشم، شهید شد. پیکرش را در گلزار شهدای روستای زرکش شهرستان مشهد به خاک سپردند. (منبع6، 2/ 1458)

        رسته :زرکش
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین
        2. روزنامه سفر خراسان
        3. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        4. سه سفرنامه قوچان
        5. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        6. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی

         

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :11
        مطالب مرتبط
        زرکش
        ارزیابی
        امتیاز کسب شده در ارزیابی:
        ارزیابی این مورد: