• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        سرآسیاب بالا

        موقعیت سیاسی


        روستایسرآسیاب بالا(Sar Asiab-e Bala) از توابع دهستاندرزآببخشمرکزیشهرستانمشهدمی باشد.

        وجه تسمیه


        28 روستا در ایران به نام «سرآسیاب» وجود دارد، که 5 تای آن در استان خراسان رضوی واقع شده است:
        1.سرآسیاب: از توابع دهستان بیزکی بخش گل بهار شهرستان چناران
        2.سرآسیاب: از توابع دهستان شاندیز بخش شاندیز شهرستان بینالود
        3.سرآسیاب: از توابع دهستان رشتخوار بخش مرکزی شهرستان رشتخوار
        4.سرآسیاب بالا: از توابع دهستان درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد
        5.سرآسیاب پائین: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد.
        در باره وجه تسمیه سرآسیاب دو دیدگاه وجود دارد:
        دیدگاه اول: برخی از اهالی بر این باورند که در گذشته ای نه چندان دور این روستا دارای سه آسیاب بوده است و از این رو نام این دهکده را «سه آسیاب » نهادند که به مرور ایام به «سرآسیاب» تبدیل گردیده است. بقایای یکی از این آسیاب های قدیمی در کنار قنات کال سرخ به چشم می خورد، که در حال ویرانی و انهدام کامل می باشد.
        دیدگاه دوم: واژه پارسی سرآسیاب به معنای موضعی است که آسیا یا آسیاب آبی در آن احداث شده باشد. به آن آسیاکده، مرحی، مطحن یا آسکده هم می گویند. با آن که در دوره قاجار، از یک روستا یکپارچه به نام «سرآسیاب» سخن گفته می شود ، اما امروزه دو روستا به نام «سرآسیاب» در دو دهستان شهرستان مشهد وجود دارد، که «سرآسیاب بالا» در دهستان درزآب واقع شده و کوچک تر و کم جمعیت تر است. سرآسیاب به معنای کنار آسیاب هم می باشد.(منبع 1، 22)

        تاریخچه


        روستایسرآسیاباز دهکده های قدیمی مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان کهعلی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکلسرآسیابو به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است.(منبع2، 210)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند
        «مزرعهسرآسیاب: قدیم النسق است. در 4 فرسخی شهر واقع است.20 خانه واررعیت دارد از کرد و تاجیک. زراعت این مزرعه از رودخانه کشف رود مشروب می شود. نوکر دیوانی ندارد.» (کتابچه میان ولایت، در منبع3، 194)
        هوتوم شیندلر در باره آن می نویسد: «سرآسیاب: روستایی است در 17 مایلی مشهد در شمال توس.»(منبع4، 547)کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در 7 اگوست 1875 م./ 16 مرداد 1254 ش. زاویه سمت و فاصله تقریب بعضی از روستاهای مشهد از پایین مقبره خواجه ربیع را محاسبه می کند، از جمله روستایسرآسیارا 340 درجه و به فاصله 3 مایل گزارش می دهد.(منبع5، 2/ 47 ؛ منبع4، 547). هسته اولیه این آبادی در قسمت ورودی و مرکزی آن می باشد. مرحله نخست توسعه که از سال 1330 تا 1342 به درازا انجامید، به سمت غرب و جنوب غرب و با افزایش نسبی جمعیت و گرایش ساکنان آن به بهره گیری از فرم و مصالح شهری توأم گشت.
        مرحله دوم توسعه، در محدوده زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی و با توسعه کیفی و کمی بافت کالبدی با عنایت به نیاز ساکنان جدید آن به مسکن مناسب و امروزی و شبکه معابر و واحدهای عمومی و کارگاهی در جنوب روستا همراه شد. ایجاد واحدهای مسکونی بادوام در مرحله سوم توسعه، که در چهل سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی رخ داد، به تغییر چهره عمومی روستا و افزایش روزافزون واحدهای مسکونی نوساز در شمال روستا انجامید.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 28 دقیقه و 53 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 9 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1011 متر است. این دهکده در 35 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 10 کیلومتری شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد.(منبع6، 32/194- 195).

        مساحت


        این روستا 3 کیلومتر مربع وسعت داشته و اهالی آن در 5 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 7 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


         alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد دارد، که 699 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی نه شورای اسلامی روستایی دارد و نه دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1.سیدعلی جانی: در 12 فروردین 1323 در روستایسرآسیاباز توابع شهرستانمشهدبه دنیا آمد. پدرش سیدحسین و مادرش زبیده (فوت 1326 ) نام داشت. خواندن و نوشتن نمی دانست. سال 1345 ازدواج کرد و صاحب 4 پسر و 2 دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 20 اردی بهشت 1361 ، در سن 38 سالگی، در خرمشهر بر اثر اصابت ترکش به سر و پا، شهید شد. مزار او در صحن حرم امام رضا(ع) واقع است.(منبع7، 363/1)
        2. مهدی حسین زاده: در 21 مهر 1344 در روستایسرآسیاباز توابع شهرستانمشهدچشم به جهان گشود. پدرش غلامعلی، در شهرداری تعمیرکار خودرو بود و مادرش بی بی بتول نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. نقاش ساختمان بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 23 تیر 1361 ، در سن 17 سالگی، در شلمچه بر اثر اصابت ترکش به گردن، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است.(منبع7، 1/ 369)
        3. عباس علی ذوالفقاری سرآسیاب: در 28 اسفند 1322 در شهرستانمشهدبه دنیا آمد. پدرش علی و مادرش فاطمه نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. در کارگاه گلدوزی کار می کرد. سال 1344 ازدواج کرد و صاحب یک پسر و 2 دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 27 آبان 1362 ، در سن 40 سالگی، در پنجوین عراق بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکر او مدت ها در منطقه برجا ماند و پس از تفحص، در بهشت رضای مشهد به خاک سپرده شد.(منبع7، 1/ 666)
        4. علی رضا طوسی سرآسیاب: در 1 شهریور 1346 در شهرستانمشهدبه دنیا آمد. پدرش غلامرضا، بهداشت یار بود و مادرش فاطمه نام داشت. تا اول متوسطه درس خواند. از سوی بسیج در جبهه حضور داشت. در 12 شهریور 1365 ، در سن 19 سالگی، به سمت تک تیرانداز در حاج عمران عراق بر اثر اصابت ترکش خمپاره به شهادت رسید. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است.(منبع7، 2/ 1065)
        5. حسین عیدی سرآسیا: در 4 آذر 1334 در شهرستانمشهدچشم به جهان گشود. پدرش تقی و مادرش طاهره نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. کارمند شرکت تولید نان بود. سال 1353 ازدواج کرد و صاحب 2 پسر و 2 دختر شد. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 30 اردی بهشت 1365 ، در سن 31 سالگی، با سمت آرپی جی زن در قلاویزان بر اثر اصابت ترکش به پا و عوارض ناشی از مصدومیت شیمیایی، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است.(منبع7، 2/ 1114)
        6. یدالله کامکار: در 1 فروردین 1336 در روستایسرآسیاباز توابع شهرستانمشهدبه دنیا آمد. پدرش غلامحسین و مادرش عصمت نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. از سوی سپاه پاسداران در جبهه حضور یافت. در 4 مهر 1360 ، در سن 24 سالگی، در روستای نیاز آباد مشهد بر اثر اصابت گلوله به پا، دست و سینه، شهید شد. مزار او در گلزار شهدای خواجه ربیع واقع است.(منبع 7، 2/ 1336)

        رسته :سرآسیاب بالا
        منابع :
        1. پژوهش در نام آبادی های قائمشهر
        2. روزنامه سفر خراسان
        3. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        4. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        5. شرح سفری به ایالت خراسان
        6. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور
        7. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی

           

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :36
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: