• نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        سرآسیاب پائین

        موقعیت سیاسی


        روستای سرآسیاب پایین (Sar Asiab-e Pain) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        28 روستا در ایران به نام «سرآسیاب » وجود دارد، که 5 تای آن در استان خراسان رضوی واقع شده است:
         
        1. سرآسیاب: از توابع دهستان بیزکی بخش گل بهار شهرستان چناران
        2. سرآسیاب: از توابع دهستان شاندیز بخش شاندیز شهرستان بینالود
        3. سرآسیاب: از توابع دهستان رشتخوار بخش مرکزی شهرستان رشتخوار
        4. سرآسیاب بالا: از توابع دهستان درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد 5. سرآسیاب پائین: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد
        درباره وجه تسمیه سرآسیاب دو دیدگاه وجوددارد:
        دیدگاه اول: برخی از اهالی بر این باورند که در گذشته ای نه چندان دور این روستا دارای سه آسیاب بوده است و از این رو نام این دهکده را «سه آسیاب » نهادند که به مرور ایام به «سرآسیاب» تبدیل گردیده است. بقایای یکی از این آسیاب های قدیمی در کنار قنات کال سرخ به چشم می خورد، که در حال ویرانی و انهدام کامل می باشد.
        دیدگاه دوم: واژه پارسی سرآسیاب به معنای موضعی است که آسیا یا آسیاب آبی در آن احداث شده باشد. به آن آسیاکده، مرحی، مطحن یا آسکده هم می گویند. با آن که در دوره قاجار، از یک روستا یکپارچه به نام «سرآسیاب» سخن گفته می شود ، اما امروزه دو روستا به نام «سرآسیاب » در دو دهستان شهرستان مشهد وجود دارد، که «سرآسیاب پائین» در دهستان طوس واقع شده و بزرگتر و پر جمعیت تر است. سرآسیاب به معنای کنار آسیاب هم می باشد. (منبع1، 22)

        تاریخچه


        روستای سرآسیاب از دهکده های قدیمی مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.
        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل سرآسیاب و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع47،2)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300 - 1290 ق.) را چنین بیان می کند:
        «مزرعه سرآسیاب: قدیم النسق است. در 4 فرسخی شهر واقع است. 20 خانه وار رعیت دارد از کرد و تاجیک. زراعت این مزرعه از رودخانه کشف رود مشروب می شود . نوکر دیوانی ندارد» (کتابچه میان ولایت، در منبع3، 194)
        هوتوم شیندلر در باره آن می نویسد: «سرآسیاب: روستایی است در 17 مایلی مشهد در شمال توس. » (منبع4، 547) کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در 7 اگوست 1875 م./ 16 مرداد 1254 ش. زاویه سمت و فاصله تقریب بعضی از روستاهای مشهد از پایین مقبره خواجه ربیع را محاسبه می کند، از جمله روستای سرآسیا را 340 درجه و به فاصله 3 مایل گزارش می دهد. (منبع4، 2/ 47 ؛منبع5، 547).
        هسته اولیه آن در مرکز فضای کالبدی روستا واقع گردیده و دارای بافت سنتی، پیوسته و ارگانیک می باشد. مرحله نخست توسعه، به سمت غرب و جنوب غرب و در حدفاصل سا ل های 1330 تا 1342 انجام یافته و اغلب بناهای آن مرمتی و نیمه بادوام می باشند.
        در مرحله دوم توسعه، که در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی تحقق یافت، گسترش در جهت جنوب آبادی شکل گرفته و به دو دلیل عمده افزایش جمعیت و نیز واگذاری اراضی روستا به روستائیان در پی لغو نظام ارباب و رعیتی، ساخت و ساز واحدهای مسکونی وسیع شدت گرفته و چهره عمومی دهکده دچار تحول چشمگیری گردیده است. در مرحله سوم توسعه، که در چهار دهه اخیر انجام یافته، گسترش ساخت و ساز واحدهای مسکونی و کاربر ی های عمومی با بهره گیری از فرم و مصالح شهری در جهت شمال آبادی به وقوع پیوسته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 26 دقیقه و 44 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 33 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 990 متر است. این دهکده در 15 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و 11 کیلومتری شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع6، 32/195)

        مساحت


         
        این روستای کوچک تنها 4 کیلومتر مربع وسعت داشته و اهالی آن در 21 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 21/25 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



         
         

        سازمان اداری


         
        این روستا نه شورای اسلامی روستایی دارد و نه دهیاری

        رسته :سرآسیاب پایین
        منابع :
         
        1. پژوهش در نام آبادی های قائمشهر
        2. روزنامه سفر خراسان
        3. جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری
        4. شرح سفری به ایالت خراسان
        5. فرهنگ جغرافیایی خراسان
        6. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :33
        مطالب مرتبط
        سرآسیاب پائین
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: