• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        سنگ سیاه

        موقعیت سیاسی


        روستای سنگ سیاه (Sang-e Siah) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        تنها 3 روستا به نام «سنگ سیاه» در ایران وجود دارد، که عبارتند از:
         

        1. سنگ سیاه: از توابع دهستان دژگان بخش مهران شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان.

        2. سنگ سیاه: از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی.

        3. سنگ سیاه: از توابع دهستان فین بخش فین شهرستان بندر عباس استان هرمزگان.


        اگر از نامن واژه «سنگر» بگذریم، 22 روستا در استان خراسان رضوی وجود دارد که از کلمه «سنگ» در جاینام آنها استفاده شده است:

        1. چشمه سنگ: از توابع دهستان سنگ بست بخش مرکزی شهرستان فریمان.

        2. چلمه سنگ سفلی: از توابع دهستان آبروان بخش رضویه شهرستان مشهد.

        3. چلمه سنگ علیا: از توابع دهستان آبروان بخش رضویه شهرستان مشهد.

        4. ده سنگ: از توابع دهستان ریوند بخش مرکزی شهرستان نیشابور

        5. دهنه سنگ کلیدر: از توابع دهستان رباط بخش رکزی شهرستان سبزوار

        6. دو سنگ: از توابع دهستان جلگه موسی آباد بخش مرکزی شهرستان تربت جام

        7. سنگ آتش: از توابع دهستان جام رود بخش مرکزی شهرستان تربت جام

        8. سنگ آتش: از توابع دهستان فریمان بخش مرکزی شهرستان فریمان

        9. سنگ بر: از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد

        10. سنگ بست: از توابع دهستان سنگ بست بخش مرکزی شهرستان فریمان

        11. سنگ پیر: از توابع دهستان کوهپایه بخش مرکزی شهرستان بردسکن

        12. سنگ دیوار: از توابع دهستان هزار مسجد بخش مرکزی شهرستان کلات

        13. سنگ سفید: از توابع دهستان گل مکان بخش گل بهار شهرستان چناران

        14. سنگ کلیدر: از توابع دهستان رباط بخش مرکزی شهرستان سبزوار

        15. سنگ نقره: از توابع دهستان قلندر آباد بخش قلندر آباد شهرستان فریمان

        16. سنگاب: از توابع دهستان صالح آباد بخش صالح آباد شهرستان تربت جام

        17. سنگانه: از توابع دهستان پساکوه بخش زاوین شهرستان کلات

        18. سنگ بر: از توابع دهستان تکاب بخش مرکزی شهرستان درگز

        19. سیاه سنگ: از توابع دهستان زاوه بخش مرکزی شهرستان زاوه

        20. شتر سنگ: از توابع دهستان برزنون دهستان سرولایت شهرستان نیشابور

        21. عمیق سنگ سفید: از توابع دهستان طاغن کوه شمالی بخش طاغن کوه شهرستان فیروزه

        22. قره سنگی: از توابع دهستان پل خاتون بخش مرزداران شهرستان سرخس.


         
        درباره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:
         
        دیدگاه اول: نقش «سنگ» در پیدایش واحدهای مسکونی روستاها و انتخاب نامجاهای مرتبط با واژه «سنگ»، از دیرباز در شرق ایران و به خصوص سرزمین خراسان مرسوم و رایج بوده است.
        به همین دلیل، انتخاب نام واژه جغرافیایی «سنگ سیاه» (به دلیل وجود سنگ های سیاه در پیرامون روستا) امری طبیعی به نظر می رسد، چنان که این جاینام را نیز به شکل «سیاه سنگ» یا «قره سنگی» (قره، در زبان ترکی به معنای سیاه ) در استان خراسان رضوی مشاهده می نمائیم. نامجاهای رنگی در عوارض جغرافیایی (شهر، روستا، رودخانه، کوه، دریاچه و دریا) در ایران و جهان سابقه ای دیرینه دارد. از دریای سیاه، دریای سرخ، دریای سفید، دریای زرد در دنیا گرفته تا نام های ایرانی سیاه کل، سفید رود، رود زرد، آق بلاغ (آق: چشمه + بلاغ: چشمه) به معنای چشمه سفید، قره چای (قره: سیاه + چای: رود) به معنای رود سیاه، سوادکوه، زردکوه بختیاری، ده سرخ، کوهسرخ، سرخ رود، سرخکان، سیاه رود و مانند آن. برخی بر این باورند که وجود تقارن و حتی قرینه سازی در دو جاینام (سنگ سیاه در مشهد و سنگ سفید در چناران)، که تا 40 سال پیش بخشی از محدوده جغرافیایی مشهد شناخته می شدند، در نامگذاری این دو آبادی بی تأثیر نبوده است.
        دیدگاه دوم: در این روستا، در گذشته های دور که توتم ها هنوز در باورهای عامیانه نقش و جایگاهی خاص داشتند، یک سنگ سیاه مورد احترام و شاید با عنوان غلوآمیز «مقدس» وجود داشته، که نام روستا از آن گرفته شده است. پیشینه سنگ ها و مکا نهای سنگی مقدس در باورهای مردم مشرق زمین به دوران پیش از تاریخ باز می گردد و حتی در آیین های ابراهیمی سنگ هایی چون حجرالاسود (به معنای سنگ سیاه) مقدس و قابل احترام شمرده می شدند.

        تاریخچه


        روستای سنگ سیاه از دهکده های قدیمی بلوک میان ولایت مشهد است، که در روزگار صفویه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پر جمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است. اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، چنان که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل سنگ سیاه و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع 1) محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری ( 1300 - 1290 ق.)را چنین بیان می کند:
         
        «مزرعه سنگ سیاه: در 5 فرسخی شهر است. 12 خانه وار ترک و کرد و تاجیک رعیت دارد. زراعت از قنات مشروبمی شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوان ندارد.» (منبع 2)
         
        ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل سنگ سیاه ثبت کرده است. (منبع 3)
        مولابخش و اسمیت (1906 م.) آن را به شکل سنگ سیاه و یکی از آبادی های سمت راست جاده مشهد به چناران و از توابع بلوک میان ولایت منطقه مشهد ثبت کرده اند. (منبع 4)
        در مرحله اول توسعه، که در سالهای 1330 تا 1342 انجام یافته، در شرق هسته اولیه، که با بافت متراکم، فشرده و فرسوده در غرب آبادی قرار دارد، و همچنین در امتداد محور اصلی آن شکل گرفته و کاربری های آموزشی و مذهبی در این مرحله پدیدار شده اند. در مرحله دوم توسعه، که از اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی و در جهت شرق هسته اولیه گسترش یافت، توسعه در قالب احداث ابنیه نوساز و مرمتی بوده است، هرچند با واگذاری اراضی مسکونی و کشاورزی به روستائیان، انتظار میرفت واحدهای مسکونی بیشتری ساخته شده و شبکه معابر آن منظم تر گردد. در مرحله سوم توسعه، که سال های پس از انقلاب را در بر می گیرد، گسترش در شمال مراحل اول و دوم توسعه و بدون تغییر بنیادین در فرم،معماری و حتی تیپ عمومی روستا تداوم یافته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 23 دقیقه و 31 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 31 دقیقه و 19 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1065 متر است. این دهکده در 22 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و شرق جاده مشهد به قوچان قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال شرق آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 5)

        مساحت


         
        این روستا 26 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 208 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 65/ 29 نفر در هر هکتار می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


         alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         

         alt=

         


        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد می باشد که در مرکز آن واقع شده و 2 /971 متر مربع مساحت دارد.

        خانه بهداشت


        این آبادی دارای یک خانه بهداشت روستایی است.

        گویش و مذهب


        اهالی آن به دو زبان فارسی و کردی سخن گفته و پیرو مذهب تشیع امامیه (اثنی عشری) می باشند.

         

        محلات


         این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        سازمان اداری


        این روستا شورای اسلامی روستایی دارد، اما دهیاری ندارد.


         

        رسته :سنگ سیاه
        منابع :
        1. روزنامه سفر خراسان، 211
        2. کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری »198
        3. سفرنامه خراسان، 160
        4. فرهنگ جغرافیایی خراسان، 1015
        5. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 206
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :34
        مطالب مرتبط
        سنگ سیاه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: