• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        شیرحصار

        موقعیت سیاسی


        روستای شیر حصار (Shir Hesar) از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        حصار »، نام واژه ای محبوب در میان روستائیان ایران است، چرا که 279 آبادی این نام را به صورت مطلق یا با پیشوند و پسوند برای نامیدن محل زندگی خویش برگزیده اند، که 54 تای آن در استان خراسان رضوی قرار دارد. علاوه بر آن، از 67 جاینام روستایی با نام «حصار » (بدون پسوند یا پیشوند) در استان خراسان رضوی واقع گردیده است. تنها 2 روستای ایران از نام واژه جغرافیایی «شیرحصار » بهره جسته اند، که هر دوی آنها در محدوده جغرافیایی شهرستان مشهد می باشند:

        1. شیر حصار: از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد.

        2. شیر حصار: از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد.


        یکی از مشکلات فراروی «طرح یکسان سازی نام واژ ه های جغرافیایی ایران »، که از دیرباز از موانع مهم روستاپژوهی جامع و آکادمیک محسوب می شده، تعدد جاینام های همنام در

        سطح کشور و حتی بدتر از آن در سطح استان، شهرستان و شگفت تر در محدوده یک بخش است.

        در باره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: کلمه «شیر حصار» از دو جزء شیر+ حصار تشکیل شده و مانند جاینام هایی چون

        «خان سعادت» که معنی «سعادت خان» ،« کج درخت» به معنی «درخت کج»،«خرابه امین» به معنای «امین آباد خرابه» می باشد، این ترکیب هم به نظر می رسد دارای معنا و مفهوم «حصار شیر» باشد.

        حصار (Hesar)، واژه ای عربی است، به معنای دیوار، دیوار دور قلعه، بارو، باره، قلعه، دژ، هر جای محصور و دیواردار. (منبع 14)
        اهالی روستا بر این باورند که این روستا به شکل «قلعه ای» احداث گردیده و حصار و دیوار آن غیر قابل نفوذ بوده است، به گونه ای که در مقام تعریف غلو آمیز از این حصار خشت و گلی می گفتند حصار شیر دارد و کی جرأت و یارای فتح آن را ندارد. در گویش خراسانی «شیر آمدن»، به معنی پیروز شدن و مظفر گشتن»، «شیر اندام» به معنای کسی که تناسب و ترکیب اندامش خوب و نیرومندانه باشد، و »شیریزن» به معنی کسی که خود را برای مردم بر رو کرده است، و شیری به معنای «جسارت، پررویی، دل داشتن، می باشد. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، ۲۱۶-۲۱۵)

        شاعر سروده است:

        «هیبت تیخ تو و تیر تو دارد شب و روز

        ملک بر خصم تیر، بیشه بر شیر حصار»

        دیدگاه دوم: شیر حصار، نام یکی از انواع حصارها و استحکامات دفاعی دوره قاجاریه در شرق ایران می باشد، چنانچه در دوره صفویه و افشاریه، به حصاری که بر دور حصار درون باشد با دیوار مستحکمی که گرد قلعه های جنگی می کشیدند، «شیر حاجی می گفتند. (فرهنگ فارسی معین، 2/ 2105 )

        تاریخچه


        تخین نشانه های تاریخی وجود این آبادی به دوران پر فراز و نشیب عصر ناصری باز می گردد، آن جایی که محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، از کارگزاران فرهیخته نظام قاجار، وضعیت این روستا در عصر ناصری (۱۳۰۰-۱۲۹۰ ق.) را چنین بیان می کند:

        «مزرعه شیر صار: قدیم النسق است. 1 خانه وار دارد. زراعت از قنات و هوا[یش معتدل است. نوکر دیوان ندارد. (کتابچه میان ولایت، در جغرافیا و نقوس خراسان در عصر ناصری ۲۰2)

        اولین مساکن آن در قسمت شرق روستا بنیاد نهاده شده و واحدهای مسکونی به صورت ناهماهنگی و با مصالح خشت و چوب و فرم سنتی ساخته شده و در حال حاضر، با ۱۳۹۷۶ متر ربع وسعت، 3/26% از بافت کالبدی آبادی را به خود اختصاص داده اند.

        مرحله اول توسعه روستا، در محدوده زمانی سال های ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۲ انجام یافته و شبکه معابر و ساخت و ساز واحدهای مسکونی با نظم و قاعده صورت گرفته و اغلب در جهت جنوب و جنوب شرق و بدون گ نگی از هسته اولیه گسترش پیدا کرده است. این بخش ۶۴۱۷ کیلومتر مربع وسعت داشته و ۱۲٪ بافت کالبدی دهکده را تشکیل می دهد.

        در مرحله دوم توسعه روستا، در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی، غالب أنه نوساز بوده و مرمت و بازسازی واحدهای مسکونی پیش ساخته از آهنگ پیشرفت قابل قبولی برخوردار بوده و روستا شکل هندسی منظمی به خود گرفته است.

        این بخش که بدون گ ت در جهت جنوب شرق هسته اولیه و مرحله نخست توسعه مورت گرفت، با مساحت ۱۱۸۸۵ متر مربع، حدود 3/22% بافت کالبدی آبادی را از آن خود نموده است.

        بخش سوم توسعه، گسترش روستا در سال های اخیر، به صورت شعاعی در جهات مختلف و عمدتا در سمت شمال غرب انجام شده و تنها ۲۷۸۹ متر مربع (4/5 % بافت کالبدی) را شامل گردیده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹ درجه و ۴۲ دقیقه و ۲۹ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۰ دقیقه و صفر ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۹۳۱ متر است.

        این دهکده در ۱۱ کیلومتری شمال شرق شهر مشهد قرار گرفته و رودخانه کشف رود در جنوب غرب آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 19) گسترش روزافزون کلانشهر مشهد، فاصله این روستا تا مشهد را به 5/1 کیلومتر کاهش داده است.
         alt= alt=

        مساحت


        این روستا 5 / 12 کیلومتر مربع وسعت داشته و اهالی آن در ۱۶۱ واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 88/ 74 نفر در هر کیلومتر مربع می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می باشد.

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد دارد که ۳۷۵ مشر مربع وسعت دارد.

        ورزشگاه


        زمین ورزشی این روستا در غرب آن قرار دارد ۶۴۹۰ متر مربع وسعت دارد

        سازمان اداری این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1- روح الله باج: در ۲۰ بهمن ۱۳۵۹ در روستای شیر حصار از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان : گشود. پدرش حسین و مادرش زهرا نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. به عنوان سرباز نیروی انتظامی خدمت می کرد. در ۱۶ آذر ۱۳۷۹، در سن ۲۰ سالگی، در پاسگاه ملوی تایباد توسط نیروهای سازمان مجاهدین خلق بر اثر اصابت گله به سر، شهید شد. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 181).

        2- مصطفی گلی شیرحصار: در ۲۰ مهر ۱۳۴۵ در روستایی شیر حمار از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش احمد و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره متوسطه درس خواند و دیپلم گرفت. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در ۳ مهر ۱۳۶۷، در سن ۲۲ سالگی، در شلمچه بر اثر انفجار مهمات و آتش سوزی به شهادت رسید. مزار او در زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2 /1405).

        3- یحیی محمدی رهنوردی: در 1 مرداد ۱۳۴۵ در روستای شیر حصار از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش مراد علی، کشاورزی می کرد و مادرش سرور نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. کارگر کوره آجرپزی بود. به عنوان سرباز ارتش در جبهه حضور یافت. در ۲۶ فروردین ۱۳۶۷، در سن ۲۲ سالگی، در پنجوین عراق بر اثر اصابت ترکش به سر و صورت، شهید شد. پیکر او را در زادگاهش به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1467)

        رسته :شیر حصار
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 1359/1
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور 32 / 229 -۲۳۰

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :8
        مطالب مرتبط
        شیرحصار
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: