• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        علی اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای علی آباد (Aliabad) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        علی آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه «آباد» ترکیب یافته و جزء نامجاهایی است که شناسه خویش را از «آب» و «آباد» و «آبادی» می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی .
        در ایران 373روستا به نام «علی آباد» وجود دارد، بنابراین می توان این نام واژه را از نام های پر طرفدار در هنگام نامگذاری اماکن جغرافیایی دانست.

        این جاینام از دوبخش تشکیل شده است:
        1.علی (Ali): به معنای بلند، بلند برآمده ، بلندقدر، بزرگ، شریف، توانا و کلان ، نامی است خدای تعالی را . (منبع 14 ،2/ 2348) آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan(واژه مرکب a+pata)، به معنی معمورو در مقابل ویران است.(منبع 1)
        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات ( apat) و ترکیبی از a-pat ، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an ، به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از a-pat-ih، به معنی آبادی ، آبادانی ، ترقی ، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع 2) هر چند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی ، خوش و خوب و نیک نیز می باشد .(منبع 3)، آباد (a.bad) ، به جایی گفته می شود که در آن جا آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران . جزء پسین در اسامی امکنه ، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد ، علی آباد.
        >فارسی میانه : apat (آباد)> ایرانی باستان: -a-pat ( محافظت شده ، پاییده شده ).

        (Horn GNE 4,id.NPSSpr.50,Nyberg Man.phl.Eilers MSS45/1985 23f)

        از ریشه –pa(y) (پاییدن ، مراقبت کردن) . پارتی (اشکانی ): abad bd(آباد).

        (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterenst DMMPP 7)

        سغدی : t "p" ( آباد) ، - py" ( توجه کردن پاییدن ) ( <-a-paya)(Gharib SD 192,203) ، pat" ( احسنت ، آباد!) (Mac Kenzie AcIr. 10 /1976 (74 مقایسه کنید با فارسی : آباد، آفرین ( مجمع القرس ، 33).

        خوارزمی : bdn آبادان ) ( <فارسی ) (Henning FKhwD 6)

        کردی: ava (آباد) (Asatrian-Livshits . Kurdica 82)

        ارمنی : apat آباد ، معمور ) ( ایرانی ) ،anapat(مخروبه ، ویرانی ) ( =فارسی میانه : an+apat بایر ، ناآباد) (Hubschmann Arm.gr.97) (منبع 12).
        دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات A-pat مأخوذ است که این کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap-pa-ta ( صورت باستانی ) گرفته شده باشد.
        این ترکیب ایران باستان از 3 جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید ، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن ( این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی ( و گاهی اوقات صفت فاعلی ). واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده ، مستقر ، آباد و مسکون است.(منبع 13)

        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله : مرفه، بساز،بسامان ، منظم ، مرتب، پر رونق ، پیشرفته، آراسته ، منشق، توانگر ، پرمایه ، تمام سلاح، تندرست، توسعه یافته ، روا ، مجری .
        در پایان نام برخی از آبادی ها ، شهرها،قصبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق ، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه ( تاجیکستان ، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد ، قزاقستان ، قرقیزستان ، ازبکستان ) واژه « آباد» آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.

        در ایران ، کلمه پارسی « آباد» در 11552 عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام 7729 روستا و 140 شهر، با واژه « آباد» ترکیب یافته است.
        درباره وجه تسمیه آن دو دیدگاه وجود دارد:
        دیدگاه اول: مردم علی آباد معتقدند که حدود 70 سال پیش ، پس از تخریب بخشی از روستای«چهار گواره» ، ساکنان آن به این مکان مهاجرت نمودند و همراه با مهاجرانی از کردهای کلات، روستای جدیدی پدید آوردند که به نام بانی آن «علی مزروعی» ، آن را «علی آباد» نام نهادند.
        دیدگاه دوم: برخی از تاریخنگاران معتقدند تعدد وجود روستاها و شهرهایی با اسامی احمد آباد ، محمدآباد ، امیرآباد، امین آباد، علی آباد، حسن آباد، حسین آباد، عباس آباد و مانند آن ، نشان از وجود علاقه و اشتیاق ساکنان مناطق شیعه نشین به نامگذاری زیستگاه خود به خاندان اهل بیت می باشد.

        تاریخچه


        علی آباد، از آبادی های نوبنیاد تبادکان شمرده می شود ، که نام آن در هیچ یک از منابع و اسناد و مدارک پیش از دوره پهلوی ذکر نشده و در ضمن ، هیچ اثر تاریخی ثبت شده ای نیز در این منطقه وجود ندارد که نشان از پیشینه سکونت و استقرار انسان در آن باشد. با آن که این آبادی کوچک در میان دهها دهکده تاریخی شهرستان مشهد، از پیشینه تاریخی برخوردار نیست، اما دوره پیشرفت تدریجی خود را از یک بافت سنتی پیوسته و با استفاده از مصالح و سبک معماری سنتی شمال خراسان آغاز نمود تا به عنوان یک روستای یلاقی به تکیه گاه امن ساکنان خویش مبدل گردد.


        این روستا ، همچون روستاهایی چون «ناظریه» ، که کمتر از 70 سال قدمت داشته و در روزگار پهلوی دوم تأسیس گردیده اند ، حاصل مهاجرت دو خرده فرهنگ مشهدی (بازماندگان روستای چهارگواره) و کرد (از شهرستان کلات در شمال استان خراسان رضوی) و همزیستی این دو قوم می باشد.

        مرحله اول توسعه روستا،در پیامون هسته آولیه آن که در مرکز بافت قرار داشته،شکل گرفته و مربوط به سال های نخست پیدایش آن می باشد. در مرحله دوم توسعه، که در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی تحقق یافت ، با ورود مهاجران جدید و افزایش نسبی جمعیت، به سمت جنوب و شمال آبادی و در راستای مسیل و جاده بوده و شکل بندی قطعات مسکونی نسبت به مرحله نخست، گرایش به غلبه توده بر فضا و کوچک شدن جزءی منازل دارد.


        در مرحله سوم توسعه، که در چهار دهه اخیر رخ داده است، توسعه بافت مسکونی در بخش شرقی و در شمال معبر اصلی آن به طور وسیع دیده می شود. ابعاد قطعات کوچک تر شده و فشردگی فضای ساخته شده نسبت به شبکه معابر بسیار محسوس است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 40 دقیقه و 5 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 22 دقیقه و 4 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 951 متر است. این دهکده در 3 کیلومتری شمال شهر مشهد قرار گرفته و آب و هوای معتدل خشک می باشد.

        قنات علی آباد دارای 1100 متر طول، 42 میله چاه، 18 متر عمق مادر چاه، دبی 12 لیتر بر ثانیه و 12 هکتار سطح زیر کشت می باشد.

        مساحت


        این روستا 27 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 591 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 07 /126 نفر در هر هکتار می باشد.
         
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        محلات


        محله بندی این روستا براساس سکونت اقوام در آن می باشد، به گونه ای که دارای یک محله کوچک به نام «محله کردها» بوده و بقیه روستا نیز یک محله بزرگ و بدون نام محسوب می گردد.

        خانه بهداشت


        این آبادی دارای یک خانه بهداشت روستایی در جوار معبر اصلی می باشد که 518 مترمربع وسعت دارد.

        اماکن مذهبی


        این روستا یک باب مسجد و دو باب حسینیه است که مسجد آن در بافت قدیم و در هسته اولیه واقع گردیده است. این اماکن بر روی هم 797 مترمربع وسعت دارند.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        جاودانه های تاریخی


        1.جابر خمبری علی آبادی: در 1 فروردین 1344 در شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش غلامحسین (فوت 1362) و مادرش صغرا نام داشت. تا اول راهنمایی درس خواند. سال 1363 ازدواج کرد. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در 25 اسفند 1363، در سن 18 سالگی، در جزیره مجنون عراق به شهادت رسید. پیکر او در منطقه برجا ماند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 576)

        2. علی تصغر خیراللهی: در 9 اردیبهشت 1348 در روستای علی آباد از توابع شهرستان مشهد دیده به جهان گشود. پدرش محمدعلی، کشاورز بود و مادرش بتول نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 29 دی 1365، در سن 17 سالگی، در شلمچه بر اثر اصابت خمپاره به شهادت رسید. مزار وی در روستای حسن آباد شهرستان مشهد قرار دارد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 595)

        3. محمدحسین کارگر علی آبادی: در 12 اسفند 1348 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش اسدالله، باغبان بود و مادرش صغرا نام داشت. تا دوم متوسطه در رشته تجربی درس خواند. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 4 دی 1365، در سن 17 سالگی، با سمت نیروی واحد اطلاعات عملیات در بوارین به شهادت رسید. پیکرش 3 سال در همان منطقه برجا ماند و پس از تفحص، در گلزار خواجه ربیع مشهد به خاک سپرد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2 /1328)

        4. محمدرضا کریمی علی آبادی: در 1 فروردین 1306 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی و مادرش فاطمه نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. سال 1364 ازدواج کرد. در 22 بهمن 1365، در سن 59 سالگی، در مشهد هنگام راهپیمایی 22 بهمن بر اثر اصابت گلوله و انفجار مواد منفجره شهید شد. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1363)

        5. محمدرضا نیازی : در 10 تیر 1332 در روستای علی آباد از توابع مشهد به دنیا آمد. پدرش غلامحسن و مادرش صغرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. سال 1356 ازدواج کرد و صاحب 4 پسر و یک دختر شد. از سوی سپاه پاسداران در جبهه حضور یافت. در 24 دی 1365، در سن 33 سالگی، در شلمچه بر اثر اصابت ترکش به سینه و شکم، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1685)

        6. محمدجواد هوشیار علی آبادی: در 5 اسفند 1349 در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش علی اصفر، کشاورزی می کرد و مادرش معصومه نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. به عنوان سرباز نیروی انتظامی خدمت می کرد. در 9 تیر 1370، در سن 21 سالگی، در سقز توسط گروه های ضد انقلاب بر اثر اصابت ترکش به سینه و گردن، شهید شد. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2 /1736)

        رسته :علی آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :7
        مطالب مرتبط
        علی اباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: