• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        عوضی

        موقعیت سیاسی


        روستای عوضی (Avazi) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        ۳ روستا در ایران وجود دارد که از واژه «عوضی» در جای نام خود بهره جسته‌اند. این آبادی‌ها عبارتند از:

        1. شاه عوضی: از توابع دهستان تخت بخش تخت شهرستان بندر عباس استان هرمزگان.

        2. عوضی: از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی.

        3. میر عوضی: از توابع دهستان شمیل بخش تخت شهرستان بندر عباس استان هرمزگان.


        عوضی (Avazi)، منسوب به عوض و دارای معانی گوناگونی است، از جمله: آنچه به جای چیز دیگری آید، بدل، عادل، مساوی، تلافی، اشتباهی، نادرست، بدخلق، بدرفتار، نالایق، بی‌شخصیت. (منبع 14، 2 /2365)



        اهالی روستا بر این باورند که این روستا در آغاز «گل کافر» نام داشته، ولی به دلیل جابجایی روستا از سمت غرب محور بین شهری به سمت شرق محور، به عوضی، تغییر نام یافته است.
         

        تاریخچه




        روستای عوضی از روستاهای کهن حریم کلانشهر مشهد محسوب می‌گردد، به گونه‌ای که پل شاهی آن در عصر تیموریه بنا نهاده شده و بخش از آن نیز در روزگار صفویه وقف شده است.
        محمدحسین کرمانی در سال 1096 ق. سه ربع از کنوگیر و شش دانگ سمرقند و کلاته بوغا و نصف عوضی و شش دهم زیر کن را وقف روضه مبارک امام رضا(ع) نمود. (فرهنگ خراسان، 2 /101)
        بر اساس موقوفه علی شاه افشار (۱۱۶۰ق.) مزرعه عوضی تبادکان از جمله موقوفات دار اشفاء حرم امام رضا(ع) محسوب می‌گردد. (موقوفه علیشاه افشار، پلاک ۸۴ بخش ۹ مشهد، دفتر مصرف موقوفات، 255؛ طومار علیشاهی، ۲۹؛ طومار عضدالملکت، ۲۱؛ ظفرنامه عضدی، ۲۸۰؛ شمس الشموس، 472؛ فردوس التواریخ، 453)
        کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در ۷ اگوست ۱۸۷۵م./ ۱۶ مرداد ۱۲۵۴ش. زاویه سست و فاصله تقریب بعضی از روستاهای مشهد از پایین مقبره خواجه ربیع را محاسبه می‌کند، از جمله روستای عوضی را ۲۷ درجه و به فاصله یک مایل و نیم در شمال شرق گزارش می‌دهد. (شرح سفری به ایالت خراسان، 2/ 47؛ فرهنگ جغرافیایی خراسان، ۱۰6)
        امروزه هیچ نشانی از هسته اولیه روستا به چشم نمی‌خورد و به نظر می‌رسد مرحله اول توسعه که در دوره پهلوی و پیش از اصلاحات ارضی انجام یافته، در سمت شمال شرق روستا و مکانی که دسترسی اهالی به آب رودخانه سیس آباد میسر بوده، شکل گرفته است.
        در مرحله دوم توسعه، در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی، به سمت جنوب گسترش یافته و واحدهای مسکونی آن همانند قسمت قبل منظم و به هم چیده ساخته شدند.
        در مرحله سوم توسعه، که تدریجی و در ۴۰ سال اخیر انجام شده، ساخت و سازها با بهره گیری از مصالح شهری و الهام از معماری و پلان امروزی در سمت شرق آبادی صورت گرفت.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹ درجه و ۳۸ دقیقه و ۷ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۱ دقیقه و ۴۸ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۹۴۱ متر است.

        این دهکده در ۲ کیلومتری شمال شهر مشهد قرار دارد و رودخانه کشف رود در شمال آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می‌باشد. (منبع 19)

        مساحت


        این روستای کوچک ۶/۶ هکتار وسعت داشته و اهالی آن در ۱۰۲ واحد مسکونی اشتغال دارند. در یک مطالعه میدانی مساحت کل روستا ۳۵۴۳۴ هکتار و تعداد واحدهای مسکونی آن ۹۴ باب گزارش شده است. تراکم نسبی جمعیت در آن 91/ 55 نفر در هر هکتار می‌باشد.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        اماکن مذهبی


        این آبادی یک باب مسجد دارد که در شمال آبادی قرار گرفته و ۲۳۴ متر مربع مساحت دارد.

        گویش و مذهب


        اهالی آن فارس زبان و شیعه مذهب هستند.

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله‌ای می‌باشد.

        سازمان اداری


        این روستا دهیاری دارد، اما شورای اسلامی روستایی ندارد.

        آثار تاریخی


        ۱. پل شاهی: این بنای تاریخی متعلق به دوره تیموریه بوده که در اواخر دوره صفویه و اوایل افشاریه و قاجاریه مرمت و بازسازی شده، در ۵ کیلومتری شمال مشهد و در جاده قدیمی مشهد به کلات و بر روی رودخانه کشف رود واقع گردیده و به شماره ۱۱۰۱۵ در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.
        این پل به طول تقریبی ۱۰۰ متر بوده و نوع پلان آن ۱۱ چشمه به طور قرینه و آب‌برهای مثلثی‌شکل است و مصالح ساختمانی آن آجر به ابعاد 5‍‍×23×23 و 5×26×26 سانتی متر در پایه‌ها، بدنه و تاق‌ها و همچنین قلوه سنگ در سنگفرش در بستر زیر پل بوده و فاقد کتیبه و تزئینات است.

        ابعاد دهانه‌ها با یکدیگر متفاوت بوده و با توجه به تصاویری که از ۶ دهانه باقی مانده پل در سال ۱۳۶۶ برداشته شده است، چشمه‌های پل دارای طاق‌هایی با قوس جناغی و در مواردی تقریبا طاق‌هایی مدور بوده، اما قوس تمامی دهانه‌های بالای پایه‌ها جناغی بوده است.



        این اختلاف می‌تواند مربوط به بازسازی‌هایی باشد که در دوره‌های بعد بر روی پل صورت گرفته است.

        این پل با مصالح آجر، ملات ساروج، گچ و ظاهرا در قسمت پایه‌ها سنگ ساخته شده و پایه‌های آن در جهت مخالف جریان آبه برای شکستن فشار آب و تسهیل جریان آن، به صورت مثلثی ساخته شده بود.
        بر بالای این پایه‌ها و حد فاصل دهانه‌های اصلی، دهانه‌های کوچک‌تری (با عرض کم و ارتفاع زیاد) ساخته بودند و خلیفه این دهانه‌ها، علاوه بر کاهش فشار ناشی از سنگینی پل بر پایه‌ها و صرفه‌جویی گذر پل، ۳۰ پا عرض داشته و با توجه به سکوهای موجود، در طرفین آن جان‌پناهی بوده است.
        5 دهانه از پل شاهی بر اثر سیلاب‌های فصلی و شدید کشف رود در دهه ۶۰ و ۶ دهانه باقی مانده نیز در سیلاب‌های سال ۱۳۷۵ به طور کامل ویران گردید. (بناهای عام المنفعه، ۱۰۰-۱۰۱)



        کلنل سی. ام. گرگر، در جریان سفر خود از مشهد به درگز، در ۷ اگوست ۱۸۷۵م. / ۱۶ مرداد ۱۲۵۴ش. از این بنای تاریخی دیدن کرده و می‌گوید: «بعد از خواجه ربع راه به دره رودخانه آب مشهد با کشف رود سرازیر می‌شود و پس از طی یک و نیم مایل از طریق یک پل سنگی خوب به نام پل شاهی از رودخانه که در این جا فقط ۳۰ با عرض دارد، می‌گذرد و سپس یک سربالایی نه‌چندان بلند را پشت سر می‌گذارد و به روستای دروی می‌رسد.» (شرح سفری به ایالت خراسان، 3/ 48)
        لرد جرج نانانیل کرزن نیز اشاره کوتاهی به این پل تاریخی دارد: «در ۵ میلی شهر به پل بزرگ و درازی رسیدیم که ۱۱ طاق داشت و بر کشف رود ساخته بودند. این پل که به نام شاه نیز شهرت دارد، نسبت به آب باریک رودخانه که فقط ۲۵ با عرض داشت و آب کمی در آن جاری بود، خیلی بی‌تناسب به نظر می‌رسید. دستگردهای پل را اصلا با قلوه سنگ درشت فرش کرده بودند، اما مثل تمام کارهای نیک در ایران، قسمت عمده آن از بین رفته است و سنگفرش وارفته فعلی را در واقع برای شکستن پا درست کردند، نه جلوگیری از آن.» (ایران و قضیه ایران، 1 /208 – 209)

        رسته :عوضی
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 32/ 251 – 252

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :155
        مطالب مرتبط
        عوضی
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: