• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        فرخ اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای فرخ‌ آباد (Farrokhabad) از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        فرخ‌ آباد، یکی از ۲۸ روستای حریم کلان‌ شهر مشهد است، که با واژه آباده ترکیب بافته و جزء نامجای‌ هایی است که شناسه خویش را از آبه و آباده و آبادی می‌گیرد، یعنی نزدیک‌ ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.
         
        تنها ۷ روستا به نام «فرخ‌ آباده» در ایران وجود دارد، که عبارت‌اند از:
         
        1. فرخ‌ آباد: از توابع دهستان فرخ‌آباد بخش مشکین‌دشت شهرستان فردی استان البرز

        ۲. فرخ‌ آباد: از توابع دهستان دو آب بخش دوآب صمصامی شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری

        ٣. فرح‌ آباد: از توابع دهستان اسماعیلی بخش اسماعیلی شهرستان جیرفت استان کرمان

        4. فرح‌ آباد: از توابع دهستان اناران بخش مرکزی شهرستان دهلران استان ایلام

        5. فرخ‌ آباد: ارباب‌زاده: از توابع دهستان ریوند بخش مرکزی شهرستان نیشابور استان خراسان رضوی

        6. فرخ‌ آباد سفلی: از توابع دهستان گل‌گل بخش مرکزی شهرستان کوهدشت استان لرستان

        7. فرخ‌ آباد علیا: از توابع دهستان گل‌گل بخش مرکزی شهرستان کوهدشت استان لرستان
         
        این نام واژه جغرافیایی از دو بخش تشکیل شده است:
         
        1. فرخ (Farrokh): به معنای تابان، مجلل، زیبا، خجسته، مبارک، میمون، جمیل. (منبع 14، 2/1125).


         
        ۲. آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata)، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع 1)
         
        دکتر بهرام فرهوشی، آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از pat به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an ، به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از a-pat-in ، به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (فرهنگ زبان پهلوی، 36) هر چند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثناء خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می‌باشد. (منبع 3، 1/2)


         
        آباد (a.bad)، به جایی گفته می‌شود که در آنجا آب و گاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کند، معمور، مقابل ویران. جزء پسین در اسامی امکنه،
        نظیر ابراهیم‌آباد، جعفرآباد، علی‌آباد.

        فارسی میانه: apat (آباد) ایرانی باستان:

        - a - pata (محافظت‌شده، پاییده‌شده).

        (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MISS 45/1985 23f)

        از ریشه - (pa(y (پاییدن، مراقبت‌کردن).

        پارتی (اشکانی): [bd[abad (آباد).

        (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)

        سغدی: ''p''t (آباد)، -''py (توجه‌کردن، پاییدن) (-paya -a)، (203، 192 Gharib SD)، 'pat (احسنت، آباد!). (10 (Mac Kenzie Ac.Ir. / 1976 (74 مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (مجمع‌الفرس، 33).

        خوارزمی: bdn آبادان) ( فارسی) (6 Henning-FKhwD)

        کردی: شرش (آباد) (82 Asatrian-Livshits Kurdica)

        ارمنی: apat آباد، معصور) (ایرانی)، anapat (مخروبه، ویرانی) (-فارسی میانه: an + apat بایر، ناآباد) (97.Hubschmann Arm-gr) (منبع 12)
         
        دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از: فارسی میانه آپات A-pat مأخوذ است که این کلمه نیز می‌تواند از ایرانی باستان ap-pa-ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
         
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت‌کردن (اینجا به معنی‌آباد و معمور‌بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی اوقات صفت فاعلی).
         
        واژه مرکب apa-ta بک صفت است که در اینجا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می‌باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکوت است. (منبع 13)
         
        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، باز، بسامان، منظم، مرتب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، مشق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه‌یافته، روا، مجری.
         
        در پایان نام برخی از آبادی‌ها، شهرها، قصات، بخش‌ها و شهرستان‌های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه (تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق‌آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه «آباده» آمده و به معنی آباد‌کرده و آباد‌شده است.

        در ایران، کلمه پارسی «‌آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می‌گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه «آباد» ترکیب یافته است.
         
        بی‌شک، بنیانگزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام فرخ (با پسوند احتمالی خان) بوده است، که در دوران پهلوی در این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمی بوده است.

        تاریخچه


        با اینکه برخی از نویسندگان تراجم و رجال این احتمال را قوی می‌ دانند که روستای فرخ‌ آباد همان قرمه فرخزاد توس بوده است، اما در هیچ‌ یک از اسناد و مدارک دولتی و منابع تاریخی و گزارش سفرنامه‌ نویسان، نام و نشانی از این آبادی به چشم نمی‌ خورد و این فرضیه را تقویت می‌کند که این دهکده در اواخر دوره مشروطیت و اوایل دوره پهلوی و با ادغام دو روستای کلاته عرب‌ ها و فرخ‌ آباد پدیدار شده است.
         
        روستا در آغاز به شکل قلعه‌ ای و با بهره‌ گیری از معماری استحکامات دفاعی شمال خراسان ساخت شده و واحدهای مسکونی آن به صورت فشرده در داخل محدوده قلعه قرار داشتند و امروزه بخش اعظم آن در محدوده انبار «باغ شجاع» قرار دارد.
         
        پس از ویرانی تدریجی قلعه، روستائیان منازل خود را به خارج از قلعه انتقال دادند، هر چند گفته می‌شود شبهه‌غصبی بودن زمین باغ شجاع در این کوچ دسته‌ جمعی مردم بی‌ تاثیر نبوده است.
         
        مرحله دوم توسعه در جنوب غرب باغ شجاع و در فاصله زمانی سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۲ انجام یافته و ساختمان‌ سازی در اراضی بایر شکل گرفته است. درمرحله دوم توسعه، که در محدوده زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی انجام گردیده، به دلیل رشد مهاجرت از روستاهای شهرستان‌ های بیرجند، سربیشه، در میان، قائنات و زیرکوه، عمدت؛ در بخش کلاته عرب‌ ها تجلی یافت.
         
        توسعه فیزیکی روستا با شتاب فزاینده و غیرقابل کنترل در سال‌های اخیر، منجر به ساخت‌و‌سازهای نامنظم و پراکنده و تمام‌ بافت جدید و قدیم روستا گردیده و مهاجرپذیری افسارگیخته و تأثیر شگرف حاشیه‌نشینی کلان‌شهر مشهد، دورنمای خواسته یا ناخواسته ادغام آبادی با شهر مشهد را بیش از پیش نمایان‌تر نموده است، هر چند در حال حاضر دو روستای همجوار فرخ‌ آباد و کریم‌ آباد عملاً یک واحد جغرافیایی سیاسی را تشکیل داده اند.
         
        مهدی سیدی درباره آن می‌ نویسد: «این روستای نه‌ چندان قدیمی در حاشیه شمال شرقی شهر مشهد و جوار روستاهای عباس‌ آباد، قلعه عرب‌ها، همت‌ آباد و کریم‌ آباد قرار دارد و همچنان به صورت روستا باقی مانده و حدود ۱۰۰۰ متر با حاشیه حوزه شهرداری منطقه ۵ فاصله دارد.
         
        راه قدیم مشهد به سرخس از کنار این روستا می‌گذشته، کما اینکه درخت‌های کهنسال دو طرف جاده مزبور هنوز در محل این روستا باقی است، اما در «سفرنامه رکن‌ الدوله» (مربوط به سال ۱۲۹۹ ق.) که از روستاهای ابراهیم‌ آباد و قاسم‌ آباد به عنوان قراء حاشیه جاده سرخس یاد شده، خبری از این روستا نیست.
         
        با این همه، اهالی فرخ‌ آباد این روستا را قدیمی می‌دانند. فرخ‌آباد ملکی و مالک اصلی آن آقای حلال است. هنوز مزارع جو و گندم در پیرامون این روستا ملاحظه می‌شود. (نگاهی به جغرافیای تاریخی مشهد، 247-246)

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافایی ۵۹ درجه و ۴۱ دقیقه و ۱۸ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۱۵ دقیقه و ۳۱ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۹۴۳ متر :است.
         
        این دهکده در 5/1 کیلومتری جنوب شرق شهر مشهد و شرق جاده مشهد به توس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می‌باشد. دانش‌ نامه (منبع 19)

        مساحت


        این روستا همراه با آبادی کریم‌ آباد ۲۹ هکتار وسعت دارد. اهالی فرخ‌ آباد در ۱۹۲ واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت این دو دهکده بر روی هم، 62/ 76 نفر در هر هکتار می‌باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        گویش و قومیت




        اهالی آن ترکبیی از فارس‌های خراسانی، مهاجران بلوچ و بیرجندی و افغانی بوده، که پیرو دو مذهب تشیع اثنی‌عشری و تسنن حنفی می‌باشند.
         

        محلات


        این روستا بدون آنکه از تقسیم‌بندی عرفی محلات بهره‌گیری نماید، عملاً به دو بخش قریشی تقسیم شده است.
         
        1. کلافه عرب‌ها: در جنوب غرب روستا، تا کوچه باغدار، که در حال حاضر متشکل از ۴۰ خانوار و ۱۷۰ نفر می‌باشند. این مهاجران در آغاز جنگ جهانی اول بر اثر بروز قحطی و خشکسالی از روستاهای بسیار محروم شهرستان بیرجند به این روستا کوچیده و در آن سکنی گزیده‌اند.
         
        ۲. فرخ‌آباد: کلیه واحدهای مسکونی و تجاری واقع در حد فاصل خیابان باغدار تا آخرین منزل واقع در شرق آبادی را دربر می‌گیرد و اهالی آن متشکل از فارس‌ها و ۳ خانوار بلوچ و ۳ خانوار مهاجر افغانی می‌باشند.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک مسجد است که تقریباً در مرکز آن واقع شده و 406 مترمربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        مشاهیر


         
        1. ابوسعید فرخ‌آبادی: محدث و دانشمند سده روستاهای چهارم هجری، ابوسعید محمد بن‌سعید بن محمد طوسی قاضی فرخ‌زادی، در شهرستان مشهد زاده شد. برخی از تاریخ‌نگاران پسوند جغرافیایی «فرخ‌زادی»، او را با «فرخ‌آباد» یکی دانسته‌اند.
         
        وی از محدثان نامور تاحیه طوس بوده که از پدرش سعید بن‌محمد طوسی اجازه نقل حدیث دریافت نمود و سپس در شهرهای طوس و نیشابور و مرو از محدثان عصر خویش، همانند الزبادی و عبدالله بن‌یوسف اصفهانی حدیث شنیده و مدتی نیز به تناوب در شهر نیشابور اقامت داشت.

        مدتی در شهرهای خراسان به شغل قضاوت پرداخت و همزمان به آموزش و نقل حدیث در مدارس طوس و نیشابور همت گماشت. سرانجام در سال ۳۷۷ ق. بدرود حیات گفت. (تاریخ‌الاسلام، 215-209: المنتخب‌السیاق، ۷۱)

        جاودانه‌های تاریخ


        1. مهدی سالاریان کبیر: در ۱ فروردین ۱۳۴۷ در روستای فرخ‌آباد از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمد، سنگ‌تراش بود و مادرش زهرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. تعمیرکار خودرو بود.



        به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در ۲۱ بهمن ۱۳۶۵، در سن ۱۸ سالگی، با سمت آرپی‌جی‌زن در شلمچه بر اثر اصابت گلوله به پهلو و سر و عوارض ناشی از مصدومیت شبایی به شهادت رسید. پیکرش را در بهشت رضای مشهد به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 831)

        رسته :فرخ آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 33/ 259
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :30
        مطالب مرتبط
        فرخ اباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: