• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        فریزی

        موقعیت سیاسی


        روستای فریزی (Ferizi) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        3 روستا به نام «فریزی» (به طور مطلق و بدو پیشوند و پسوند) در جغرافیای سیاسی ایران وجود دارد، که عبارتند از:

        1-فریزی: از توابع دهستان گل مکان بخش گل بهار شهرستان چناران استان خراسان رضوی

        2-فریزی: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی

        3-فریزی: از توابع دهستان برادوست بخش صومای برادوست شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی.

        در باره وجه تسمیه این آبادی چند دیدگاه وجود دارد:

         دیدگاه اول: نام روستا از یک گیاه علوفه ای گرفته شده که در مزارع آن به وفور یافت می شود. فریز در زبان فارسی به معنای گیاهی است در نهایت سبزی و تازگی که از خوردن آن چهارپایان فربه شوند. این گیاه پایا و خودرو که در کشتزارها و مزارع و کنار جوی آب و رودخانه ها می روید، دارای برگ های باریک و بلند و ریشه های در هم پیچیده می باشد. (برهان قاطع، 1483/3؛ زبان شناسی علمی بررسی گویش قایتی، 172).

        فرز (Ferz)، در گویش خراسانی به علف هرز و یک جور علفی که ریشه هایش به یک جا نیست و فرز (ferez) هم به معنی سبزه ای است که در نهایت تری و طراوت باشد. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ،222)



        دیدگاه دوم: روستای فریزی در ناحیه ای خوش آب و هوا و سرسبز و آکنده از چمن زار و مرتع و مرغزار ساخته شده است و فریز به معنای مرغ و چمن و پرند می باشد. در گوش سبزواری، فرز به معنای چمن می باشد. (فرهنگ نامه بومی سبزوار، 386) در گویش خراسانی فرز (ferez)، یعنی چمن، چمن سبز، سبزه. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 222)

        دیدگاه سوم: در این آبادی، در سال های پربرف و باران، ساکنان آن مجبور بودند به دلیل سرما و برودت شدید شمال خراسان در فصل پاییز و زمستان و بسته بودن راه های مراصلاتی به شهر و عدم دسترسی به دام و گوشت زنده، در فصل تابستان گوش دام خود را قدید وفریز و خشک کرده و در مکان های خاص نگهداری می کردند و در فصل زمستان از آن برای خوراک خویش استفاده می نودند. (فرهنگ فارسی معین، 2/ 2541؛ برهان قاطع، 3/ 1483)

        دیدگاه چهارم: فریز، واژه ای پارسی به معنای ستردن موی و پشم است (فرهنگ فارسی معین، ستردن موی و پشم است (فرهنگ فراسی معین، 2/ 2541) و چون پشم چینی از گوسفندان در این منطقه از دیرباز رواج داشته و به عنوان یکی از منابع اقتصاد شبانی محسوب می گردید، نام روستا نیز از این واژه اخذ شده است.

        دیدگاه پنجم: برخی بر این باورند که فریزی از فر (شکوه، عظمت) + زی(زیستن، زندگی) گرفته شده و در مجموع به معنای زیستگاه شکوهمند می باشد.
         

        تاریخچه


        این روستا از آبادی های کهن اسلامی شهرستان مشهد است، که قدمت آن به سده های هشتم و نهم هجری تعلق دارد، چنان که شهاب الدین عبدالله خوافی ( حافظ ابرو)، جغرافیدان نامی سده هشتم و نهم هجری ( در گذشته 833ق.) نام آن را به شکل قریه فریزین از توابع بلوک میدان از توابع ولایت طوس ثبت کرده است. (جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو، 60)

        روستای فریزی مدارج ترقی و پیشرفت خود را در روزگار صفویه، افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پرجمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.

        اغلب سفرنامه نویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده اند، همان گونه که علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284ق./25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل فریزی و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (روزنامه سفر خراسان، 210)

        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300-1290ق.) را چنین بیان می کند:

        « مزرعه فریزی: در یک فرسخ و نیمی شهر واقع است. 10 خانه وار رعیت دارد و زراعت مزرعه از آب قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوانی ندارد.» ( کتابچه میان ولایت، در « جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 207-208)

        مرحله اول توسعه، در شرق هسته اولیه آن که در شمال روستا واقع شده، در طول سال های پرفراز و نشیب 1330 تا 1342 شکل گرفته و واحدهای مسکونی نوساز در کنار مساکن مرمتی و مخروبه احداث گردیدند.

        مرحله دوم توسعه، با آن که با واگذاری املاک و اراضی به روستائیان بومی در حد فاصل اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسامی همراه بود، آهنگ رشد قابل قبولی نداشته و ساخت و سازها عموما در حد بازسازی بناهای مخروبه و بی دوام بوده تا ساخته شدن واحدهای مسکونی وسیع و تغییر در شبکه معاصر آن.

        مرحله سوم توسعه، در سال های اخیر به وقوع پیوسته و با بهره گیری از فرم و مصالح شهری، در شرق و جنوب شرق روستا، تیپ عمومی آن دچار تغییرات اساسی گردیده و کاربری های عمومی و آموزشی در این مرحله پدیدار گردیدند.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 32 دقیقه و 23 ثانیه طول شرقی و 35 درجه و 54 دقیقه و 18 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1363 متر است.

        این دهکده در 13 کیلومتری شمال شهر مشهد قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 261-262).

        قنات فریزی، دارای 1400 متر طول، 50 میله چاه، 12 متر مادرچاه، دبی 6 لیتر بر ثانیه و 6 هکتار سطح زیر کشت می باشد.

        مساحت


        این روستا 22 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 404 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 95/ 112 نفر در هر هکتار می باشد.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt= alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        گویش و مذهب


        اهالی آن فارس زبان و شیعه مذهب می باشند.

        محلات


        این روستا به دو محله تقسیم می گردد:

        1-محله بالا: در جنوب آبادی واقع شده و وسعت بیشتری را به خود اختصاص می دهد. دبستان و دبیرستان روستا در این محله قرار دارند.

        2.محله پائین: در شمال آن قرار گرفته و بافت آن مرمتی و نوساز است. تنها مسجد دهکده در آن واقع شده است.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد در محله پائین می باشد که مسجد امام رضا(ع) نام دارد و 881 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهباری.

        مشاهیر


        1.تاج الدین طوسی فریزه ای: دولتمرد عصرایلخانی، تاج الدین طوسی فریزی در روستای - فریزی چشم به جهان گشود. نام وی به شکل - فریزنه با فریزنی با فریزنه ای هم ثبت شده و برخی از تاریخنگاران زادگاه او را دهکده فرزنی» (از توابع دهستان سرجام بخش احمد آباد شهرستان مشهد) دانسته اند.

        وی از امرای محلی خراسان در زمان یورش: مغولان به ناحیه طوس بوده که در بخش کوچکی از این منطقه حکمفرمایی می نموده و علیه اشغال ایران توسط بیگانگان به مبارزه مسلحانه دست زده و برای خود نام و نشانی کسب کرده بود.

        عطاملک جوینی در باب اذکر جتور و تولیت او خراسان و مازندران راه، به این شخصیت کمتر شناخته شده در تاریخ نظامی اشاره کرده است:

        در هر ناحیتی امیری ناگهان پدید می آمد و بر سر هر قله ای قلعه ای می ساخت. آن بدین تاختن می آورد و این آن را می گرفت و می کشت و باسقاقان را که جورماغون در هر طرف گذاشته بود، قراجه و ترکان او بکشتند و هر کسی را که با مغولان دم اپلی یزد، می گرفتند

        بدین سبب جنتمور اکلبلات» را با لشکر به دفع اقراجه به حدود نشابور فرستاد. پدرم با جمعی از معارف و اکابر از نشابور آبت فرار بر خواندند و بر راه طوس بیرون آمدند.

        و در آن وقت از شارستان طوس یکی بود که او را تاج الدین فریزنه ای می گفتند. به قتل و تک از تمام بی دینان گذشته و در طوس قلعه ای به دست فرو گرفته بود. چون پدرم با بزرگان بدان حدود رسیدند و الغریق یتعلق بکل شی، به اعلام وصول خویش و استعلام از استیمان : معتمدی نزدیک او فرستادند.

        ایشان را به مواعید عرقوبی مستظهر گردانید. به اعتماد سخن مموه او روی در راه نهادند تا بدان قلعه رسیدند... چون کلبلات بعد از انهزام قراجه بازگشت و احوال این جماعت شنیده بود، ایلچی به نزدیک فریزنی فرستاد و ایشان را بازخواست کرد.

        فریزنی بر نیت آنک کار آن جماعت به دست کلبلات کفایت شود، ایشان را به نزدیک او فرستاد. کلبلات مورد پدرم و بزرگان را به انواع استمالت مستظهر گردانید و پدرم را قطعه ای است در این معنی:

        و قدت علی الأفریزنی الذی له

        صنائع تحکی عن رکاکه عقله

        خبیث کثیر فی الدنایا حدیثه

        یعز علی الراوین ایر نقله

        ترجمه: نزد افریزنی رفتم، کسی که اعمالش از سبکی عقلش حکایت می کرد. پست های سخن او چنان است که نقل کمترین آنها بر راویان گران بود.

        گرچه اندک زمانی بعد لشکر مغول موفق به فتح قلعه و از بین بردن تاج الدین شد، اما به نظر می رسد وی از جمله کسانی بوده که با احساس وظیفه ملی خویش نسبت به جنایات قوم مغول در خراسان بزرگ، علم مخالفت با آنان را برافراشته و به باری همولایتی های خویش مدنی نیز به ایستادگی در قلعه طوس و آبادی های اطراف آن همت گماشته است.

        برخی وی را زاده افریزن هرات دانسته اند، که با توجه به نزدیکی روستای «فریزی» به « قلعه طوس»، واقعی به نظر نمی رسد. (فرهنگ خراسان، 3/ 471-472).



        جاودانه های تاریخ


         


        1.حبیب الله الله دوست: در 10 آذر 1344 در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد زاده شد. پدرش محمدباقر و مادرش شهربانو نام داشت. تا پایان دوره راهنمایی درس خواند. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در 11 شهریور 1365، در سن 21 سالگی، با سمت بی سیم چی در حاج عمران عراق بر اثر اصابت ترکش به سر و صورت، شهید شد. مزار او در زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 139).

        2-عباس حمیدی موحد: در 1 شهریور 1340 در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش رضا، کشاورز بود و مادرش زهرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او نیز کشاورز بود. سال 1361 ازدواج کرد و صاحب 2 دختر شد. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در 12 بهمن 1365، در سن 25 سالگی، با سمت راننده در شلمچه بر اثر اصابت گلوله به سینه، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 524)

        3. غلامحسین حیدری: در ۹ بهمن ۱۳۴۷ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش علی اصغر، راننده بود و مادرش صغرا نام داشت. تا دوم راهنمایی درس خواند. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در ۱۰ شهریور ۱۳۶۵، با سمت بی سیم چی در حاج عمران عراق به شهادت رسید. پیکرش مدت ها در منطقه برجا ماند و پس از تفحص، در زادگاهش به خاک سپرده شد. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/529)

        4. هاشم ذوقی فخرآبادی: در ۱ خرداد ۱۳۴۶ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد زاده شد. پدرش حجی محمد، کارگر بود و مادرش فضه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در ۲۳ دی ۱۳۶۵، در سن ۱۹ سالگی، با سمت کمک تیربارچی در شلمچه بر اثر اصابت ترکش به سینه و پاها، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/667).

        5. سیدهاشم سادات فریزی: در ۵ فروردین ۱۳۴۸ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش سیدرضا و مادرش ام البنین نام داشت. در حد خواندن و نوشتن سواد آموخت. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در ۴ دی ۱۳۶۵، در سن ۱۷ سالگی، در جزیره بوارین شهید شد. مزار او در زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 821)

        6- ماشاء الله غفوریان حنایی: در ا فروردین ۱۳۴۲ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد

        به دنیا آمد. پدرش حسین، کشاورزی می کرد و مادرش زهرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. او تیز کشاورز بود. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در ۵ فروردین ۱۳۶۰، در سن ۱۸ سالگی، در بانه هنگام درگیری با گروه های ضد انقلاب بر اثر اصابت ترکش به کتف و دست، شهید شد. پیکرش را در گلزار خواجه ربیع مشهد به خاک سپردند. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1190 -۱۱۹۱) .

        7- مجید کریمی: در ۱۰ فروردین ۱۳۵۱ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش محمدعلی، کارگر بود و مادرش صدیقه نام داشت. تا چهارم ابتدایی درس خواند. از سوی بسیج در جبهه حضور یافت. در ۵ مرداد ۱۳۶۶، در شلمچه بر اثر عوارض ناشی از مصدومیت شیمیایی به شهادت رسید. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1309)

        ۸- محمد کشوری: در ۱ شهریور ۱۳۴۰ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش رجبعلی و مادرش فاطمه نام داشت. تا چهارم ابتدایی درس خواند. کشاورز بود. از سری ارتش در جبهه حضور یافت. در ۵ مرداد ۱۳۶۷، در سن ۲۷ سالگی، در سرپل ذهاب توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش خمپاره به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/1367)

        9- غلامحسین میرحسینی جوجانکی: در ۱ دی ۱۳۴۰ در روستای فریزی از توابع شهرستان : مشهد به دنیا آمد. پدرش امیرحسین، کارگر بود و مادرش صغرا نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. در نیروگاه کار می کرد. به عنوان پاسدار در جبهه حضور یافت. در ۴ تیر ۱۳۶۲، : در سن ۲۲ سالگی، با سمت نیروی واحد پدافند هوایی در مشهد بر اثر اصابت سهوی گلوله به شهادت رسید. مزار او در گلزار شهدای زادگاهش واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2/ 1589).

        ۱۰- غلامحسین ناصری: در ۱۴ فروردین ۱۳۴۸ در روستای فریزی از توابع شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش حسین، مستخدم وزارت فرهنگ و ارشاد بود و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره ابتدایی درس خواند. نقاش خودرو بود. به عنوان پاسدار وظیفه در جبهه حضور یافت. در ۲۴ خرداد ۱۳۶۷، در سن ۱۹ سالگی، با سمت بی سیم چی در سردشت توسط نیروهای عراقی بر اثر اصابت ترکش به سینه، شهید شد. مزار او در بهشت رضای مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 2 /1609).

        رسته :فریزی
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :31
        مطالب مرتبط
        فریزی
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: