• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        قادراباد

        موقعیت سیاسی


        روستای قادر آباد (Qaderabad) از توابع دهستان میان ولایت بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        قادر آباد، یکی از ۲۸ روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه «آباد» ترکیب یافته و جزء تامچای هایی است که شناسه خویش را از آب و آباده و و آبادی می‌گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.

        ۲۵ روستا در ایران به نام «قادر آباده وجود دارند. این واژه از دو بخش ترکیب شده است:

        1. قادر (Qader): به معنای توانا، مقتدر، زورمند، مالک، مسلط، قابل، لایق. (منبع 14، ۲۶۰۸/۲).

        2. آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata )، به معنی معمور و در مقابل ویران است.

        (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266).

        دکتر بهرام فرهوشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از a - pat به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی ازa - pat - an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از apat - ih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (فرهنگ زبان پهلوی، ۳) هر چند کلمه آبادی در زبان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع 3، ۲/ ۱)

        آباد (a . bad)، به جایی گفته می‌شود که در آن جا آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جزء پسین در اسامی امکنه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.

        فارسی میانه: apat (آباد) ایرانی باستان: - a - pata (محافظت شده، باییده شده). (منبع 4)

        از ریشه (pay ( پایدن، مراقبت کردن). پارتی (اشکانی): [ bd [ abad (آباد) (منبع 5)
        سغدی: pt" (آباد)، -py (توجه کردن، پایدن) (pat ، ( Gharib SD ۱۹۲,۲۰۳ ) ( a - paya احسنت، آبادا) ۱۰.Mac Kenzie Alr/۱۹۷۶ ۷۴ مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (مجمع الفرس، ۳۲).

        خوارزمی: bdn آبادان) ( فارسی) Henning FKhwD ۶)

        کرد: ava (آباد) Asatrian - Livshits ) Kurdica ۸۲)

        ارمنی: apat آباد، معمور) (ایرانی)، anapat( مخروبه، ویرانی) (فارسی میانه: an + apat بایر، نا آباد) (Hubschmann Armgr۹۷) (فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، ۳/۱-۴) دیدگاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات Apat مأخوذ است که این کلمه نیز می‌تواند از ایرانی باستان appa- ta : صورت باستانی) گرفته شده باشد.

        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی اوقات صفت فاعلی). واژه مرکب apa - ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است. (وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸)

        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، باز، بسامان، منظم، مرتب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، منسق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرست، گرمابه تاریخی روستای قادر آباد توسعه یافته، روا، مجری.
        در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، قصبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه (تاجیکستان، ترکنتان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه آباده آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.

        در ایران، کلمه پارسی آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان تام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه «آباده ترکیب یافته است.


        بی‌شک، بنیانگزار و مؤسس و با ارباب این آبادی، شخصی به نام «قادر» (با پسوند احتمالی خان) بوده است، که در دوران صفویه تا قاجاردر این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمی بوده است.

        تاریخچه


        روستای قادر آباد از کهن ترین روستاهای شرق ایران به شمار می آید، که در دوران پیش از تاریخ به عنوان یکی از زیستگاه های مهم انسان ایرانی در کانون تمدن کشف رود شناخته می‌شود.

        قادر آباد، با توجه به بافته های باستان شناسی، بیش از ۶۰۰۰ سال قدمت دارد، اما به نظر می رسد که از آبادانی و رونق آن در هزاره نخست اسلامی کاسته شده و در عصر صفویه دوباره در ویرانه های بناهای باستانی آن روستای جدید سربر آورده با ساکنان جدیدی در این منطقه اقامت نموده باشند.

        نخستین گزارش رسمی و مستند از این روستا، به حدود ۱۵۰ سال پیش تعلق دارد، جایی که محمد حسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (۱۳۰۰-۱۲۹۰ ق.) را چنین بیان می‌کند:

        قریه قادر آباد: قدم النق است. ۵۰ خانوار کرد شادلو و خورده اویماق است. ۲۵ تو کر سواره دارد. زراعت از آب قنات مشروب می‌شود. در ۵ فرسخی شهر] است]. هوازیش معتدل است.»

        کتابچه میان ولایت، در جغرافیا و نفوس : خراسان در عصر ناصری»، ۱۹۶)

        هسته اولیه روستا در بخش شمالی بافت فعلی شکل گرفته، که دارای بافت ارگانیک، پیوسته و فرسوده بوده و حمام و انبارهای قدیمی یکصد ساله آن نیمه مخروبه برجای مانده است.

        مرحله اول توسعه آبادی، در جنوب منه اولیه و غرب روستا در بازه زمانی ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۲ شکل گرفته، که توأم با بازسازی بناهای فرسوده بوده است. مرحله دوم توسعه، این بار در شرق مرحله اول و ورودی دهکده انجام بافت و با واگذاری اراضی به روستائیان و لغو نظام ارباب و رعبئی، در محدوده زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی، ساخت و ساز پراکنده در جای جای آبادی شکل گرفت.

        در مرحله سوم توسعه روستای که در چهل سال اخیر به وقوع پیوسته، گسترش آن به سمت جنوب و جنوب غربی مرحله دوم توسعه : و به شکل جزیره ای و با استفاده از فرم و مصالح شهری تحقق یافته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹: درجه و ۲۶ دقیقه و ۲۵ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۰ دقیقه و ۱۶ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۱۰۳۱ متر است.


        این دهکده در ۲۰ کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و ۱۰ کیلومتری شمال جاده مشهد به قوچان قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال شرق آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک میباشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، (۲۹۷/۳۲) قنات قادر آباد، دارای ۲۰۰۰ متر طول، ۳۰ میله چاه، ۲۷ متر عمق مادر چاه، دبی ۵ لیتر بر ثانیه و ۳۰۰۰ هکتار سطح زیر کشت می‌باشد.

        مساحت


        اهالی آن در ۲۲ واحد مسکونی اقامت دارند.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



         

        محلات


        این روستا داری محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می‌باشد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد می باشد، که ۸۷۸ متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسلامی روستایی دارد و نه دهیاری.

        جاودانه های تاریخ


        1. امید فرخنده قادر آباد: در ۶ شهور ۱۳۴۸ در شهرستان مشهد به دنیا آمد. پدرش ابراهیم (قوت ۱۳۵۲) و مادرش صدیقه نام داشت. تا پایان دوره متوسطه درس خواند و دیلم گرفت. به عنوان گروهبان یکم ارتش خدمت می کرد. در ۳ بهمن ۱۳۶۹، در سن ۲۱ سالگی، با سمت فرمانده گروه در نکه بر اثر اصابت ترکش به شکم و کمر، شهید شد. مزار او در گلزار خواجه ربیع مشهد واقع است. (فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، ۱۲۳۱/۲)

        آثار تاریخی


        1. تپه قادر آباد: این تپه باستانی در فاصله ۷ کیلومتری شرق شهر نوس (تابران) و ۲۲ کیلومتری شمال شرق شهر مشهد، در میان روستاهای گرمه و قادر آباد و در حاشیه کشف رود قرار دارد و مختصات جغرافیایی آن ۵۹ درجه و ۲۷ دقیقه و ۱۷ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۰ دقیقه و ۳۴ ثانیه عرض شمالی می‌باشد.

        اکنون آنچه از این زیستگاه باستانی برجای مانده، تپه ای است به ارتفاع حدوداً ۱۰، طول ۴۵ و عرض ۲۵ متر که بر اثر فعالیت های کشاورزی و خاکبرداری به وسیله لودر، بخش عمده آن منهدم گردیده و ن ت میانی آن به شکل استوانه ای نامنظم تبدیل شده است.

        حفره هایی که حفاران غیر مجاز در رأس و بدنه تپه ایجاد کرده اند، مزید بر این تخریب شده است.

        با توجه به پراکندگی قطعات ظروف سفالی و ارتفاع تپه می توان تصور کرد که گستره عرصه آن خیلی بیشتر از وضع فعلی بوده است.

        لایه های تمدنی و استقراری شامل چنه، قلوه سنگ، خاکستر، ذغال، قطعاتی از ظروف سفالی، استخوان و برخی موارد دیگر در برش های اطراف تپه به خوبی مشاهده شدنی سفال های تپه قادر آباد از انواع مختلف ظروف منقوش و ساده با لعاب گلی آجری و قهوه ای و بعضا داغدار است که برخی دست ساز بوده و برخی دیگر چرخ ساز می باشد. این سال ها از طرفی با نمونه های اماکن پیش از تاریخ ماوراء النهر و ترکستان و از سوی دیگر با سفال تپه های همجوار نظیر قره تپه، توپ درخت و نه نادری مشهد و تپه فرهادگرد فریمان قابل مقایسه اند. به استناد سفال های موجود و وضعیت لایه های تپه می توان گفت این مکان یکی از زیستگاه های بزرگ و مهم پیش از تاریخ دشت توس بوده، که طی ۵۰۰۰ سال (از هزاره پنجم تا هزاره اول قبل از میلاد) به طور مداوم سکونت وجود داشته است.

        اگرچه بخش عمده تپه منهدم شده، اما آثار برجای مانده و لایه های زیرین محوطه آن، : جاوی اطلاعات بسیار ارزشمندی از ادوار پیش از تاریخ منطقه می‌باشند.

        تپه قادر آباد، به عنوان یکی از کهن ترین آثار تاریخی حریم کلانشهر مشهد، با قدمت هزاره پنجم و چهارم پیش از میلاد (پیش از تاریخ)، به شماره ۴۰۳۲ در تاریخ ۱۰ مهر ماه ۱۳۸۰، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

        2. گرمابه قدیمی این حمام در اواخر دوره قاجار ساخته شده و در حال حاضر، ویرانه های آن که ۶۵۵ متر مربع وسعت دارد، در شمال روستا به چشم می خورد. مصالح این بنا از خشت و گل می‌باشد.

         
         
         

        رسته :قادر آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :22
        مطالب مرتبط
        قادراباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: