• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        کلاته تیموری

        موقعیت سیاسی


        روستای کلاته تیموری (Kalateh-ye Teymuri) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن کلاته موری (Kalateh-ye muri) هم می گفتند.

        نام واژه کلاته تیموری در جغرافیای سیاسی ایران منحصر به فرد می باشد و از دو جزء کلاته + تیموری تشکیل می شود.

        کلاته (Kalateh)، به معنای قلعه، قلعه یا دهی کوچک که بر بلندی ساخته باشند، دیه کوچک، مزرعه، مزرعه کوچک، مزرعه کوچک بدون قید پستی و بلندی، دهی که دکان داشته باشد، خانه محقّر، قلعه مستحکم، حصار، خانه محق می باشد. (منبع 14؛ برهان قاطع، 3 /1667) در گویش خراسانی به کشتزار و مزرعه گفته می شود. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 239)

        از 241 روستای ایران که با نام «کلاته» آغاز می شود، 55 کلاته در تابعیت شهرستان مشهد می باشند، عبارتند از:

        1.بخش احمد آباد:

        1-1.دهستان پیوه ژن: کلاته نیزار، کلاته قنبر، کلاته نودرخت، کلاته گرگی، کلاته علی شو بالا، کلاته علی شو پایین، کلاته درخت جوز بالا، کلاته درخت جوز پایین، کلاته تاکور، کلاته رندر بالا، کلاته خلالای، کلاته فاسه زار، کلاته علی آّباد، کلاته تنگل آغل، کلاته گمبی، کلاته کمپلی (کمالی)، کلانه پیر، کلاته خان نایب، کلاته ده دوست، کلاته امبوسان پایین، کلاته جوهر سفلی، کلاته شور، کلاته عباس آباد، کلانه سید احمد.

        2-1.دهستان سرجام: کلاته یوسف زیارت.

        2. بخش مرکزی:

        1-2. دهستان تبادکان: کلاته تیموری، کلاته قاضی، کلاته حاج امیر.

        2-2. دهستان طوس: کلاته سید علی، کلاته برفی، کلاته ملا حسین، کلاته میراز تقی، کلاته نوری.

        3-2.دهستان کارده: کلاته عرب ها.

        4-2. دهستان میان ولایت: کلاته محمد باقر، کلاته حسن، کلاته قربان، کلاته علی، کلاته اسماعیل.

        5-2. دهستان کنویست: کلاته یزدی ها، کلاته چاپار قلعه، کلاته فیض آباد، کلاته سید صادق.

        6-2. دهستان درزآب: کلاته چشمه علیمو.

        3.بخش رضویه:

        1-3.دهستان آبروان: کلاته سیدا

        2-3. دهستان پایین ولایت: کلاته میرزاخانی، کلاته یعقوبی، کلاته عبدل، کلاته قدم، کلاته حاج لی، کلاته حاجی نظر، کلاته کاریزنو، کلاته قلی، کلاته منار.

        3-3. دهستان میامی: کلاته حاجی قربان.

        کلاته تیموری، به معنای مزرعه ای است که متعلق به ایل تیموری می باشد.

        «بخش مهمی از مهاجرت های انسانی پس از مسئله هرات، به طوایف 4 اویماق مربوط می شود که جمعیت قابل توجهی را شامل می شد و می توانست توازن نظامی و اقتصادی را در هر منطقه ای بر هم زند. ایلات تیموری، هزاره و جمشیدی در دوزه ناصرالدین شاه با تثبیت مرزهای جدید، تابعیت ایران را پذیرفتند و جایگاه ممتازی در ساختار سیاسی، نظامی و اقتصادی خراسان داشتند.

        ایل تیموری یکی از مهم ترین طوایف چهار اویماق بود که از شمال هرات به اطراف مشهد مهاجرت کرد. ایل تیموری به طور کلی به دو بخش قلیچ خانی و عطاء الله خانی تقسیم می شد و دارای تیره های مختلفی بود.

        در کتاب فرهنگ خغرافیایی ایران مفصل ترین تقسیم بندی در این زمینه با ذکر 70 تیره ارائه شده است. این تیره ها صرفه متعلق به تیموری های خراسان است که در جام، باخرز تا نزدیک مشهد زندگی می کردند و تیره میش مست با 200 خانوار نزدیک مشهد زندگی می کردند و برخی از بزرگان این طایفه در مشهد سکونت داشتند.

        امیر قلیچ خان رئیس ایل تیموری، در 1220ق. از سوی محمد ولی میرزا حاکم خراسان اویماق بیگی خوانده شد و طی رقمی مزارع خواف جهت امرار معاش و اسکان طوایف تابعه اش به وی واگذاری شد.

        ایل تیموری نقش مهمی در قیام کلنل پسیان ایفا کرد. اگر در شورش های سال 1333 تا 1336ق. ایل تیموری در برابر حملات بربری قرار گرفته بودند، اما در جریان قیام کلنل پسیان گروه بندی هزاره ها و تیموری ها به خاطر گرایش های ایلی متفاوت بود.

        تیموری ها که اهل تسنن بودند، زیاد وارد مشهد نشدند و تنها روسای ایل ساکن مشهد بودند. در دهه های اخیر آنان به اطراف مشهد مهاجرت و بیشتر در شهرک شهید رجایی، شهید باهنر و تاجرآباد وبرخی نیز در شهرک رضوی، بازه شیخ و مهدی آباد زندگی می کنند و روستای سالارآباد در شرق مشهد محل اصلی تمرکز تیموری ها است. آنان به خاطر سنی مذهب بودن ارتباط خوبی با بلوچ های این شهرک ها دارند و از مساجد سنی های بلوچ و ترکمن ها استفاده می کنند.» (گروه های مهاجر به مشهد از صفویه تا کنون، 193-199)

        وجه تسمیه


        این روستای نو بنیاد در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی ساخته شده و مانند دیگر مزارع کشاورزی حریم کلانشهر مشهد، همچنان که در برخی استان های شمال کشور به نام «سازمان کشاورزی»، «مزرعه»و در استان های جنوب شرق با عنوان «موتور» یا «تلمبه» یا «صحرا» شناخته می شوند، دارای اقتصاد کشاورزی محور بوده و روستاییان به احداث خانه های خشت و گلی در اطراف مزارح خود، یک روستای کوچک، نامنظم و غیر یکپارچه را پدید آوردند، به گونه ای که هسته اولیه آن که دارای بافتی ارگانیک، پیوسته و فرسوده بوده است.

        مرحله اول توسعه، با افزایش تدریجی جمعیت، در سال های پر فراز و نشیب 1330 تا 1342، و مرحله دوم توسعه در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی انجام یافته است. مرحله سوم توسعه، در چهل سال گذشته با روی آوردن به فرم و مصالح شهری نمود عینی یافته و سبب دگرگونی وسیع در بافت و معماری ترکیبی آبادی شده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 34 دقیقه و 2 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 27 دقیقه و 12 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1008 متر است.

        این دهکده در 33 کیلومتری شمال شهر مشهد و 6 کیلومتری شرق جاده مشهد به توس قرار گرفته است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 19)
         
         alt= alt=

        مساحت


        این روستا 5 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 13 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 4/ 26 نفر در هر هکتار می باشد.
         
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسلامی دارد، نه دهیاری.

        رسته :کلاته تیموری
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 3/ 3014
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32 /307 – 308
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :238
        مطالب مرتبط
        کلاته تیموری
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: