• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        کلاته چاپارقلعه

        موقعیت سیاسی


        روستای کلاته چاپارقلعه (Kalateh –ye Chapar Qaleh) از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        به اختصار به آن چاپار قلعه (Chapar Qaleh) هم می گویند.

        نامجای کلاته چاپار قلعه در جغرافیای سیاسی ایران منحصر به فرد بوده و از سه جزء کلاته + چاپار + قلعه تشکیل می شود.

        کلاته (Kalateh)، به معنای قلعه، قلعه یا دهی کوچک که بر بلندی ساخته باشند، دیه کوچک، مزرعه، مزرعه کوچک، مزرعه کوچک بدون قید پستی و بلندی، دهی که دکان داشته باشد، خانه محقّر، قلعه مستحکم، حصار، خانه محق می باشد. (فرهنگ فارسی معین، 3/ 3014؛ برهان قاطع، 3/ 1667) در گویش خراسانی به کشتزار و مزرعه گفته می شود. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 239)

        از 241 روستای ایران که با نام «کلاته» آغاز می شود، 55 کلاته در تابعیت شهرستان مشهد می باشند، عبارتند از:

        1.بخش احمد آباد:

        1-1.دهستان پیوه ژن: کلاته نیزار، کلاته قنبر، کلاته نودرخت، کلاته گرگی، کلاته علی شو بالا، کلاته علی شو پایین، کلاته درخت جوز بالا، کلاته درخت جوز پایین، کلاته تاکور، کلاته رندر بالا، کلاته خلالای، کلاته فاسه زار، کلاته علی آّباد، کلاته تنگل آغل، کلاته گمبی، کلاته کمپلی (کمالی)، کلانه پیر، کلاته خان نایب، کلاته ده دوست، کلاته امبوسان پایین، کلاته جوهر سفلی، کلاته شور، کلاته عباس آباد، کلانه سید احمد.

        2-1.دهستان سرجام: کلاته یوسف زیارت.

        2. بخش مرکزی:

        1-2. دهستان تبادکان: کلاته تیموری، کلاته قاضی، کلاته حاج امیر.

        2-2. دهستان طوس: کلاته سید علی، کلاته برفی، کلاته ملا حسین، کلاته میراز تقی، کلاته نوری.

        3-2.دهستان کارده: کلاته عرب ها.

        4-2. دهستان میان ولایت: کلاته محمد باقر، کلاته حسن، کلاته قربان، کلاته علی، کلاته اسماعیل.

        5-2. دهستان کنویست: کلاته یزدی ها، کلاته چاپار قلعه، کلاته فیض آباد، کلاته سید صادق.

        6-2. دهستان درزآب: کلاته چشمه علیمو.

        3.بخش رضویه:

        1-3.دهستان آبروان: کلاته سیدا

        2-3. دهستان پایین ولایت: کلاته میرزاخانی، کلاته یعقوبی، کلاته عبدل، کلاته قدم، کلاته حاج لی، کلاته حاجی نظر، کلاته کاریزنو، کلاته قلی، کلاته منار.

        3-3. دهستان میامی: کلاته حاجی قربان.

        کلاته چاپار قلعه، به معنای مزرعه ای است که احتمالا مزرعه روستای چاپار قلعه بوده یا کسی که از این روستا به این منطقه مهاجرت کرده، در ساختن این کلاته نقش داشته است.

        در شهرستان طرقبه شاندیز، که تا سال 1387 بخشی از شهرستان مشهد بوده، بقایای یک چاپارخانه به نام صفی آباد به چشم می خورد، که هنوز در فهرست آثار ملی کشور ثبل نشده و ممکن است با پیدایش این مزرعه ارتباط داشته باشد.

        مهدی سیدی در این باره می نویسد: «چنان که از نام این روستا برمی آید، زمانی در این جا چاپارخانه بوده است. چون این روستا در مسیر جاده پر رفت و آمد مشهد به سرخس قرار داشته، وچود چاپارخانه (محل نگهداری اسب های یدک برای پیک ها) در آن منطقی است.

        اکنون چاپارخانه حدود 3 کیلومتر با بولوار 100 متری رضوی فاصله دارد، این گونه که در جاده کنه بیس حدود 2 کیلومتر پس از مهدی آباد (که جزء شهرداری منطقه 5 است) در سمت چپ جاده ای جدا می شود که به چاپارقلعه و بعد هم به کوشک درخت می رسد.

        این روستا عملا خالی از سکنه بومی شده، اما در سال 1387 دارای 7 خانوار افغانی ]بوده[ است.چاپارقلعه که اهالی آن را چپر قلعه تلفظ می کنند، هنوز جزء شهر مشد نشده، اما در حاشیه شرقی شهرداری منطفقه 5 قرار دارد. (نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد، 215-216)

        تاریخچه


        این روستای نو بنیاد در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی ساخته شده و مانند دیگر مزارع کشاورزی حریم کلانشر مشهد، همچنان که در برخی استان های شمال کشور به نام «سازمان کشاورزی»، «مزرعه» و در استان های جنوب شرق با عنوان «موتور» یا «تلمبه» یا «صحرا» شناخته می شوند، دارای اقتصاد کشاورزی محور بوده و روستاییان به احداث خانه های خشت و گلی در اطراف مزارح خود، یک روستای کوچک، نامنظم و غیر یکپارچه را پدید آوردند، به گونه ای که هسته اولیه آن که دارای بافتی ارگانیک، پیوسته و فرسوده بوده است.

        مرحله اول توسعه، با افزایش تدریجی جمعیت، در سال های پر فراز و نشیب 1330 تا 1342، و مرحله دوم توسعه در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی انجام یافته است. مرحله سوم توسعه، در چهل سال گذشته با روی آوردن به فرم و مصالح شهری نمود عینی یافته و سبب دگرگونی وسیع در بافت و معماری ترکیبی آبادی شده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 43 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 930 متر است.

        این دهکده در 10 کیلومتری شرق شهر مشهد و 7 کیلومتری شرق جاده مشهد به سرخس قرار گرفته و رودخانه کشف رود در شمال شرق آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (منبع 19)
         
         alt= alt=

        مساحت


        اهالی آن در 5 واحد مسکونی اقامت دارند.
         
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        سازمان اداری


        این روستا نه شورای اسلامی دارد، نه دهیاری.

        رسته :کلاته چاپارقلعه
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 32/ 90

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :39
        مطالب مرتبط
        کلاته چاپارقلعه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: