• چهارشنبه،05 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        کلاته فیض اباد

        موقعیت سیاسی


        روستای کلاته فیض آباد (Kalateh – ye Feyzabad)از توابع دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        کلاته فیض آباد، یک نام واژه جغرافیایی منحصر به فرد در جغرافیای سیاسی ایران است و از سه جزء کلاته + فیض + آباد تشکیل شده است.

        کلاته (Kalateh) به معنای قلعه، قلعه یا دهی کوچک که بر بلندی ساخته باشند، دیه کوچک، مزرعه، مزرعه کوچک، مزرعه کوچک بدون قید پستی و بلندی، دهی که دکان داشته باشد، خانه محقر، قلعه مستحکم، حصار، خانه محق می باشد. (فرهنگ فارسی معین، 3/3014؛ برهان قاطع، 3/1667) در گویش خراسانی به کشتزار و مزرعه گفته می شود. (فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 239)

        از 241روستای ایران که با نام «کلاته» آغاز می شود، 55کلاته در تابعیت شهرستان مشهد می باشند، که عبارتند از:

        1- بخش احمدآباد:

        1-1-دهستان پیوه ژن: کلاته نیزار، کلاته قنبر، کلاته نودرخت، کلاته گرگی، کلاته علی شو بالا، کلاته علی شو پائین، کلاته درخت جوز بالا، کلاته درخت جوز پائین، کلاته تاکور، کلاته رندر بالا، کلاه خلالای، کلاته فاسه زار، کلاته علی آباد، کلاته تنگل آغل، کلاته گمبی، کلاته کمیلی (کمالی،) کلاته پیر، کلاته خان نایب، کلاته ده دوست، کلاته امبوسان پائین، کلاته جوهر سفلی، کلاته شور، کلاته عباس آباد، کلاته سیداحمد.

        1-2-دهستان سرجام: کلاته یوسف زیارت.

        2- بخش مرکزی:

        2-1-دهستان تبادکان: کلاته تیموری، کلاته قاضی، کلاته حاج امیر.

        2-2-دهستان طوس: کلاته سیدعلی، کلاته برفی، کلاته ملاحسین، کلاته میرزا تقی، کلاته نوری.

        2-3-دهستان کارده: کلاته عرب ها.

        2-4-دهستان میان ولایت: کلاته محمدباقر، کلاته حسن، کلاته قربان، کلاته علی، کلاته اسماعیل.

        2-5-دهستان کنویست: کلاته یزدیها، کلاته چاپار قلعه، کلاته فیض آباد، کلاته سیدصادق.

        2-6-دهستان درزآب: کلاته چشمه علیمو.

        3-بخش رضویه:

        3-1-دهستان آبروان: کلاته سیدا.

        3-2- دهستان پائین ولایت: کلاته میرزاخانی، کلاته یعقوبی، کلاته عبدل، کلاته قدم، کلاته حاج لی، کلاته حاجی نظر، کلاته کاریزنو، کلاته قلی، کلاته منار.

        3-3- دهستان میامی: کلاته حاجی قربان.

        کلاته فیض آباد، به معنای مزرعه ای است که متعلق به روستای فیض آباد یا شخصی به نام فیض آبادی می باشد.

        2- آباد (abad)، که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata )، به معنی معمور و در مقابل ویران است.

        (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)

        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از pat- a، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از apatan به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از apatih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (فرهنگ زبان پهلوی، 36) هر چند کلمه آبادی در زمان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (برهان قاطع، 1/2).

        آباد ( a . bad)، به جایی گفته می شود که در آن با آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جز پین در اسامی امکه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.

        فارسی میانه: apat (آباد) ایرانی باستان: -apata (محافظت شده، پاییده شده).

        (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. PLl. Eilers MSS 45/1985 23f)

        از ریشه pay (پایدن، مراقبت کردن).

        پارتی (اشکانی): bd abad (آباد).

        (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)

        سغدی: pt (آباد)، -py (توجه کردن پایدن) (pat ، ( Ghanib SD ۱۹۲٫۲۰۳ ) ( a - paya آباد) ۱۰ .Mac Kenzie AcIr) ۱۹۷۶ : (۷۴ مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (مجمع القوس، ۳۳).

        خوارزمی: bdn آبادان) (فارسی) Henning FKhwD

        کردی: ava (آباد) Asarian – Livshits Kurdica AT)

        ارمنی: apat آباد، معمور) ( ایرانی)، anapat(مخروبه، ویرانی) (فارسی میانه: an- apat بایر، نا آباد) (۹۷.Hubschmann Amg (فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4).

        دید گاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات Apat مأخوذ است که این : کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap- pa - ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.

        این ترکیب ایران باستان از ۳ جره تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی أوقات صفت فاعلی).

        واژه مرکب apa - ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی میباشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸)

        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بازها بسامان، منظم، مرب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، مشق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرستی توسعه یافته، روا، مجری.

        در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، نبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان) واژه آباده آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.

        در ایران، کلمه پارسی «آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه «آباده ترکیب یافته است.

        کلاته فیض آباد، به معنای مزرعه ای است که احتمالاً مزرعه روستای فیض آباد (مثلاً روستای خالی از سکنه فیض آباد در دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد) بوده یا کسی که از این روستا به این منطقه مهاجرت کرده، در ساختن این کلاته نقش داشته است. برخی نیز بر این باورند که بانی و مؤسس این کلاته (مزرعه) شخصی به نام «فیض آبادی» بوده، که روستای کشاورزی محور را به نام خود کلاته فیض آبادی نامیده، که به مرور زمان به کلاته فیض آباد تبدیل شده است.

        تاریخچه


        این روستای نوبنیاد در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی ساخته شده و بقایای هسته اولیه آن که دارای بافتی ارگانیک، پیوسته و فرسوده است، هم اکنون در جنوب شرقی آبادی مشهود می باشد. مرحله اول توسعه، با افزایش تدریجی جمعیت و به سمت شرق هسته اولیه، در سالهای پر فراز و نشیب 1330تا ،1342و مرحله دوم توسعه در سمت شرق آبادی و در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی انجام یافته است. مرحله سوم توسعه، در چهل سال گذشته با روی آوردن به فرم و مصالح شهری در غرب روستا نمود عینی یافته و سبب دگرگونی وسیع در بافت و معماری ترکیبی آبادی شده است.

        مهدی سیدی در باره آن می نویسد: «این کلاته که در جوار روستای خالی از سکنه فیض آباد قرار دارد، نوپاست و حدود سی چهل خانوار سنی مذهب افغانی دارد. کلاته فیض آباد که در محل تقاطع کشف رود و جاده کنه بیس واقع است، با حاشیه شهرداری منطقه 5مشهد حدود 6کیلومتر فاصله دارد.» (نگاهی به جغرافیای تاریخی شهر مشهد، 258)

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 45دقیقه طول شرقی و 36درجه و 18دقیقه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 898متر است. این دهکده در 12کیلومتری شرق شهر مشهد قرار دارد و رودخانه کشف رود در غرب آن روان است. آب و هوای آن معتدل خشک می باشد. (فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، 265/32)
         
         alt= alt= alt=

        مساحت

        این روستا 5 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 50 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 77/2 نفر در هر هکتار می باشد.
         

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال



        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         
         

        محلات


        این روستا فاقد محله بندی عرفی می باشد و کل روستا به عنوان یک محله شناخته می شود.

        اماکن مذهبی


        این روستا دو باب مکان مذهبی (1 باب مسجد، 1 باب حسینیه) می باشد، که بر روی هم 500 متر مربع وسعت دارند.

        سازمان اداری


        این روستا دارای شورای اسلامی روستایی می باشد، اما دهیاری ندارد

         
         
         

        رسته :کلاته فیض آباد
        منابع :
        1. (Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266)
        2. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        3. برهان قاطع، 2/1
        4. (Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. Phl. Eilers MSS 45/1985 23f)
        5. (Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7)
        6. ( Gharib SD 192,203 )
        7. mac Kenzie ac.ir. 10/1976
        8. مجمع الفرس، ۳۳
        9. henning fkhwd 6
        10. Asatrian - Livshits Kurdica 82
        11. ۹۷gr..Hubschmann Arm
        12. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        13. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        14. فرهنگ فارسی معین، 4/4286
        15. شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران،(1/158-159)
        16. علی مؤتمن، تاریخ آستان قدس، 140
        17. مشاهیر مدفون در حرم رضوی، 44/3-46
        18. نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر، ۲۹۹
        19. فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، ۳۲/19
        20. فرهنگ واژه های اوستا
        21. واژه نامه پازند  
        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :20
        مطالب مرتبط
        کلاته فیض اباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: