• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        گرمه

        موقعیت سیاسی




        روستای گرمه (Garmeh) از توابع درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        16 روستا در ایران از واژه پارسی «گرمه» در نامجای خود بهره جسنه‌ اند، که ۵ تای آن به شکل «گرمه» (بدون پیشوند یا پسوند» بوده و 3 روستای همنام «گرمه» نیز در محدوده جغرافیایی استان خراسان رضوی قرار دارد:
        ۱. گرمه: از توابع دهستان درزآب بخش مرکزی شهرستان مشهد

        ۲. گرمه: از توابع دهستان فریمان بخش مرکزی شهرستان فریمان

        ۳. گرمه: از توابع دهستان دوغائ بخش مرکزی شهرستان قوچان.

        درباره وجه تسمیه این آبادی دو دیدگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: نام روستا از دو جزء گرم + هـ تشکیل شده است و به معنای جای گرم است. در استان خراسان شمالی شهرستانی به نام «گرمه» وجود دارد که 644871/ 2164 کیلومتر مربع وسعت دارد و در آبان‌ماه 1395،، 7748 خانوار و 25475 نفر (12882 مرد، 12593 زن) جمعیت داشته است.

        گرمه (Garmeh) به معنای «جای گرم» می‌باشد و تا چند سال پیش همراه با شهر «جاجرم» (Jajarm) (که در اصل جاگرم نام داشته)، شهرستان گرمه و جاجرم را تشکیل داده بودند.

        جاینام گرمسار (Garmsar)، مرکز شهرستان باستانی گرمسار در شرق استان سمنان، که در روزگار قاجار به قشلاق نام داشته است، به معنای گرمسیر و جای گرم است.

        دیدگاه دوم: این روستا دارای مزارع وسیع «گرمه» بوده است. در زبان فارسی، به هر میوه‌ی پیش رس «گرمه» می‌گویند و گرمه، همان گرمک (Garmak) یا خربزه ترکمنی یا خربزه زود رس می‌باشد. (منبع 1؛ منبع 2؛ منبع 3)

        دیدگاه سوم: در گویش خراسانی و به ویژه سبزواری، گرمه به گوسفندی که تمام بدنش حنایی باشد، گفته می‌شود. اگر بز به این رنگ باشد، «حنی» نامیده می‌شود. (منبع 4)

        تاریخچه


        روستای گرمه از دهکده‌های قدیمی مشهد است، که در روزگار صفویه به نام گرمه بنیاد نهاده شده و مدارج ترقی و پیشرفت خود را در زمان افشاریه و زندیه طی کرده و در روزگار قاجاریه، به روستایی پرجمعیت، آباد و خوش آب و هوا تبدیل شده است.

        بر اساس وقف‌ نامه میرزا محسن رضوی (متعلق به سال 1055ق.)، «مزرعه گرمه طوس دوخان»، وقف آستان قدس رضوی گردیده است. (منبع 7) بر اساس وقف‌ نامه میرزا کاملای کرمانی (متعلق به سال 1084ق.)، «مزرعه جرمق از مدار 12 زوج، یک زوج)، وقف آستان قدس بوده است. (منبع 5)

        اغلب سفرنویسان عصر ناصری در سفر خویش به خراسان، از این روستا به نیکی یاد کرده‌اند و اغلب آنان معادل عربی این جاینام، یعنی «جرمق» بهره جسته‌اند، چنان که علی نقی حکیم‌الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر ق./25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل جرمق و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع 6)

        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300-1290 ق.) را چنین بیان می‌کند:

        «مزرعه جرمق: در 4 فرسخ و نیمی شهر واقع است. 33 خانه‌ وار از کرد و تاجیک رعیت دارد. زراعت این مزرعه از رودخانه کشف رود مشروب می‌شود. نوکر دیوان ندارد. هوایش معتدل است.» (منبع 8)

        یک سهم از 4 سهم آن وقف آستان قدس رضوی می‌باشد. (منبع 9)

        مرحله اول توسعه روستا، که از سال 1330 تا 1342 به درازا انجامید، در سمت شمال هسته اولیه، که در جنوب شرق روستا واقع شده و دارای بافت ارگانیک، پیوسته و فرسوده است، گسترش یافته و به دلیل مهاجرپذیری آن روند ساخت و سازها تسریع یافت.

        در مرحله دوم توسعه روستا، در شمال آبادی و در فاصله زمانی اطلاحات اراضی تا پیروزی انقلاب اسلامی به وقوع پیوست، همزمان با لغو نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی کشاورزی و مسکونی به روستائیان، با احداث واحدهای مسکونی با مساحت بیشتر و تلاش برای ایجاد شبکه معابر منظم همراه بوده است.

        در مرحله سوم توسعه، که در چهار دهه اخیر انجام یافت، در غرب و مرکز آبادی کشیده شده و بیشترین بخش بافت کالبدی آن به این مرحله که با بهره‌گیری از فرم و مصالح شهری توأم بوده، اختصاص یافته است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 27 دقیقه و 55 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 30 دقیقه و 46 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1013 متر است.

        این دهکده در 20 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد و شمال جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف رود از جنوب آن می‌گذرد. آب و هوای آن معتدل خشک می‌باشد. (منبع 10)


         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا 10 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 54 واحد مسکونی فعالیت می‌کنندو تراکم نسبی جمعیت در آن 8/ 14 نفر در هر هکتار می‌باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد و یک باب حسینیه است که هر دو در مرکز روستا واقع شده‌اند و بر روی هم 320 متر مربع وسعت دارند.

        محلات


        این راستا دارای نحله‌ بندی فرعی نیست و کل روستا شامل ساختار تک‌ محله ای می‌ باشد.

        سازمان اداری


        این روستا دارای شورای اسلامی روستایی می‌ باشد، اما دهیاری ندارد.

        جاودانه های تاریخ


        1. سید محمد قاسم حسینی: در 1 آبان 1348 در روستای گرمه از توابع شهرستان مشهد چشم به جهان گشود. پدرش سید محمد و مادرش بی‌ بی فاطمه (فوت 1349) نام داشت. تا دوم راهنمایی درس خواند. سپس به فراگیری علون دینی و حوزوی پرداخت. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. در 19 اسفند 1363، در سن 15 سالگی، در چزیره مجنون عراق بر اثر اصابت ترکش به صورت و کتف، شهید شد. مزار او در بهش رضای مشهد قرار دارد. پدرش نیز به شهادت رسیده است. (منبع 11)

         
         

        رسته :گرمه
        منابع :
        1. برهان قاطع، 3/ 180
        2. فرهنگ واژگان تبری 1765/3
        3. فرهنگ فارسی معین، 3/ 3274
        4. فرهنگ‌ نامه بومی سبزوار، 449
        5. بیست وقف‌نامه از خراسان، 167
        6. روزنامه سفر خراسان، 210
        7. بیست وقف‌نامه از خراسان، 115
        8. کتابچه میان ولایت، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 194
        9. شمس‌الشموس، 492
        10. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 32/ 336-337
        11. فرهنگ اعلام شهدا استان خراسان رضوی، 1/ 491

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :6
        مطالب مرتبط
        گرمه
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: