• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        گزی

         موقعیت سیاسی


        روستای گزی (Gazi) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌باشد.

        وجه تسمیه


        در گذشته به آن گزی (Gazi) یا گیری (Giri) یا گیزی (Gizi) هم می‌گفتند.

        از 81 عارضه جغرافیایی ایران که نام آنها ترکیبی از واژه «گزی» می‌باشد، 42 تای آن متعلق به روستاها و آبادی‌ها می‌باشد و از این تعداد نیز 4 روستا با نام «گزی» در ایران وجود دارد، که عبارتند از:

        1. گزی: از توابع دهستان مالین بخش مرکزی شهرستان باخرز استان خراسان رضوی

        2. گزی: از توابع دهستان گنگان بخش مرکزی شهرستان جاسک استان هرمزگان

        3. گزی: از توابع دهستان کلاته‌های شرقی بخش مرکزی شهرستان میامی استان سمنان

        4. گزی: از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد استان خراسان رضوی.

        درباره وجه تسمیه آن دو دیگاه وجود دارد:

        دیدگاه اول: اهالی روستا معتقدند که نام این آبادی از درختچه گز که بیشتر در کناره‌های آب و رودخانه و حتی مناطق کویری می‌روید، گرفته شده است. (منبع 1)

        دیدگاه دوم: برخی بر این باورند که نام آبادی از گزی (Gezi)، نام کرم سیاه رنگ پشمالویی است که از برگ کلم، گزنه و بعضی گیاهان دیگر تغذیه می‌کند و در مزارع و کشتزارهای شمال ایران به وفور دیده می‌شود، گرفته شده است. (منبع 2)

        تاریخچه


        گزی از روستاهای کمتر شناخته‌شده شهرستان مشهد و بلوگ تبادکان است، که در دوره قاجاریه در حاشیه رودخانه تمدن ساز کشف رود و با اقتصادی کشاورزی‌محور و به عنوان مزرعه گزی بنیاد نهاده شد و با وجودی که حادثه و رویداد مهمی در این آبادی در طول 200 سال حیات سیاسی‌اش به وقوع نپیوست، اما همیشه از یک روند یکسان و پیوسته آبادانی نسبی برخوردار بود.


        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، نام آن را به شکل «کزپی» یا «گزپی» نوشته و وضعیت این روستا در عصر ناصری (1300-13290 ق.) را چنین بیان می‌کند:
        «مزرعه گزپی: 8 خانه‌وار است از تاجیک و متفرقه: زراعت این قریه از رودخانه کشف‌رود مشروب می‌شود. چون در کنار رود مزبور واقع است، هوایش مرطوبی است.» (منبع 3)

        روستای گزی، به دلیل برخورداری از شرایط مناسب جغرافیایی و آب و هوای معتدل و زمین حاصلخیز توانست به یکی از کانون‌های مهم جمعیت ثابت روستائیان بومی تبدیل شود و دوره پیشرفت تدریجی خود را از یک بافت سنتی پیوسته و با استفاده از مصالح و یبک معماری سنتی شمال خراسان آغاز نمود تا به عنوان یک روستای پرجمعیت به تکیه‌گاه امن ساکنان خویش مبدل گردد.

        هسته اولیه آن دارای بافتی قدیمی، پیوسته و ارگانیک بوده و در مرحله نخست توسعه، در بازه زمانی 1330 تا 1342 و در پیرامون هسته اولیه گسترش یافت. در این مرحله، شبکه معابر به صورت ارگانیک و نامنظم با عرض‌های متفاوت، قطعات مسکونی را به شکل نامنظمی در حاشیه خود پذیرا شده‌اند و واحدهای مسکونی نیز عمدتا مرمتی و بعضا بادوام و با استفاده از مصالح سنتی چوب و گل ساخته شده‌اند.

        مرحله دوم توسعه، که از اصلاحات اراضی تا پیروزی انقلاب اسلامی انجام یافته، به دلیل لغو نظام ارباب و رعیتی و واگذاری اراضی مسکونی و زراعی به روستائیان، گرایش به ساختن مساکن وسیع‌تر و بهره‌گیری از فرم و مصالح شهری و گاه دو طبقه شدت یافته و معابر دسترسی و کاربری آموزشی نیز در این مدت مرحله استقرار یافته است.

        مرحله سوم توسعه، که در چهار دهه اخیر به وقوع پیوسته، واحدهای مسکونی با مصالح بادوام و همسو با تغییر چهره عمومی آبادی شکل گرفته و واحدهای عمومی و تجاری بیشتری در آن احداث شده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 36 دقیقه و 14 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 23 دقیقه و 7 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 956 متر است.

        این دهکده در 13 کیلومتری شمال شهر مشهد و 5 کیلومتری جاده مشهد به توس قرار گرفته و رودخانه کشف‌رود در جنوب شرق آن جریان دارد. آب و هوای آن معتدل خشک می‌باشد. (منبع 4)
         alt= alt=

        مساحت


        این روستای کوچک تنها 3 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 52 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 91 نفر در هر هکتار می‌باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        سازمان اداری


        این آبادی دارای شورای اسلامی روستایی می باشد، اما دهیاری ندارد.

        آثار تاریخی


         


        1. قلعه حسن شفا: مصالح این بنای دوره قاجاریه از خشت و گل است و در شرف ویرانی می باشد.

        رسته :گزی
        منابع :
        1. برهان قاطع، 3/ 1808
        2. فرهنگ واژگان تبری، 3/ 1771
        3. کتابچه تبادکان، در «جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 235
        4. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 32/ 338

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :34
        مطالب مرتبط
        گزی
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: