• پنج شنبه،06 آذر 1399
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        گندوک

         

        موقعیت سیاسی


        روستای گوندوک (Gevanduk) از توابع دهستان تبادکان بخش مرکزی شهرستان مشهد می‌ باشد.

        وجه تسمیه


         
        به آن گندوک (Gandavak) هم می‌گویند. درباره وجه تسمیه این روستا چند دیدگاه وجود دارد:
         
        دیدگاه اول: اهالی معتقدند گوندوک به معنای مکانی است که گون در آن می‌روید. گوندوک از دو جزء گون + دوک تشکیل شده است:

        1. گون (gavan) نام گامی است از تیره سبزی آساها که درختچه‌ای به ارتفاع یک متر و دارای خارهای بسیار است و غالباً به‌صورت خودرو در نواحی کوهستانی و اراضی بایر می‌روید. صمغ آن را کتیرا می‌گویند. (منبع 1)


         
        به دلیل وفور درختچه «گون» در استان خراسان رضوی و خاصه در شهرستان مشهد، این احتمال قوی‌تر و علمی‌تر به نظر می‌رسد. جاینام های گونجوک سفلی، گونجوک علیا و گوندوک در شهرستان مشهد نیز از این قضیه پیروی می‌کنند.
         
        ٢. دوک (duk): آلت و وسیله‌ای که با آن نخ یا ریسمان ریسند. در زبان پهلوی dik گفته می‌شود. (منبع 2، منبع 3)
         
        جاینام «گوندوک» در جغرافیای سیاسی ایران منحصر به فرد است. از بخش دوم این واژه نمی‌توان معنای جای رویش را استخراج کرد، مگر آن که نام روستا را در گذشته گون رو یا مانند آن فرض کرد، چرا که اگر اصل واژه «گون دوغ» یا شبیه به آن بود، اصل نامواژه جغرافیایی برجای می‌مانده است.
         
        دیدگاه دوم: برخی بر این باورند که نام روستا در گذشته گندوک یا کندوک بوده است. در گویش خراسانی کندوک (anduk)، به معنای خمره‌ای است از جنس گِل برای نگهداری ارزن. ظرف گلی یا چوبی که برای نگهداشت آرد و غلات است و معمولاً بلندایش به ۲ یا ۳ متر هم می‌رسد. (منبع 4؛ منبع 5)
         
        دیدگاه سوم: نام دهکده در گذشته گندوک (Gandavak) نام داشته، که از گن/ کن/ گان + دوک تشکیل شده است. دوک (davak) در گویش خراسانی به زبردست و معاون ارباب و صاحب روستا گفته می‌شود. (منبع 6)
         
        دیدگاه چهارم: برخی این فرضیه را طرح کرده‌اند که نام آن در اصل گندو + ک (پسوند تصغیر) بوده است و گندو به معنای آب راکد و بویناک است. (منبع 7)
         
        روستاها و مناطقی در ایران هستند که شبیه چنین واژگانی را به عنوان جاینام داشتند، مانند گناوه در استان بوشهر (در اصل گندابه نام داشته است)، پلشت (به معنی آلوده، ناپاک، پلید) که نام قدیم شهرستان پاکدشت است.
         
        دیدگاه پنجم: بعضی این نام واژه را به شکل کند (kand) + دوک تقطیع کرده و از آن که کند در گویش خراسانی به معنای گودال یا زمینی است که سیل آن را گرد یا حفر کرده باشد. (منبع 8)،: زمین آبادی در آغاز به شکل یک گودال دوک مانند بوده است.
         
        دیدگاه پنجم: این روستا در گذشته بک اردوگاه نظامی بوده است و دلیل امر علاوه بر موقعیت ژئوپلیتیکی دهکده، به ریشه نام واژه جغرافیایی آن تعلق دارد. هم جزء نخست جاینام «گند» یا «گوند» به معنای سرباز، لشکر، سپاه، قهرمان است؛ هم گوندک (gumd-ak) در زبان پهلوی به معنی سپاه و دسته می‌باشد. (منبع 9)

        تاریخچه


        این روستا در اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی و به صورت یک آبادی قلعه گونه و دارای حصار در کنار کشف رود پدیدار گردید و هسته اولیه آن که همان قلعه قدیم روستا بوده، در جنوب آبادی کنونی واقع شده است.
         
        مرحله نخست توسعه روستا، به سمت شمال و همزمان با اصلاحات ارضی و بدون گسستگی از هسته اولیه و به صورت پیوسته و در قالب ایجاد کاربری‌های عمومی و مرمت و بازسازی برخی از واحدهای مسکونی در حال تخریب به وقوع پیوست.
         
        در مرحله دوم توسعه، که به بهره گیری از الگو و پلان شهری در دوران اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی در سمت شمال مرحله اول انجام شد، تحت تأثیر مهاجرت برخی از اهالی برای مشارکت در صنعتی شدن کشور و نیاز مبرم به کارگر ساده و نیمه ماهر قرار گرفته و از سرعت گسترش کیفی و کمی بناهای آبادی کاسته شد.
         
        در مرحله سوم توسعه، در طول سال‌های ۱۳۵۷ تا 1390، به سمت جنوب روستا گرایش یافت و ساخت و سازها عموماً با استفاده از مصالح مدرن و تغییر تدریجی فرم معماری مسکن روستایی به شهری انجام یافت.

        موقعیت جغرافیایی


         
        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی ۵۹ درجه و ۴۰ دقیقه و ۴۱ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۱ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا ۸۹۵ متر است.
         
        این دهکده در ۱۱ کیلومتری شمال شرق شهر مشهد قرار دارد و رودخانه کشف رود در جنوب غرب آن روان است. آب‌وهوای آن معتدل خشک می‌باشد. (منبع 10) به دلیل گسترش کلانشهر مشهد، فاصله این آبادی از مشهد به ۷ کیلومتر کاهش یافته است.
         alt= alt=

        مساحت


        این روستا ۳۰ هکتار وسعت داشته و اهالی آن در ۸۰ واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن ۲۰ نفر در هر هکتار می‌باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt= alt=

        سواد


         alt= alt= alt=

        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt= alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         

        گویش و مذهب


        اهالی آن فارس زبان و شیعه‌ مذهب هستند. چند خانوار مهاجر افغانی سنی حنفی مذهب هم در این آبادی اقامت دارند.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای دو باب مسجد و حسینیه نوساز می‌باشد. این دو مکان مذهبی بر روی‌ هم ۶۷۶ مترمربع وسعت دارند.

        گورستان


        دفن اموات روستائیان در گورستان قدیمی داخل بافت که ۷۱۲ مترمربع وسعت دارد، صورت می‌ گیرد.

        رسته :گندوک
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین، 3/ 3473
        2. فرهنگ فارسی معین، 2 /1580
        3. برهان قاطع، 2/ 899
        4. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 245
        5. برهان قاطع، 3/1708
        6. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 165
        7. فرهنگ واژگان تبری، 3/1789
        8. فرهنگ گویشی خراسان بزرگ، 245
        9. فرهنگ زبان پهلوی 234
        10. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، 32/ 349

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :32
        مطالب مرتبط
        گندوک
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: