• یکشنبه،04 اسفند 1398
  • ورود

       
      • نمایش محتوا
        نمایش تاریخچه
        ناظرآباد

        موقعیت سیاسی


        روستای ناظر آباد (Nazerabad) از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد می باشد.

        وجه تسمیه


        ناظر آباد، یکی از 28 روستای حریم کلان شهر مشهد است، که با واژه « آباد » ترکیب یافته و جزء نامجای هایی است که شناسه خویش را از « آب » و « آباد » و « آبادی » می گیرد، یعنی نزدیک ترین واژه به هویت واقعی یک آبادی.
        تنها 2 روستا در ایران با نام ناظر آباد وجود دارد، که هر دوی آنها در استان خراسان رضوی می باشد:
         

        1. ناظر آباد: از توابع دهستان اردوغش بخش زبرخان شهرستان نیشابور.

        2. ناظر آباد: از توابع دهستان طوس بخش مرکزی شهرستان مشهد.


         
        این جاینام پارسی از دو بخش تشکیل شده است:
        1.  ناظر (nazer) : به معنای نظر کننده، نگررنده، عاشق، مباشر، کارگزار، جاسوس، معاون صدراعظم (در دوره صفویه)، رئیس دربار (صفویه)، متصدی امور موقوفات.(منبع 1)
        2. آباد (abad): که در زبان پهلوی apatan (واژه مرکب a + pata)، به معنی معمور و در مقابل ویران است.(منبع 2)
        دکتر بهرام فره وشی آباد را در زبان پهلوی آپات (apat) و ترکیبی از pat- a، به معنی آباد، مزروع و آبادان را آپاتان (apatan) و ترکیبی از a-pat-an به معنای آبادان و آبادی را آپاتیه apatih و مرکب از a-pat-ih به معنی آبادی، آبادانی ترقی، برکت، خوشبختی دانسته است. (منبع 3) هر چند کلمه آبادی در زمان فارسی دارای معانی دیگری چون درود، ثنا، خانه کعبه، نام پیغمبر ایرانی، خوش و خوب و نیک نیز می باشد. (منبع 4).
        آباد ( a.bad)، به جایی گفته می شود که در آن با آب و گیاه و ساختمان باشد و مردمان سکونت کنند، معمور، مقابل ویران. جز پسین در اسامی امکنه، نظیر ابراهیم آباد، جعفر آباد، علی آباد.
        فارسی میانه: apat (آباد) >ایرانی باستان: -apata (محافظت شده، پاییده شده).(منبع 5)
        از ریشه (pay(y (پایدن، مراقبت کردن).
        پارتی (اشکانی): [bd[abad (آباد). (منبع 6)
        سغدی: p"t" (آباد)، -py" (توجه کردن پایدن) (pat ، (منبع 6) (a - paya آباد)(منبع 7)
        مقایسه کنید با فارسی: آباد، آفرین (منبع 8).
        خوارزمی: bdn آبادان (فارسی) (منبع 9)
        کردی: ava (آباد) (منبع 10)
        ارمنی: apat آباد، معمور ( ایرانی)، anapat(مخروبه، ویرانی) (فارسی میانه: an- apat بایر، نا آباد) (منبع 11).
        دید گاهی نیز وجود دارد که کلمه آباد از فارسی میانه آپات A-pat مأخوذ است که این کلمه نیز می تواند از ایرانی باستان ap- pa - ta (صورت باستانی) گرفته شده باشد.
        این ترکیب ایران باستان از ۳ جزء تشکیل شده است: a پیشوند تأکید، pa ریشه فعل به معنی نگهداری و مراقبت کردن (این جا به معنی آباد و معمور بودن) و ta پسوند صفت مفعولی (و گاهی أوقات صفت فاعلی).
        واژه مرکب a-pa-ta یک صفت است که در این جا جای اسم را گرفته و به معنی جایی می باشد که ایستاده، مستقر، آباد و مسکون است. (منبع 12)
        آباد معانی بسیاری دارد، از جمله: مرفه، بساز، بسامان، منظم، مرتب، پر رونق، پیشرفته، آراسته، منتسق، توانگر، پر مایه، تمام سلاح، تندرست، توسعه یافته، روا، مجری.
        در پایان نام برخی از آبادی ها، شهرها، نبات، بخش ها و شهرستان های کشورهای ایران، عراق، هندوستان، افغانستان، ترکیه و آسیای میانه تاجیکستان، ترکمنستان که پایتخت آن عشق آباد نام دارد، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان واژه آباده آمده و به معنی آباد کرده و آباد شده است.
        در ایران، کلمه پارسی «آباد» در ۱۱۵۵۲ عارضه جغرافیایی مشاهده می گردد، که از این میان نام ۷۷۲۹ روستا و ۱۴۰ شهر، با واژه "آباد" ترکیب یافته است.
        بی شک، بنیانگزار و مؤسس و یا ارباب این آبادی، شخصی به نام «ناظر» (با پسوند احتمالی خان) بوده است، که در دوران صفویه تا قاجاریه در این مکان دارای ارج و قرب و ثروت و قدرت حاکمیتی بوده است. ممکن است این ناظر، صاحب یکی از مشاغل دولتی (مانند معاون صدراعظم یا رئیس دربار یا رئیس اداره اوقاف) در عصر صفویه باشد.
        کلماتی چون ناظر، مقصود، خلق، منزل، روح، شهر و مانند آن، در جاینام های شهرستان مشهد که با واژه « آباد » ترکیب شده اند، داوری درباره اتیمولوژی و وجه تسمیه آنها را دشوار می سازد.

        تاریخچه


        این روستا در روزگار صفویه در ناحیه تاریخی توس و 10 کیلومتری شهر توس بنیاد نهاده شد و در دوره قاجاریه، به دلیل برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیکی جغرافیایی، به عنوان یک روستاهای در حال پیشرفت و ترقی شمال شهر مذهبی مشهد، مورد توجه کارگزاران ایالت خراسان قرار گرفت.
        علی نقی حکیم الممالک، که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار در روز 12 صفر 1284 ق./ 25 خرداد 1246 ش. به مشهد سفر کرده، نام این روستا را به شکل ناظر آباد و به عنوان یکی از قراء و مزارع رو به چناران از دست راست در بلوک میان ولایت مشهد ثبت کرده است. (منبع 13)
        محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، پدر ترجمه و نامدارترین پژوهشگر شهرنامه نگار عصر ناصری، وضعیت این روستا در عصر ناصری (1290-1300 ق.) را چنین بیان می کند:
        « مزرعه ناظر آباد: قدیم النسق است. 15 خانه وار رعیت از کرد، ترک و تاجیک دارد. زراعت مزرعه از قنات مشروب می شود. هوایش معتدل است. نوکر دیوان هم ندارد.» (منبع 14)
        ناصرالدین شاه قاجار روز سه شنبه، 10 شوال 1300 ق./ 23 مرداد 1262 ش. از آن گذر کرده و نام آن را در ردیف دهات سمت راست جاده رادکان به مشهد و به شکل ناظر آباد ثبت کرده است. (منبع 15)
        هسته اولیه روستا در شمال شرق و شرق آن قرار داشته و ساخت و سازای آن به طور کامل از میان رفته است. مرحله نخست توسعه که پیش از سال 1342 انجام یافته، عمدتا در غرب هسته اولیه و با بهره گیری از مصالح با دوام امروزی و گسترش واحدهای مسکونی و واحدهای کوچک صنعتی و تجاری، همسان با نیازهای جمعیت رو به رشد صورت گرفته است.
        تحقق توسعه فیزیکی این روستا در مرحله دوم آن و در بازه زمانی اصلاحات ارضی تا پیروزی انقلاب اسلامی نمود عینی یافت، به گونه ای که گسترش کمی و کیفی معماری مدرن در جهت جنوب و جنوب شرق همراه با احداث کاربری های عمومی در کنار معبر اصلی درجه یک بوده است.
        در سال های اخیر نیز مرحله سوم توسعه در سه جهت شمال، غرب و جنوب روستا انجام شده و کاربری های آموزشی و کارگاه های کوچک صنعتی نیز بر بهبود نسبی اوضاع اقتصادی مردم آن افزوده است.

        موقعیت جغرافیایی


        این آبادی دشتی در موقعیت جغرافیایی 59 درجه و 29 دقیقه و 31 ثانیه طول شرقی و 36 درجه و 26 دقیقه و 1 ثانیه عرض شمالی واقع گردیده و ارتفاع نسبی آن از سطح دریا 1029 متر است. این روستا در 14 کیلومتری شمال شهر مشهد واقع گردیده و آب و هوای آن معتدل خشک می باشد.
         alt= alt= alt=

        مساحت


        این روستا 15 هکتار وسعت داشته و اهالی آن در 114 واحد مسکونی اقامت دارند. تراکم نسبی جمعیت در آن 29/93 نفر در هر هکتار  می باشد.

        جمعیت



        ترکیب سنی


          alt=  alt=

        نرخ رشد سالیانه


         alt=

        تاهل


         alt=  alt=

        سواد



        آموزش


         alt= alt=

        اشتغال


         alt=  alt=

        بهره برداران حوزه کشاورزی


         alt=
         
        این روستا دارای محله بندی عرفی نیست و کل روستا شامل ساختار تک محله ای می‌باشد.

        اماکن مذهبی


        این روستا دارای یک باب مسجد به نام مسجد فاطمیه است که 995 متر مربع وسعت دارد.

        سازمان اداری


        این آبادی هم شورای اسلامی روستایی دارد و هم دهیاری.

        رسته :ناظر آباد
        منابع :
        1. فرهنگ فارسی معین، 4/4588
        2. Menasce, Pierre Jean de. Shkand - Gumanik Vicar, texte pazand pehlevi transcrit, traduit et commente. Fribourg, 1945, P. 266
        3. فرهنگ زبان پهلوی، 36
        4. برهان قاطع، 2/1
        5. Horn GNE 4, id. NPSSpr. 50, Nyberg Man. PLl. Eilers MSS 45/1985 23f
        6. Boyce MMPP 4, Durkin-Meisterernst DMMPP 7
        7. Ghanib SD ۱۹۲٫۲۰۳
        8. Mac Kenzie AcIr ۱۹۷۶ /10
        9. مجمع القوس، ۳۳
        10. Asarian – Livshits Kurdica AT
        11. فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، 1/3-4
        12. وجه تسمیه شهرهای ایران، ۱۸
        13. روزنامه سفر خراسان، 210
        14. کتابچه میان ولایت، در«جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری»، 192
        15. سفرنامه خراسان،160

         

        ایجاد کننده :اسما پهلوان مقدم
        Qr code
        امتیاز :0
        تعداد بازدید :9
        مطالب مرتبط
        ناظرآباد
        ارزیابی
        ارزیابی این مورد: